અનોસ્ તુ પુત્રો ધર્મો ઽભૂદ્ દ્યૂતસ્ તસ્યાત્મજો ઽભવત્ દ્યૂતાદ્ વનદુહો જજ્ઞે પ્રચેતાસ્ તસ્ય ચાત્મજઃ
અનનો પુત્ર ધર્મ થયો; ધર્મનો પુત્ર દ્યુત હતો; દ્યુતથી વનદુહ જન્મ્યો અને તેનો પુત્ર પ્રચેતાસ થયો.
પ્રચેતસઃ સુચેતાસ્ તુ કીર્તિતાસ્ ત્વ્ અનવો મયા બભૂવુસ્ તુ યદોઃ પુત્રાઃ પઞ્ચ દેવસુતોપમાઃ
પ્રચેતાસનો પુત્ર સુચેતાસ હતો; આ રીતે અનુના વંશજો મેં વર્ણવ્યા; અને યદુના પાંચ પુત્રો થયા, બધા દેવપુત્રો સમાન હતા.
સહસ્રાદઃ પયોદશ્ ચ ક્રોષ્ટા નીલો ઽઞ્જિકસ્ તથા સહસ્રાદસ્ય દાયાદાસ્ ત્રયઃ પરમધાર્મિકાઃ
સહસ્રાદ, પયોદ, ક્રોષ્ટા, નીલ અને અંજિક પણ; સહસ્રાદના ત્રણ વારસદારો હતા, બધા અત્યંત ધર્મી હતા.
હૈહયશ્ ચ હયશ્ ચૈવ રાજા વેણુહયસ્ તથા હૈહયસ્યાભવત્ પુત્રો ધર્મનેત્ર ઇતિ શ્રુતઃ
હૈહય, હય અને રાજા વેણુહય; હૈહયનો પુત્ર ધર્મનેત્ર કહેવાયો.
ધર્મનેત્રસ્ય કાર્તસ્ તુ સાહઞ્જસ્ તસ્ય ચાત્મજઃ સાહઞ્જની નામ પુરી તેન રાજ્ઞા નિવેશિતા
ધર્મનેત્રનો પુત્ર કાર્ત હતો; તેનો પુત્ર સાહંજય થયો; અને એ રાજાએ સાહંજનિ નામે શહેર વસાવ્યું.
આસીન્ મહિષ્મતઃ પુત્રો ભદ્રશ્રેણ્યઃ પ્રતાપવાન્ ભદ્રશ્રેણ્યસ્ય દાયાદો દુર્દમો નામ વિશ્રુતઃ
મહિષમતાનો પુત્ર ભદ્રશ્રેણ્ય હતો, જે પરાક્રમી અને પ્રસિદ્ધ હતો; ભદ્રશ્રેણ્યનો વારસદાર દુર્દમ નામે વિખ્યાત થયો.
દુર્દમસ્ય સુતો ધીમાન્ કનકો નામ નામતઃ કનકસ્ય તુ દાયાદાશ્ ચત્વારો લોકવિશ્રુતાઃ
દુર્દમનો બુદ્ધિશાળી પુત્ર કનક હતો; કનકના ચાર પુત્રો થયા, જે સમગ્ર જગતમાં પ્રસિદ્ધ થયા.
કૃતવીર્યઃ કૃતૌજાશ્ ચ કૃતધન્વા તથૈવ ચ કૃતાગ્નિસ્ તુ ચતુર્થો ઽભૂત્ કૃતવીર્યાદ્ અથાર્જુનઃ
કૃતવીર્ય, કૃતૌજ, કૃતધન્વા અને કૃતાગ્નિ—આ ચાર પુત્રો હતા; કૃતવીર્યથી અર્જુન જન્મ્યો.
યો ઽસૌ બાહુસહસ્રેણ સપ્તદ્વીપેશ્વરો ઽભવત્ જિગાય પૃથિવીમ્ એકો રથેનાદિત્યવર્ચસા
જેને હજાર હાથ હતા અને સાત દ્વીપો પર રાજ કર્યું; એકલાએ પોતાના રથથી, જે સૂર્ય સમાન તેજસ્વી હતો, પૃથ્વી જીતવી.
સ હિ વર્ષાયુતં તપ્ત્વા તપઃ પરમદુશ્ચરમ્ દત્તમ્ આરાધયામ્ આસ કાર્તવીર્યો ઽત્રિસંભવમ્
તેને દસ હજાર વર્ષ સુધી અતિ કઠિન તપ કર્યું; અત્રિથી જન્મેલા કાર્તવીર્યે દાતા દેવને પ્રસન્ન કર્યો.
