તતો જહાસાથ બલં કલિઙ્ગાધિપતિર્ દ્વિજાઃ દન્તાન્ વિદર્શયન્ મૂઢો રુક્મી ચાહ મદોદ્ધતઃ
પછી કલિંગના રાજાએ બલભદ્રની મજાક ઉડાવી, દાંત બતાવીને હસ્યો, અને ઘમંડથી ભરેલો રુક્મિ પણ બોલ્યો.
અવિદ્યો ઽયં મહાદ્યૂતે બલભદ્રઃ પરાજિતઃ મૃષૈવાક્ષાવલેપત્વાદ્ યો ઽયં મેને ઽક્ષકોવિદમ્
'આ બલભદ્રને જૂવામાં કશું આવડતું નથી અને તે હારી ગયો છે; ખોટા અભિમાનથી જ તેને લાગ્યું કે તે જૂવામાં કુશળ છે.'
દૃષ્ટ્વા કલિઙ્ગરાજં તુ પ્રકાશદશનાનનમ્ રુક્મિણં ચાપિ દુર્વાક્યં કોપં ચક્રે હલાયુધઃ
કળીંગના રાજાને ખુલ્લા દાંત સાથે હસતો જોઈને અને રુક્મિ કડક બોલ બોલતો હતો, ત્યારે બલરામજીને ભારે ગુસ્સો આવ્યો.
તતઃ કોપપરીતાત્મા નિષ્કકોટિં હલાયુધઃ ગ્લહં જગ્રાહ રુક્મી ચ તતસ્ ત્વ્ અક્ષાન્ અપાતયત્
પછી ગુસ્સાથી ભરાયેલા મનથી બલરામે દાવના પૈસા વગર જ જૂઆના પાંસા ઉઠાવ્યા અને પછી રુક્મિએ પાંસા ફેંક્યા.
અજયદ્ બલદેવો ઽથ પ્રાહોચ્ચૈસ્ તં જિતં મયા મમેતિ રુક્મી પ્રાહોચ્ચૈર્ અલીકોક્તૈર્ અલં બલમ્
બલરામે જીત મેળવી અને ઉંચે અવાજે કહ્યું: 'હું એને હરાવ્યો, એ હવે મારો છે!' પણ રુક્મિએ પણ ઉંચા અવાજે કપટભર્યા શબ્દોમાં કહ્યું: 'બસ, તારી તાકાત બહુ થઈ ગઈ!'
ત્વયોક્તો ઽયં ગ્લહઃ સત્યં ન મમૈષો ઽનુમોદિતઃ એવં ત્વયા ચેદ્ વિજિતં ન મયા વિજિતં કથમ્
'આ જૂઓ તો તું જ શરૂ કર્યું હતું, સાચું છે, પણ હું તો સહમત નહોતો. તું પોતે જીત્યો એમ કહે છે, તો હું કેમ હાર્યો ગણાય?'
તતો ઽન્તરિક્ષે વાગ્ ઉચ્ચૈઃ પ્રાહ ગમ્ભીરનાદિની બલદેવસ્ય તં કોપં વર્ધયન્તી મહાત્મનઃ
પછી આકાશમાંથી ઘંઘાટભર્યો, ગાંભીર્યથી ભરેલો અવાજ આવ્યો, જે મહાન બલરામના ગુસ્સાને વધુ ઉશ્કેરતો હતો.
જિતં તુ બલદેવેન રુક્મિણા ભાષિતં મૃષા અનુક્ત્વા વચનં કિંચિત્ કૃતં ભવતિ કર્મણા
'જીત તો બલરામની છે; રુક્મિ જે બોલ્યો એ ખોટું છે. સાચું ન બોલી, કોઈ કામ પૂરું થઈ શકે નહીં.'
તતો બલઃ સમુત્થાય ક્રોધસંરક્તલોચનઃ જઘાનાષ્ટાપદેનૈવ રુક્મિણં સ મહાબલઃ
પછી બલરામ ગુસ્સાથી આંખો લાલ કરી ઊભા થયા અને એ મહાબળવાને જમ્મેના પાટથી જ રુક્મિને મારી નાખ્યો.
કલિઙ્ગરાજં ચાદાય વિસ્ફુરન્તં બલાદ્ બલઃ બભઞ્જ દન્તાન્ કુપિતો યૈઃ પ્રકાશં જહાસ સઃ
પછી કંપતો કળીંગરાજ બલરામના હાથમાં આવ્યો, તો ગુસ્સામાં બલરામે એના ખુલ્લા દાંત, જેનાથી એ હસ્યો હતો, તોડી નાખ્યા.
