સખ્યઃ પશ્યત કૃષ્ણસ્ય મુખમ્ અપ્ય્ અમ્બુજેક્ષણમ્ ગજયુદ્ધકૃતાયાસસ્વેદામ્બુકણિકાઞ્ચિતમ્
મિત્રો, જુઓ કૃષ્ણનું કમળ જેવા નેત્રોવાળું મુખ, હાથી સાથેની કસોટીથી પડેલા પરસેવાના બિંદુઓથી શોભાયમાન છે.
વિકાસીવ સરોમ્ભોજમ્ અવશ્યાયજલોક્ષિતમ્ પરિભૂતાક્ષરં જન્મ સફલં ક્રિયતાં દૃશઃ
એનું મુખ શીતલ શબદથી ભીંજાયેલા ખીલેલા કમળ જેવું છે; એને જોવાથી આંખોનું જન્મ સાર્થક થાય છે, એ સૌ શબ્દોને પાર છે.
શ્રીવત્સાઙ્કં જગદ્ધામ બાલસ્યૈતદ્ વિલોક્યતામ્ વિપક્ષક્ષપણં વક્ષો ભુજયુગ્મં ચ ભામિનિ
બાળકના વક્ષ પર શ્રીવત્સનું ચિહ્ન છે, એ સમગ્ર જગતનું આશ્રય છે; સુન્દરી, એનું શત્રુનો નાશ કરતું વક્ષ અને બળવાન ભુજાઓ જુઓ.
વલ્ગતા મુષ્ટિકેનૈવ ચાણૂરેણ તથા પરૈઃ ક્રિયતે બલભદ્રસ્ય હાસ્યમ્ ઈષદ્ વિલોક્યતામ્
મુષ્ટિક, ચાણૂર અને બીજા મલ્લો સાથે રમતા બલભદ્રના હળવા હાસ્યને જુઓ, એ કેટલી સુંદર રીતે દેખાય છે.
સખ્યઃ પશ્યત ચાણૂરં નિયુદ્ધાર્થમ્ અયં હરિઃ સમુપૈતિ ન સન્ત્ય્ અત્ર કિં વૃદ્ધા યુક્તકારિણઃ
મિત્રો, જુઓ કે કેવી રીતે હરિ ચાણૂર સાથે મલ્લયુદ્ધ માટે આગળ વધે છે; અહીં શું કોઈ વડીલ નથી, જે યોગ્ય રીતે વર્તે?
ક્વ યૌવનોન્મુખીભૂતઃ સુકુમારતનુર્ હરિઃ ક્વ વજ્રકઠિનાભોગશરીરો ઽયં મહાસુરઃ
એક તરફ યુવાનીથી ભરેલો, કોમળ કાયાવાળો હરિ છે અને બીજી તરફ વજ્ર જેવી કઠોર દેહ ધરાવતો મહારાક્ષસ છે.
ઇમૌ સુલલિતૌ રઙ્ગે વર્તેતે નવયૌવનૌ દૈતેયમલ્લાશ્ ચાણૂરપ્રમુખાસ્ ત્વ્ અતિદારુણાઃ
આ બંને યુવાન અને સુમધુર છે, રંગભૂમિ પર ઉભા છે; જ્યારે ચાણૂરને આગેવાન બનાવી દૈત્યમલ્લો અત્યંત ભયાનક છે.
નિયુદ્ધપ્રાશ્નિકાનાં તુ મહાન્ એષ વ્યતિક્રમઃ યદ્ બાલબલિનોર્ યુદ્ધં મધ્યસ્થૈઃ સમુપેક્ષ્યતે
મલ્લયુદ્ધના જાણકારોમાં આ મોટું અયોગ્ય છે કે બે નાના અને બળવાન છોકરાઓનું યુદ્ધ મધ્યસ્થો નિરલક્ષ્યથી જોઈ રહ્યા છે.
ઇત્થં પુરસ્ત્રીલોકસ્ય વદતશ્ ચાલયન્ ભુવમ્ વવર્ષ હર્ષોત્કર્ષં ચ જનસ્ય ભગવાન્ હરિઃ
આ રીતે, ત્રણેય લોકોએ સામે બોલતાં, ધરતી હલાવીને, ભગવાન હરિએ લોકો પર આનંદ અને ઉત્સાહની વર્ષા કરી.
બલભદ્રો ઽપિ ચાસ્ફોટ્ય વવલ્ગ લલિતં યદા પદે પદે તદા ભૂમિર્ ન શીર્ણા યત્ તદ્ અદ્ભુતમ્
બલભદ્ર પણ દરેક પગલે રમૂજી રીતે કૂદી અને પગરવ કરતાં, છતાં ધરતી તૂટી નહીં — એ ખરેખર આશ્ચર્યજનક હતું.