તસ્મૈ દત્તો વરાન્ પ્રાદાચ્ ચતુરો ભૂરિતેજસઃ પૂર્વં બાહુસહસ્રં તુ પ્રાર્થિતં સુમહદ્ વરમ્
દાતાએ તેને મહાતેજસ્વી ચાર વરદાન આપ્યા; અગાઉ તેણે હજાર હાથનું મહાન વરદાન માગ્યું હતું.
અધર્મે ઽધીયમાનસ્ય સદ્ભિસ્ તત્ર નિવારણમ્ ઉગ્રેણ પૃથિવીં જિત્વા ધર્મેણૈવાનુરઞ્જનમ્
જ્યારે અધર્મ વધ્યો ત્યારે સજ્જનોએ તેને અટકાવ્યો; તેણે પૃથ્વી પરાક્રમથી જીતીને ધર્મથી સૌને પ્રસન્ન કર્યા.
સંગ્રામાન્ સુબહૂઞ્ જિત્વા હત્વા ચારીન્ સહસ્રશઃ સંગ્રામે વર્તમાનસ્ય વધં ચાભ્યધિકાદ્ રણે
ઘણા યુદ્ધો જીતીને અને હજારો દુશ્મનોને માર્યા પછી પણ, જ્યારે તે યુદ્ધમાં જ હતો, ત્યારે પણ તેને रणભૂમિમાં મૃત્યુના વધુ ભયંકર સંકટોનો સામનો કરવો પડ્યો.
તસ્ય બાહુસહસ્રં તુ યુધ્યતઃ કિલ ભો દ્વિજાઃ યોગાદ્ યોગીશ્વરસ્યેવ પ્રાદુર્ભવતિ માયયા
હે દ્વિજો, જ્યારે તે યુદ્ધ કરી રહ્યો હતો ત્યારે, યોગશક્તિથી, જેમ યોગીઓના સ્વામી પાસે હોય છે એમ, તેની પાસે પણ હજારો હાથ પ્રગટ થયા.
તેનેયં પૃથિવી સર્વા સપ્તદ્વીપા સપત્તના સસમુદ્રા સનગરા ઉગ્રેણ વિધિના જિતા
તેના જોરથી, આ આખી ધરતી, સાતેય દ્વીપો, શહેરો, દરિયાઓ અને ગામડાંઓ સહિત, કઠોર શક્તિથી જીતાઈ ગઈ.
તેન સપ્તસુ દ્વીપેષુ સપ્ત યજ્ઞશતાનિ ચ પ્રાપ્તાનિ વિધિના રાજ્ઞા શ્રૂયન્તે મુનિસત્તમાઃ
હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, કહેવાય છે કે એ રાજાએ સાતેય દ્વીપોમાં નિયમપૂર્વક સાતસો યજ્ઞો કર્યા હતા.
સર્વે યજ્ઞા મુનિશ્રેષ્ઠાઃ સહસ્રશતદક્ષિણાઃ સર્વે કાઞ્ચનયૂપાશ્ ચ સર્વે કાઞ્ચનવેદયઃ
હે મુનિશ્રેષ્ઠ, બધા યજ્ઞોમાં હજારો દક્ષિણાઓ આપવામાં આવી હતી, બધા યજ્ઞોમાં સોનાના યૂપ અને સોનાના વેદી હતા.
સર્વે દેવૈર્ મુનિશ્રેષ્ઠા વિમાનસ્થૈર્ અલંકૃતૈઃ ગન્ધર્વૈર્ અપ્સરોભિશ્ ચ નિત્યમ્ એવોપશોભિતાઃ
બધા યજ્ઞો દેવતાઓ દ્વારા, સુંદર વિમાનોમાં, ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ સાથે, હંમેશા શોભિત થતા.
યસ્ય યજ્ઞે જગૌ ગાથાં ગન્ધર્વો નારદસ્ તથા વરીદાસાત્મજો વિદ્વાન્ મહિમ્ના તસ્ય વિસ્મિતઃ
એના યજ્ઞમાં, વરિદાસનો પુત્ર, વિદ્વાન ગંધર્વ નારદે, તેની મહિમા જોઈને આશ્ચર્યચકિત થઈ, ગાથા ગાઈ હતી.
ન નૂનં કાર્તવીર્યસ્ય ગતિં યાસ્યન્તિ પાર્થિવાઃ યજ્ઞૈર્ દાનૈસ્ તપોભિશ્ ચ વિક્રમેણ શ્રુતેન ચ
નિશ્ચિત છે કે, કોઈ પણ રાજા કૃતવ્યના માર્ગ સુધી યજ્ઞ, દાન, તપ, પરાક્રમ કે જ્ઞાનથી પહોંચી શકશે નહીં.
