ઉત્પત્યારુહ્ય તન્મઞ્ચં કંસં જગ્રાહ વેગિતઃ કેશેષ્વ્ આકૃષ્ય વિગલત્કિરીટમ્ અવનીતલે
કૃષ્ણ ઝડપથી ઉછળી એ મંચ પર ચઢ્યા અને કંસને વાળ પકડી નીચે ખેંચી લીધા, જેથી તેનું મોખુટ જમીન પર પડી ગયું.
સ કંસં પાતયામ્ આસ તસ્યોપરિ પપાત ચ નિઃશેષજગદાધારગુરુણા પતતોપરિ
કૃષ્ણે કંસને જમીન પર ફેંકી દીધો અને પોતે પણ તેના ઉપર પડી ગયા, એમ કે જાણે આખા જગતનું ભાર તેના પર આવી ગયું હોય.
કૃષ્ણેન ત્યાજિતઃ પ્રાણાન્ન્ ઉગ્રસેનાત્મજો નૃપઃ મૃતસ્ય કેશેષુ તદા ગૃહીત્વા મધુસૂદનઃ
કૃષ્ણના હાથેથી ઉગ્રસેનપુત્ર રાજાએ પ્રાણ છોડી દીધા; પછી મધુસૂદને મૃત કંસને વાળ પકડી લીધો.
ચકર્ષ દેહં કંસસ્ય રઙ્ગમધ્યે મહાબલઃ ગૌરવેણાતિમહતા પરિપાતેન કૃષ્યતા
મહાબળવાન કૃષ્ણે કંસના શરીરને ભયંકર જોરથી રંગમંચના મધ્યમાં ખેંચી લાવ્યો.
કૃતા કંસસ્ય દેહેન વેગિતેન મહાત્મના કંસે ગૃહીતે કૃષ્ણેન તદ્ભ્રાતાભ્યાગતો રુષા
મહાન આત્માએ કંસના શરીરને ઝડપથી સંભાળી લીધું; કૃષ્ણે કંસને પકડી રાખ્યો ત્યારે તેનો ભાઈ ગુસ્સાથી આગળ આવ્યો.
સુનામા બલભદ્રેણ લીલયૈવ નિપાતિતઃ તતો હાહાકૃતં સર્વમ્ આસીત્ તદ્ રઙ્ગમણ્ડલમ્
સુનામાને બલભદ્રે રમતમાં જ પછાડી દીધો; પછી આખા રંગમંચમાં હાહાકાર મચી ગયો.
અવજ્ઞયા હતં દૃષ્ટ્વા કૃષ્ણેન મથુરેશ્વરમ્ કૃષ્ણો ઽપિ વસુદેવસ્ય પાદૌ જગ્રાહ સત્વરમ્
મથુરાના રાજાને કૃષ્ણે અવમાનથી માર્યો જોઈ, કૃષ્ણ તરત જ વસુદેવના પગ પકડીને નમ્યા.
દેવક્યાશ્ ચ મહાબાહુર્ બલદેવસહાયવાન્ ઉત્થાપ્ય વસુદેવસ્ તુ દેવકી ચ જનાર્દનમ્ સ્મૃતજન્મોક્તવચનૌ તાવ્ એવ પ્રણતૌ સ્થિતૌ
મહાબાહુ કૃષ્ણે બલદેવ સાથે વસુદેવ અને દેવકીને ઊભા કર્યા; જનાર્દન જન્મ વખતે આપેલા વચનને યાદ કરી, બન્નેને નમન કરીને ઊભા રહ્યા.
પ્રસીદ દેવદેવેશ દેવાનાં પ્રવર પ્રભો તથાવયોઃ પ્રસાદેન કૃતાભ્યુદ્ધાર કેશવ
દેવદેવોના સ્વામી, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, પ્રભુ, કૃપા કરો; હે કેશવ, તમારી કૃપાથી અમને ઉદ્ધાર મળ્યો છે.
આરાધિતો યદ્ ભગવાન્ અવતીર્ણો ગૃહે મમ દુર્વૃત્તનિધનાર્થાય તેન નઃ પાવિતં કુલમ્
ભગવાનની પૂજા કરી, તેઓ મારા ઘરમાં દુષ્ટોના વિનાશ માટે અવતરી આવ્યા; એથી અમારું કુળ પવિત્ર થયું છે.
ત્વમ્ અન્તઃ સર્વભૂતાનાં સર્વભૂતેષ્વ્ અવસ્થિતઃ વર્તતે ચ સમસ્તાત્મંસ્ ત્વત્તો ભૂતભવિષ્યતી
તમે બધા જીવોમાં રહેલા આંતરિક આત્મા છો, બધા પ્રાણીઓમાં વસો છો; આખું જગત તમારું સ્વરૂપ છે, અને ભૂતકાળ-ભવિષ્ય પણ તમારામાંથી જ આવે છે.