આકૃષ્ય ચ મહાસ્તમ્ભં જાતરૂપમયં બલઃ જઘાન યે તત્પક્ષાસ્ તાન્ ભૂભૃતઃ કુપિતો બલઃ
પછી બલરામે મોટો સોનાનો થાંભલો ઉપાડી, ગુસ્સામાં રુક્મિના પક્ષના રાજાઓને પણ માર્યા.
તતો હાહાકૃતં સર્વં પલાયનપરં દ્વિજાઃ તદ્ રાજમણ્ડલં સર્વં બભૂવ કુપિતે બલે
પછી બલરામ ગુસ્સે ભરાયા ત્યારે બધા દ્વિજ અને રાજમંડળના લોકો ડરીને 'હાય! હાય!' કરતા ભાગી ગયા.
બલેન નિહતં શ્રુત્વા રુક્મિણં મધુસૂદનઃ નોવાચ વચનં કિંચિદ્ રુક્મિણીબલયોર્ ભયાત્
બલરામે રુક્મિને મારી નાખ્યો એ સાંભળીને મધુસૂદનએ રુક્મિણી અને બલરામના ભયથી એક પણ શબ્દ બોલ્યો નહીં.
તતો ઽનિરુદ્ધમ્ આદાય કૃતોદ્વાહં દ્વિજોત્તમાઃ દ્વારકામ્ આજગામાથ યદુચક્રં સકેશવમ્
પછી અનિરુદ્ધનું લગ્ન થઈ ગયું હતું, તો શ્રેષ્ઠ દ્વિજોએ, યદુવંશ અને કેશવ સાથે, અનિરુદ્ધને લઇને દ્વારકામાં પાછા આવ્યા.
દ્વારવત્યાં તતઃ શૌરિં શક્રસ્ ત્રિભુવનેશ્વરઃ આજગામાથ મુનયો મત્તૈરાવતપૃષ્ઠગઃ
પછી દ્વારકામાં, ત્રણેય લોકના સ્વામી ઇન્દ્ર, મહર્ષિઓ સાથે અને નશામાં આવેલા ઐરાવત હાથી પર બેઠા, શૌરીને મળવા આવ્યા.
પ્રવિશ્ય દ્વારકાં સો ઽથ સમીપે ચ હરેસ્ તદા કથયામ્ આસ દૈત્યસ્ય નરકસ્ય વિચેષ્ટિતમ્
દ્વારકામાં પ્રવેશ કરીને, તેઓ હરિજીની પાસે ગયા અને દૈત્ય નરકાસુરના કરતૂતોની વાત કરવા લાગ્યા.
ત્વયા નાથેન દેવાનાં મનુષ્યત્વે ઽપિ તિષ્ઠતા પ્રશમં સર્વદુઃખાનિ નીતાનિ મધુસૂદન
'દેવતાઓના સ્વામી, તું માનવ રૂપે રહીને પણ, હે મધુસૂદન, બધા દુઃખોનો અંત લાવ્યો છે.'
તપસ્વિજનરક્ષાયૈ સો ઽરિષ્ટો ધેનુકસ્ તથા પ્રલમ્બાદ્યાસ્ તથા કેશી તે સર્વે નિહતાસ્ ત્વયા
'તપસ્વીઓની રક્ષા માટે, અરીષ્ટ, ધેનુક, પ્રલંબ, કેશી અને બીજા બધા દૈતોને તું મારી નાખ્યા છે.'
કંસઃ કુવલયાપીડઃ પૂતના બાલઘાતિની નાશં નીતાસ્ ત્વયા સર્વે યે ઽન્યે જગદુપદ્રવાઃ
'કંસ, કુવલયાપીડ, બાળહત્યા કરનારી પૂતના અને બીજા બધા જગતને દુઃખ આપનારા તારા હાથે નાશ પામ્યા છે.'
યુષ્મદ્દોર્દણ્ડસંબુદ્ધિપરિત્રાતે જગત્ત્રયે યજ્ઞે યજ્ઞહવિઃ પ્રાશ્ય તૃપ્તિં યાન્તિ દિવૌકસઃ
'જ્યારે તું તારી બાહુબળ અને બુદ્ધિથી ત્રણેય લોકને બચાવે છે, ત્યારે દેવતાઓ યજ્ઞમાં પોતાનો ભાગ પામી તૃપ્ત થાય છે.'
