પાશં સલિલરાજસ્ય સમાકૃષ્યોરગાશનઃ ચચાલ ખણ્ડશઃ કૃત્ત્વા બાલપન્નગદેહવત્
પાણીના રાજાના પાશને ખેંચીને, સર્પાસન પર બેઠેલા એણે તેને હલાવ્યું અને નાના સાપના શરીર જેવા ટુકડા કરી નાખ્યા.
યમેન પ્રહિતં દણ્ડં ગદાપ્રક્ષેપખણ્ડિતમ્ પૃથિવ્યાં પાતયામ્ આસ ભગવાન્ દેવકીસુતઃ
યમ દ્વારા મોકલાયેલ દંડ, ગદાના ઘા થી તૂટી ગયો હતો, તેને દેવકીપુત્ર ભગવાને જમીન પર ફેંકી દીધો.
શિબિકાં ચ ધનેશસ્ય ચક્રેણ તિલશો વિભુઃ ચકાર શૌરિર્ અર્કેન્દૂ દૃષ્ટિપાતહતૌજસૌ
મહાન શૌરીએ પોતાના ચક્રથી ધનનીશની શિબિકાને રેતી જેવો ભસ્મ કરી નાખ્યો અને પોતાની નજરથી સૂર્ય-ચંદ્રની તેજસ્વિતા પણ હરાવી દીધી.
નીતો ઽગ્નિઃ શતશો બાણૈર્ દ્રાવિતા વસવો દિશઃ ચક્રવિચ્છિન્નશૂલાગ્રા રુદ્રા ભુવિ નિપાતિતાઃ
અગ્નિને શતાબ્દી બાણોથી ઘાયલ કર્યો, વસુઓને દિશાઓમાં દોડાવ્યા, અને રુદ્રોના ભાલાના ટોચ ચક્રથી કાપી તેમને જમીન પર પાડી દીધા.
સાધ્યા વિશ્વે ચ મરુતો ગન્ધર્વાશ્ ચૈવ સાયકૈઃ શાર્ઙ્ગિણા પ્રેરિતાઃ સર્વે વ્યોમ્નિ શાલ્મલિતૂલવત્
શારંગધારીના બાણોથી સાધ્ય, વિશ્વદેવ, મારુત અને ગંધર્વ — બધા આકાશમાં શાલમલીના રૂવાં જેવા વિખેરાઈ ગયા.
ગરુડશ્ ચાપિ વક્ત્રેણ પક્ષાભ્યાં ચ નખાઙ્કુરૈઃ ભક્ષયન્ન્ અહનદ્ દેવાન્ દાનવાંશ્ ચ સદા ખગઃ
અને ગરુડએ પોતાની ચાંચ, પાંખ અને નખોથી દેવતાઓ અને દાનવો બંનેને માર્યા અને ભક્ષ્યા, એ હંમેશા પંખીઓનો રાજા રહ્યો.
તતઃ શરસહસ્રેણ દેવેન્દ્રમધુસૂદનૌ પરસ્પરં વવર્ષાતે ધારાભિર્ ઇવ તોયદૌ
પછી મધુસૂદન અને દેવરાજે એકબીજા પર હજાર-હજાર બાણ વરસાદ્યા, જાણે મેઘો ધારા વરસાવે છે.
ઐરાવતેન ગરુડો યુયુધે તત્ર સંકુલે દેવૈઃ સમેતૈર્ યુયુધે શક્રેણ ચ જનાર્દનઃ
તે ઘમાસાન યુદ્ધમાં, ગરુડએ એરાવત સાથે યુદ્ધ કર્યું અને જનાર્દને ઇન્દ્ર સાથે લડાઈ કરી, આસપાસના બધા દેવતાઓએ એ જોઈને આશ્ચર્ય માન્યું.
છિન્નેષુ શીર્યમાણેષુ શસ્ત્રેષ્વ્ અસ્ત્રેષુ સત્વરમ્ જગ્રાહ વાસવો વજ્રં કૃષ્ણશ્ ચક્રં સુદર્શનમ્
જ્યારે શસ્ત્રો અને અસ્ત્રો તૂટી અને નાશ પામ્યા, ત્યારે વાસવએ તરત જ વજ્ર પકડી લીધો અને કૃષ્ણે સુદર્શન ચક્ર ઉઠાવ્યું.
તતો હાહાકૃતં સર્વં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્ વજ્રચક્રધરૌ દૃષ્ટ્વા દેવરાજજનાર્દનૌ
પછી ત્રણે લોક અને તેમાં રહેલા બધા જડ-ચેતન જીવો ચિંતિત થઈ ઉઠ્યા, કારણ કે દેવરાજ અને જનાર્દન બંને વજ્ર અને ચક્ર ધારણ કરીને ઊભા હતા.