યજ્ઞે ત્વમ્ ઇજ્યસે ઽચિન્ત્ય સર્વદેવમયાચ્યુત ત્વમ્ એવ યજ્ઞો યજ્વા ચ યજ્ઞાનાં પરમેશ્વર
યજ્ઞમાં તમે જ પૂજાતા છો, અચિંત્ય, સર્વદેવમય અચ્યૂત; તમે જ યજ્ઞ, યજમાન અને યજ્ઞોના પરમેશ્વર છો.
સાપહ્નવં મમ મનો યદ્ એતત્ ત્વયિ જાયતે દેવક્યાશ્ ચાત્મજ પ્રીત્યા તદ્ અત્યન્તવિડમ્બના
હે દેવકીપુત્ર, તારી પ્રીતિથી મારા મનમાં જે અંકાર આવે છે, એ મહાન મોહ છે.
ત્વં કર્તા સર્વભૂતાનામ્ અનાદિનિધનો ભવાન્ ક્વ ચ મે માનુષસ્યૈષા જિહ્વા પુત્રેતિ વક્ષ્યતિ
તમે સર્વજીવોના સર્જનહાર, અનાદિ અને અનંત છો; છતાં મારી માનવી જીભ તમને 'પુત્ર' કેવી રીતે બોલશે?
જગદ્ એતજ્ જગન્નાથ સંભૂતમ્ અખિલં યતઃ કયા યુક્ત્યા વિના માયાં સો ઽસ્મત્તઃ સંભવિષ્યતિ
હે જગન્નાથ, આ આખું જગત તમારી પાસેથી ઉત્પન્ન થયું છે. તમારી પોતાની માયા વિના, અમારા તરફથી કંઈ પણ કેવી રીતે સર્જાઈ શકે?
યસ્મિન્ પ્રતિષ્ઠિતં સર્વં જગત્ સ્થાવરજઙ્ગમમ્ સ કોષ્ઠોત્સઙ્ગશયનો મનુષ્યાજ્ જાયતે કથમ્
જેમના અંદર આ ચાલતું અને અચળ બધું જગત સ્થિત છે, જે બ્રહ્માંડના પાંજરામાં શયન કરે છે, એ ભગવાન માનવમાંથી કેવી રીતે જન્મી શકે?
સ ત્વં પ્રસીદ પરમેશ્વર પાહિ વિશ્વમ્ અંશાવતારકરણૈર્ ન મમાસિ પુત્રઃ આબ્રહ્મપાદપમયં જગદ્ ઈશ સર્વં ચિત્તે વિમોહયસિ કિં પરમેશ્વરાત્મન્
હે પરમેશ્વર, કૃપા કરો અને સમગ્ર વિશ્વનું રક્ષણ કરો. તમે અનેક અવતારો દ્વારા કાર્ય કરો છો, પણ તમે મારા પુત્ર નથી. હે ઈશ, તમે બ્રહ્મા થી લઈ ઘાસના તણાં સુધી બધાના મનમાં મોહ પેદા કરો છો—હે પરમાત્મા, તમે આવું કેમ કરો છો?
માયાવિમોહિતદૃશા તનયો મમેતિ કંસાદ્ ભયં કૃતવતા તુ મયાતિતીવ્રમ્ નીતો ઽસિ ગોકુલમ્ અરાતિભયાકુલસ્ય વૃદ્ધિં ગતો ઽસિ મમ ચૈવ ગવામ્ અધીશ
મારી દૃષ્ટિ માયાથી મોહિત થઈ ગઈ હતી, એટલે મેં માન્યું કે, 'આ મારો પુત્ર છે.' કંસના ભયથી મેં ભારે ચિંતાઓ સહન કરી. તમે ગોકુલમાં લઈ જવાયા, હે ગૌઓના સ્વામી, અને ત્યાં મોટા થયા, જ્યારે હું બેકસૂર રહ્યો.
કર્માણિ રુદ્રમરુદશ્વિશતક્રતૂનાં સાધ્યાનિ યાનિ ન ભવન્તિ નિરીક્ષિતાનિ ત્વં વિષ્ણુર્ ઈશજગતામ્ ઉપકારહેતોઃ પ્રાપ્તો ઽસિ નઃ પરિગતઃ પરમો વિમોહઃ
રુદ્ર, મારુત, અશ્વિનીકુમાર અને ઇન્દ્રના કાર્યો—even તેઓ પ્રયત્ન કરે તો પણ, જે તમે કરો છો, તે તેઓ કરી શકતા નથી. હે વિષ્ણુ, જગતના સ્વામી, તમે અમારા કલ્યાણ માટે આવ્યા છો, અને અમે પરમ મોહમાં ફસાઈ ગયા છીએ.
તૌ સમુત્પન્નવિજ્ઞાનૌ ભગવત્કર્મદર્શનાત્ દેવકીવસુદેવૌ તુ દૃષ્ટ્વા માયાં પુનર્ હરિઃ
પછી દેવકી અને વસુદેવે ભગવાનના કાર્યો જોઈને જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું, પણ હરિની માયાથી ફરીથી માયાનો અનુભવ કર્યો.