સો ઽહં સાંપ્રતમ્ આયાતો યન્નિમિત્તં જનાર્દન તચ્ છ્રુત્વા તત્પ્રતીકારપ્રયત્નં કર્તુમ્ અર્હસિ
હું અહિયાં એ જ કામ માટે આવ્યો છું, જનાર્દન, તમે જે સાંભળ્યું છે, તેનું ઉપાય કરવા માટે તમે પૂરી કોશિશ કરવી જોઈએ.
ભૌમો ઽયં નરકો નામ પ્રાગ્જ્યોતિષપુરેશ્વરઃ કરોતિ સર્વભૂતાનામ્ અપઘાતમ્ અરિંદમ
ભૌમ નામનો નરક, પ્રાગ્યોતિષપુરનો રાજા, દુશ્મનોને હરાવનાર, બધા જીવજંતુઓનું વિનાશ કરી રહ્યો છે.
દેવસિદ્ધસુરાદીનાં નૃપાણાં ચ જનાર્દન હત્વા તુ સો ઽસુરઃ કન્યા રુરોધ નિજમન્દિરે
જનાર્દન, એ અસુરે દેવો, સિદ્ધો, સુર અને રાજાઓને મારીને અનેક કન્યાઓને પોતાના મહેલમાં કેદ કરી રાખી છે.
છત્ત્રં યત્ સલિલસ્રાવિ તજ્ જહાર પ્રચેતસઃ મન્દરસ્ય તથા શૃઙ્ગં હૃતવાન્ મણિપર્વતમ્
એણે વરુણનું પાણી વરસાવતું છત્ર ચોરી લીધું અને એ જ રીતે મણિપર્વત મંદરનું શિખર પણ લઈ ગયું.
અમૃતસ્રાવિણી દિવ્યે માતુર્ મે ઽમૃતકુણ્ડલે જહાર સો ઽસુરો ઽદિત્યા વાઞ્છત્ય્ ઐરાવતં દ્વિપમ્
એ અસુરે મારી માતાના અમૃત વહાવતાં કુંડળો લઈ લીધાં અને હવે એ અદિતીનો હાથી, એરાવત, મેળવવા ઈચ્છે છે.
દુર્નીતમ્ એતદ્ ગોવિન્દ મયા તસ્ય તવોદિતમ્ યદ્ અત્ર પ્રતિકર્તવ્યં તત્ સ્વયં પરિમૃશ્યતામ્
ગોવિંદ, જે દુષ્કૃત્ય થયું છે, એ હું તમને કહી દીધું છે; હવે અહીં જે કરવું જોઈએ, એ તમે જાતે વિચારજો.
ઇતિ શ્રુત્વા સ્મિતં કૃત્વા ભગવાન્ દેવકીસુતઃ ગૃહીત્વા વાસવં હસ્તે સમુત્તસ્થૌ વરાસનાત્
આ સાંભળીને દેવકીપુત્ર ભગવાન સ્મિત કરીને, ઇન્દ્રનો હાથ પકડીને, પોતાના શ્રેષ્ઠ આસન પરથી ઊભા થયા.
સંચિન્તિતમ્ ઉપારુહ્ય ગરુડં ગગનેચરમ્ સત્યભામાં સમારોપ્ય યયૌ પ્રાગ્જ્યોતિષં પુરમ્
પછી તેમણે આકાશમાં ઉડતા ગરુડ પર બેસી, સાથે સત્યભામાને બેસાડીને, પ્રાગ્યોતિષપુર તરફ પ્રયાણ કર્યું.
આરુહ્યૈરાવતં નાગં શક્રો ઽપિ ત્રિદશાલયમ્ તતો જગામ સુમનાઃ પશ્યતાં દ્વારકૌકસામ્
ઇન્દ્ર પણ એરાવત હાથી પર બેસીને, મનમાં આનંદથી, દ્વારકાવાસીઓની નજર સામે, દેવલોક તરફ ચાલ્યા ગયા.
પ્રાગ્જ્યોતિષપુરસ્યાસ્ય સમન્તાચ્ છતયોજનમ્ આચિતં ભૈરવૈઃ પાશૈઃ પરસૈન્યનિવારણે
આ પ્રાગ્યોતિષપુરની આસપાસ સો યોજન સુધી ભયાનક ભૈરવના ફાંસાંથી દુશ્મન સૈન્યને રોકવા માટે બાંધકામ કરેલું હતું.