સ હિ સપ્તસુ દ્વીપેષુ ચર્મી ખડ્ગી શરાસની રથી દ્વીપાન્ અનુચરન્ યોગી સંદૃશ્યતે નૃભિઃ
કારણ કે, તે યોગી, કવચ પહેરી, હાથમાં તલવાર, ધનુષ્ય અને બાણ લઈને, રથ પર સવાર થઈને, સાતેય દ્વીપોમાં ફરતો, મનુષ્યોને દેખાય છે.
અનષ્ટદ્રવ્યતા ચૈવ ન શોકો ન ચ વિભ્રમઃ પ્રભાવેણ મહારાજ્ઞઃ પ્રજા ધર્મેણ રક્ષતઃ
મહાન રાજાએ પોતાની શક્તિથી અને ધર્મથી પ્રજાનું રક્ષણ કરતાં, કોઈનું ધન ગુમાયું નહીં, કોઈને દુઃખ કે ગભરાટ થયો નહીં.
સ સર્વરત્નભાક્ સમ્રાટ્ ચક્રવર્તી બભૂવ હ સ એવ પશુપાલો ઽભૂત્ ક્ષેત્રપાલઃ સ એવ ચ
તે સર્વ રત્નોનો સ્વામી, સમ્રાટ અને ચક્રવર્તી બન્યો; એ જ પશુપાલક અને ખેતરનું રક્ષણ કરનાર પણ હતો.
સ એવ વૃષ્ટ્યા પર્જન્યો યોગિત્વાદ્ અર્જુનો ઽભવત્ સ વૈ બાહુસહસ્રેણ જ્યાઘાતકઠિનત્વચા
તે યોગશક્તિથી વરસાદ આપનાર મેઘ જેવો અને અર્જુન પણ બન્યો; તેના હજારો હાથ અને ધનુષ્યના તાણથી તેની ત્વચા કઠણ થઈ ગઈ હતી.
ભાતિ રશ્મિસહસ્રેણ શરદીવ ચ ભાસ્કરઃ સ હિ નાગાન્ મનુષ્યેષુ માહિષ્મત્યાં મહાદ્યુતિઃ
તે શરદના સૂર્ય જેવો હજારો કિરણોથી તેજસ્વી લાગતો; મહિષ્મતીમાં એ મહાત્મા મનુષ્યોમાં સાપ જેવો પ્રકાશિત થતો.
કર્કોટકસુતાઞ્ જિત્વા પુર્યાં તસ્યાં ન્યવેશયત્ સ વૈ વેગં સમુદ્રસ્ય પ્રાવૃટ્કાલે ઽમ્બુજેક્ષણઃ
કર્કોટકના પુત્રોને જીતીને, તેણે તેમને એ શહેરમાં વસાવ્યા; હે કમળનયન, વરસાદના સમયમાં તેણે દરિયાની ગતિ રોકી નાખી.
ક્રીડન્ન્ ઇવ ભુજોદ્ભિન્નં પ્રતિસ્રોતશ્ ચકાર હ લુણ્ઠિતા ક્રીડતા તેન નદી તદ્ગ્રામમાલિની
જેમ રમતમાં હોય એમ, તેણે પોતાના હાથથી વહેતી નદીનો પ્રવાહ ઊલટો ફેરવી દીધો; એ નદી, જે ગામડાંઓથી ઘેરાયેલી હતી, તેની રમતમાં લૂંટાઈ ગઈ.
ચલદૂર્મિસહસ્રેણ શઙ્કિતાભ્યેતિ નર્મદા તસ્ય બાહુસહસ્રેણ ક્ષિપ્યમાણે મહોદધૌ
હજારો ઉછળતી તરંગો સાથે, નર્મદા ડરીને આવે છે, જ્યારે તે પોતાના હજારો હાથથી મહાસાગરને ઉછાળે છે.
ભયાન્ નિલીના નિશ્ચેષ્ઠાઃ પાતાલસ્થા મહીસુરાઃ ચૂર્ણીકૃતમહાવીચિં ચલન્મીનમહાતિમિમ્
પાતાળમાં રહેલા મહાન સાપો ડરથી છુપાઈ ગયા, એકલાં પડી ગયા, કારણ કે તેણે મહાસાગરને ઉથલાવી, મોટી તરંગો, ચાલતા માછલીઓ અને વિશાળ તિમિંગલોને વિખેરી નાખ્યા.
મારુતાવિદ્ધફેનૌઘમ્ આવર્તક્ષોભસંકુલમ્ પ્રાવર્તયત્ તદા રાજા સહસ્રેણ ચ બાહુના
પવનથી ફેંકાતા ફેનના ઢગલા અને ઘુમ્મસથી ભરેલી લહેરો, એ બધું રાજાએ પોતાના હજારો હાથથી હલાવી દીધું.