ક્ષિપ્તં વજ્રમ્ અથેન્દ્રેણ જગ્રાહ ભગવાન્ હરિઃ ન મુમોચ તદા ચક્રં તિષ્ઠ તિષ્ઠેતિ ચાબ્રવીત્
ઇન્દ્રે જ્યારે વજ્ર ફેંક્યું, ત્યારે ભગવાન હરીએ તેને પકડી લીધું; એ સમયે પોતાના ચક્રને છોડ્યું નહીં અને બોલ્યા: 'થેમો, થેમો.'
પ્રનષ્ટવજ્રં દેવેન્દ્રં ગરુડક્ષતવાહનમ્ સત્યભામાબ્રવીદ્ વાક્યં પલાયનપરાયણમ્
ગરૂડથી વાહન ઘાયલ થયેલા અને વજ્ર ગુમાવેલા ઇન્દ્રને, જ્યારે તે ભાગવા લાગ્યો, ત્યારે સત્યભામાએ તેને કહ્યું.
ત્રૈલોક્યેશ્વર નો યુક્તં શચીભર્તુઃ પલાયનમ્ પારિજાતસ્રગાભોગાત્ ત્વામ્ ઉપસ્થાસ્યતે શચી
ત્રણેય લોકના સ્વામી, શચીપતિને ભાગવું યોગ્ય નથી; પારિજાતની માળાની મજા લેવા શચી તને જ મળશે.
કીદૃશં દેવ રાજ્યં તે પારિજાતસ્રગુજ્જ્વલામ્ અપશ્યતો યથાપૂર્વં પ્રણયાભ્યાગતાં શચીમ્
દેવ, તું જ્યારે તેજસ્વી પારિજાતમાળા જોઈને, શચી ફરી પ્રેમથી તારી પાસે આવે, ત્યારે તારી રાજાશાહી શું કામની?
અલં શક્ર પ્રયાસેન ન વ્રીડાં યાતુમ્ અર્હસિ નીયતાં પારિજાતો ઽયં દેવાઃ સન્તુ ગતવ્યથાઃ
શક્ર, હવે તારા પ્રયત્નો પૂરતા થયા; તારે શરમાવું નહીં. આ પારિજાત લઈ જવામાં આવો, અને દેવતાઓ ચિંતામુક્ત થાય.
પતિગર્વાવલેપેન બહુમાનપુરઃસરમ્ ન દદર્શ ગૃહાયાતામ્ ઉપચારેણ માં શચી
પતિના ગર્વ અને વધારે માનના કારણે, શચીએ જ્યારે હું તેના ઘરમાં આવી, ત્યારે યોગ્ય રીતે મારું સ્વાગત કર્યું નહીં.
સ્ત્રીત્વાદ્ અગુરુચિત્તાહં સ્વભર્તુઃ શ્લાઘનાપરા તતઃ કૃતવતી શક્ર ભવતા સહ વિગ્રહમ્
હું સ્ત્રી હોવાથી, મારું મન ઊંચું રહ્યું નહીં; હું તો મારા પતિની જ વખાણ કરતી રહી. તેથી, શક્ર, તારી સાથે ઝઘડો કર્યો.
તદ્ અલં પારિજાતેન પરસ્વેન હૃતેન વા રૂપેણ યશસા ચૈવ ભવેત્ સ્ત્રી કા ન ગર્વિતા
પારિજાત કોઈ બીજાએ લઈ ગયો હોય કે ગુમાવેલો હોય, હવે પૂરતું. રૂપ અને યશ હોય, તો કઈ સ્ત્રી ગર્વ ન કરે?
ઇત્ય્ ઉક્તે વૈ નિવવૃતે દેવરાજસ્ તયા દ્વિજાઃ પ્રાહ ચૈનામ્ અલં ચણ્ડિ સખિ ખેદાતિવિસ્તરૈઃ
આવું કહેતાં દેવરાજ પાછા ફર્યા; અને તેણે કહ્યું: 'બસ, ચંડિ, સખી, હવે તારા વધારે દુઃખના ઉલ્લેખ પૂરતા.'
ન ચાપિ સર્ગસંહારસ્થિતિકર્તાખિલસ્ય યઃ જિતસ્ય તેન મે વ્રીડા જાયતે વિશ્વરૂપિણા
જે સર્વ સૃષ્ટિના સર્જક, સંહારક અને પાલક છે, એવા વિશ્વરૂપીએ મને હરાવ્યો હોય તો પણ મને કોઈ શરમ લાગતી નથી.
યસ્મિઞ્ જગત્ સકલમ્ એતદ્ અનાદિમધ્યે યસ્માદ્ યતશ્ ચ ન ભવિષ્યતિ સર્વભૂતાત્ તેનોદ્ભવપ્રલયપાલનકારણેન વ્રીડા કથં ભવતિ દેવિ નિરાકૃતસ્ય
જેમા આખું જગત છે, જેની શરૂઆત કે અંત નથી, અને જેમાંથી બીજું કશું થવાનું નથી; સર્વના સર્જન-વિનાશ-પોષણના કારણ એવા ભગવાને હરાવ્યા હોય તો, દેવી, એમાં શરમ શું?