મોહાય યદુચક્રસ્ય વિતતાન સ વૈષ્ણવીમ્ ઉવાચ ચામ્બ ભોસ્ તાત ચિરાદ્ ઉત્કણ્ઠિતેન તુ
તેમણે યદુવંશને મોહમાં મૂકવા માટે પોતાની વૈષ્ણવી માયા ફેલાવી અને કહ્યું: 'માતા, પિતા, લાંબા સમય પછી હું આવ્યો છું, કેમ કે તમે મને ખૂબ આતુરતાથી યાદ કર્યા હતા.'
ભવન્તૌ કંસભીતેન દૃષ્ટૌ સંકર્ષણેન ચ કુર્વતાં યાતિ યઃ કાલો માતાપિત્રોર્ અપૂજનમ્
કંસના ભયથી સંકર્ષણએ તમને જોયા હતા. માતા-પિતાનું પૂજન કર્યા વિના જે સમય પસાર થાય છે, એ વ્યર્થ જાય છે.
સ વૃથા ક્લેશકારી વૈ સાધૂનામ્ ઉપજાયતે ગુરુદેવદ્વિજાતીનાં માતાપિત્રોશ્ ચ પૂજનમ્
જે સમયે ગુરુ, દેવ, બ્રાહ્મણ અને પોતાના માતા-પિતાનું પૂજન નથી થતું, એ સમય સારા લોકો માટે વ્યર્થ અને દુઃખદાયક બને છે.
કુર્વતઃ સફલં જન્મ દેહિનસ્ તાત જાયતે તત્ ક્ષન્તવ્યમ્ ઇદં સર્વમ્ અતિક્રમકૃતં પિતઃ કંસવીર્યપ્રતાપાભ્યામ્ આવયોઃ પરવશ્યયોઃ
જે લોકો આવું કરે છે, હે પિતા, તેમનું જીવન સફળ બને છે. કાંસાના બળ અને પરાક્રમથી અમે બેકસૂર હતા, તેથી અમારી બધી ભૂલો માફ કરશો.
ઇત્ય્ ઉક્ત્વાથ પ્રણમ્યોભૌ યદુવૃદ્ધાન્ અનુક્રમાત્ પાદાનતિભિઃ સસ્નેહં ચક્રતુઃ પૌરમાનસમ્
આ રીતે કહી, બંનેએ યદુવંશના વડીલોને ક્રમશઃ નમન કર્યું અને પ્રેમપૂર્વક પગે પડી, જેથી સૌના દિલ જીતી લીધા.
કંસપત્ન્યસ્ તતઃ કંસં પરિવાર્ય હતં ભુવિ વિલેપુર્ માતરશ્ ચાસ્ય શોકદુઃખપરિપ્લુતાઃ
પછી કંસની પત્નીઓએ જમીન પર પડેલા તેના મૃત દેહને ઘેરી લીધો અને રડવા લાગી, તેની માતાઓ પણ દુઃખ અને શોકથી વ્યાકુળ થઈ રડવા લાગી.
બહુપ્રકારમ્ અસ્વસ્થાઃ પશ્ચાત્તાપાતુરા હરિઃ તાઃ સમાશ્વાસયામ્ આસ સ્વયમ્ અસ્રાવિલેક્ષણઃ
વિવિધ રીતે દુઃખી અને પસ્તાવાથી પીડાયેલી સ્ત્રીઓને, હરિએ પોતે જ, આંખોમાં આંસુ લઈને, શાંતવના આપી.
ઉગ્રસેનં તતો બન્ધાન્ મુમોચ મધુસૂદનઃ અભ્યષિઞ્ચત્ તથૈવૈનં નિજરાજ્યે હતાત્મજમ્
પછી મધુસૂદને ઉગ્રસેનને બંધનમાંથી મુક્ત કર્યા અને પોતાના પુત્રના મૃત્યુ છતાં તેને પોતાના રાજ્યમાં રાજસિંહાસન પર બેસાડ્યા.
રાજ્યે ઽભિષિક્તઃ કૃષ્ણેન યદુસિંહઃ સુતસ્ય સઃ ચકાર પ્રેતકાર્યાણિ યે ચાન્યે તત્ર ઘાતિતાઃ
કૃષ્ણે રાજસિંહાસન પર બેસાડ્યા પછી, યદુવંશના સિંહ ઉગ્રસેને પોતાના પુત્ર અને ત્યાં મારાયેલા અન્ય સૌના અંત્યક્રિયા કરી.
કૃતોર્ધ્વદૈહિકં ચૈનં સિંહાસનગતં હરિઃ ઉવાચાજ્ઞાપય વિભો યત્ કાર્યમ્ અવિશઙ્કયા
જ્યારે અંત્યક્રિયા પૂરી થઈ અને તે સિંહાસન પર બેઠા, ત્યારે હરિએ કહ્યું: 'હે સ્વામી, નિડર થઈને કહો, હવે શું કરવું છે?'