ચાણૂરેણ તતઃ કૃષ્ણો યુયુધે ઽમિતવિક્રમઃ નિયુદ્ધકુશલો દૈત્યો બલદેવેન મુષ્ટિકઃ
પછી અપરમિત પરાક્રમી કૃષ્ણે ચાણૂર સાથે યુદ્ધ કર્યું, જ્યારે દૈત્ય મુષ્ટિક, કુશળ મલ્લ, બલદેવ સાથે લડ્યો.
સંનિપાતાવધૂતૈશ્ ચ ચાણૂરેણ સમં હરિઃ ક્ષેપણૈર્ મુષ્ટિભિશ્ ચૈવ કીલાવજ્રનિપાતનૈઃ
હરિ અને ચાણૂરે એકબીજાને નજીકથી પકડીને, મુઠીઓથી અને એકબીજાને ફેંકી ફેંકી, વીજળી જેવી ઘાતો કરતા યુદ્ધ કર્યું.
પાદોદ્ભૂતૈઃ પ્રમૃષ્ટાભિસ્ તયોર્ યુદ્ધમ્ અભૂન્ મહત્ અશસ્ત્રમ્ અતિઘોરં તત્ તયોર્ યુદ્ધં સુદારુણમ્
બન્ને વચ્ચે શસ્ત્ર વિના, પગથી મારતાં અને અંગોથી દબાવતા, ભયાનક અને ભયજનક યુદ્ધ થયું.
સ્વબલપ્રાણનિષ્પાદ્યં સમાજોત્સવસંનિધૌ યાવદ્ યાવચ્ ચ ચાણૂરો યુયુધે હરિણા સહ
જ્યાં સુધી ચાણૂરએ સમગ્ર બળ અને પ્રાણ લગાડી હરિ સાથે મંડપમાં યુદ્ધ કર્યું, ત્યાં સુધી એ મુકાબલો ચાલતો રહ્યો.
પ્રાણહાનિમ્ અવાપાગ્ર્યાં તાવત્ તાવન્ ન બાન્ધવમ્ કૃષ્ણો ઽપિ યુયુધે તેન લીલયૈવ જગન્મયઃ
જ્યારે સુધી આખરે પ્રાણ ખૂટ્યા નહીં, ત્યાં સુધી કોઈએ પણ સ્નેહ દેખાડ્યો નહીં; જગતરૂપ કૃષ્ણ તો રમતાં રમતાં જ યુદ્ધ કરતા.
ખેદાચ્ ચાલયતા કોપાન્ નિજશેષકરે કરમ્ બલક્ષયં વિવૃદ્ધિં ચ દૃષ્ટ્વા ચાણૂરકૃષ્ણયોઃ
ચાણૂર અને કૃષ્ણ બંનેમાં થાક અને ક્રોધથી, બાકી રહેલા બળથી મારતા, અને બળ ઘટતું કે વધતું જોઈને,
વારયામ્ આસ તૂર્યાણિ કંસઃ કોપપરાયણઃ મૃદઙ્ગાદિષુ વાદ્યેષુ પ્રતિષિદ્ધેષુ તત્ક્ષણાત્
કોપથી ભરેલા કંસએ તરત જ મૃદંગ વગેરે વાદ્યો બંધ કરાવી દીધા.
ખસંગતાન્ય્ અવાદ્યન્ત દૈવતૂર્યાણ્ય્ અનેકશઃ જય ગોવિન્દ ચાણૂરં જહિ કેશવ દાનવમ્
છતાં, આકાશમાં અનેક દેવતાના વાદ્યો વાગવા લાગ્યા: 'જય હો ગોવિંદ! ચાણૂરને મારો! દાનવનો નાશ કર, કેશવ!'
ઇત્ય્ અન્તર્ધિગતા દેવાસ્ તુષ્ટુવુસ્ તે પ્રહર્ષિતાઃ ચાણૂરેણ ચિરં કાલં ક્રીડિત્વા મધુસૂદનઃ
આ રીતે, દૃષ્ટિથી અદૃશ્ય દેવતાઓ આનંદથી સ્તુતિ કરવા લાગ્યા; લાંબા સમય સુધી ચાણૂર સાથે રમ્યા પછી, મધુસૂદન—
ઉત્પાટ્ય ભ્રામયામ્ આસ તદ્વધાય કૃતોદ્યમઃ ભ્રામયિત્વા શતગુણં દૈત્યમલ્લમ્ અમિત્રજિત્
ચાણૂરને ઉખાડી, ગોળ ગોળ ફેરવી, મારવા તૈયાર થયો; દુશ્મનવિજયી કૃષ્ણએ દૈત્યમલ્લને સો વાર ફેરવ્યો.