સકલભુવનમૂર્તિર્ અલ્પા સુસૂક્ષ્મા વિદિતસકલવેદૈર્ જ્ઞાયતે યસ્ય નાન્યૈઃ તમ્ અજમ્ અકૃતમ્ ઈશં શાશ્વતં સ્વેચ્છયૈનં જગદુપકૃતિમ્ આદ્યં કો વિજેતું સમર્થઃ
જેનુ રૂપ આખા વિશ્વમાં વ્યાપેલું છે, જે અત્યંત સૂક્ષ્મ છે, સર્વ વેદો જેને ઓળખે છે, બીજું કોઈ નહીં; એ અજન્મા, અક્રુત, શાશ્વત, પોતાની ઈચ્છાથી જગતનું કલ્યાણ કરનારા ઈશ્વરને કોણ હરાવી શકે?
સંસ્તુતો ભગવાન્ ઇત્થં દેવરાજેન કેશવઃ પ્રહસ્ય ભાવગમ્ભીરમ્ ઉવાચેદં દ્વિજોત્તમાઃ
દેવરાજે આવું સ્તુતિ કરતા, ભગવાન કેશવે હસીને, ઊંડા ભાવથી, શ્રેષ્ઠ દ્વિજોને કહ્યું.
દેવરાજો ભવાન્ ઇન્દ્રો વયં મર્ત્યા જગત્પતે ક્ષન્તવ્યં ભવતૈવૈતદ્ અપરાધકૃતં મમ
તમે દેવોના રાજા ઇન્દ્ર છો, અમે તો મૃત્યુમાન છીએ, જગતપતિ. મારો આ અપરાધ તમે માફ કરો.
પારિજાતતરુશ્ ચાયં નીયતામ્ ઉચિતાસ્પદમ્ ગૃહીતો ઽયં મયા શક્ર સત્યાવચનકારણાત્
આ પારિજાત વૃક્ષને યોગ્ય જગ્યાએ લઈ જવામાં આવે; શક્ર, મેં સાચું વચન રાખવા માટે તેને લીધો છે.
વજ્રં ચેદં ગૃહાણ ત્વં યષ્ટવ્યં પ્રહિતં ત્વયા તવૈવૈતત્ પ્રહરણં શક્ર વૈરિવિદારણમ્
આ વજ્ર તું લઈ લે; યજ્ઞમાં તેનો ઉપયોગ કરવો. એ તો તારું પોતાનું શસ્ત્ર છે, શક્ર, દુશ્મનોને હરાવવાનું.
વિમોહયસિ મામ્ ઈશ મર્ત્યો ઽહમ્ ઇતિ કિં વદન્ જાનીમસ્ ત્વાં ભગવતો ઽનન્તસૌખ્યવિદો વયમ્
પ્રભુ, તમે 'હું મૃત્યુમાન છું' એમ કહીને મને કેમ ભમાવો છો? ભગવાન, અમને ખબર છે કે તમે અનંત સુખના જાણકાર છો.
યો ઽસિ સો ઽસિ જગન્નાથ પ્રવૃત્તૌ નાથ સંસ્થિતઃ જગતઃ શલ્યનિષ્કર્ષં કરોષ્ય્ અસુરસૂદન
જગન્નાથ, તમે જે છો એ જ છો; પ્રવૃત્તિ અને નિવૃત્તિ બંનેમાં સ્થિત છો. અસુરવિનાશક, તમે જગતની પીડા દૂર કરો છો.
નીયતાં પારિજાતો ઽયં કૃષ્ણ દ્વારવતીં પુરીમ્ મર્ત્યલોકે ત્વયા મુક્તે નાયં સંસ્થાસ્યતે ભુવિ
કૃષ્ણ, આ પારિજાત વૃક્ષને દ્વારકાની નગરીમાં લઈ જાવ. જ્યારે તું મનુષ્યલોકમાંથી મુક્ત થાશે, ત્યારે આ વૃક્ષ પૃથ્વી પર રહેશે નહીં.
તથેત્ય્ ઉક્ત્વા તુ દેવેન્દ્રમ્ આજગામ ભુવં હરિઃ પ્રયુક્તૈઃ સિદ્ધગન્ધર્વૈઃ સ્તૂયમાનસ્ ત્વ્ અથર્ષિભિઃ
હરિએ 'જેમ તું કહે છે તેમ જ' કહી, દેવેન્દ્રના આદેશે મોકલાયેલા સિદ્ધો, ગંધર્વો અને ઋષિઓ દ્વારા સ્તુતિ પામતો પૃથ્વી પર આવ્યો.