ભૂમાવ્ આસ્ફોટયામ્ આસ ગગને ગતજીવિતમ્ ભૂમાવ્ આસ્ફોટિતસ્ તેન ચાણૂરઃ શતધા ભવન્
પછી તેને ધરતી પર ફેંકી દીધો, એની પ્રાણવાયુ આકાશમાં જતી રહી; ધરતી પર પડતાં ચાણૂર સો ટુકડામાં વિખૂટી ગયો.
રક્તસ્રાવમહાપઙ્કાં ચકાર સ તદા ભુવમ્ બલદેવસ્ તુ તત્કાલં મુષ્ટિકેન મહાબલઃ
એ સમયે ધરતી પર લોહીનો મોટો કાદવ થઈ ગયો; એ સમયે બલદેવ મહાબળવાન મુષ્ટિક સાથે—
યુયુધે દૈત્યમલ્લેન ચાણૂરેણ યથા હરિઃ સો ઽપ્ય્ એનં મુષ્ટિના મૂર્ધ્નિ વક્ષસ્ય્ આહત્ય જાનુના
દૈત્યમલ્લ મુષ્ટિક સાથે એ જ રીતે લડ્યા જેમ હરિએ ચાણૂર સાથે કર્યું; તેણે મુષ્ટિકને મુઠીથી માથા અને છાતી પર, અને ઘૂંટણે ઘા કર્યો.
પાતયિત્વા ધરાપૃષ્ઠે નિષ્પિપેષ ગતાયુષમ્ કૃષ્ણસ્ તોશલકં ભૂયો મલ્લરાજં મહાબલમ્
પછી તેને ધરતી પર પાડી, જીવહીન કરીને પીસી નાખ્યો; પછી કૃષ્ણે ફરીથી મહાબળવાન મલ્લરાજ તોષલક સાથે યુદ્ધ કર્યું.
વામમુષ્ટિપ્રહારેણ પાતયામ્ આસ ભૂતલે ચાણૂરે નિહતે મલ્લે મુષ્ટિકે ચ નિપાતિતે
ડાબી મુઠીથી ઘા મારીને તેને ધરતી પર પાડી દીધો; ચાણૂર મર્યો અને મુષ્ટિક પણ પડી ગયો.
નીતે ક્ષયં તોશલકે સર્વે મલ્લાઃ પ્રદુદ્રુવુઃ વવલ્ગતુસ્ તદા રઙ્ગે કૃષ્ણસંકર્ષણાવ્ ઉભૌ
તોષલકનો નાશ થતાં બધા મલ્લો ભાગી ગયા; ત્યારે કૃષ્ણ અને સંકર્ષણ બંને રંગમંચમાં ઉછળી ઉછળી ફરવા લાગ્યા.
સમાનવયસો ગોપાન્ બલાદ્ આકૃષ્ય હર્ષિતૌ કંસો ઽપિ કોપરક્તાક્ષઃ પ્રાહોચ્ચૈર્ વ્યાયતાન્ નરાન્
બન્ને આનંદથી સમાન વયના ગોપોને જોરથી પકડી લીધા; ત્યારે કંસ પણ ગુસ્સાથી આંખો લાલ કરી, થાકેલા માણસોને ઉંચા અવાજે બોલ્યો.
ગોપાવ્ એતૌ સમાજૌઘાન્ નિષ્ક્રમ્યેતાં બલાદ્ ઇતઃ નન્દો ઽપિ ગૃહ્યતાં પાપો નિગડૈર્ આશુ બધ્યતામ્
આ બે ગોપોને જોરથી આ સભામાંથી કાઢી દો; અને એ પાપી નંદને પણ પકડીને તરત જ બાંધો.
અવૃદ્ધાર્હેણ દણ્ડેન વસુદેવો ઽપિ વધ્યતામ્ વલ્ગન્તિ ગોપાઃ કૃષ્ણેન યે ચેમે સહિતાઃ પુનઃ
વસુદેવને પણ, જેની ઉંમરને યોગ્ય નથી એવો દંડ આપી મારી નાખો; અને જે ગોપો કૃષ્ણ સાથે છે, તેમને પણ બાંધો.
ગાવો હ્રિયન્તામ્ એષાં ચ યચ્ ચાસ્તિ વસુ કિંચન એવમ્ આજ્ઞાપયન્તં તં પ્રહસ્ય મધુસૂદનઃ
આ બધાની ગાયોને લઈ જાઓ અને જે કંઈ ધન છે, તે પણ લઈ લો; એમ આજ્ઞા આપતાં મધુસૂદન હસી પડ્યા.