સ્થાપ્યઃ કુવલયાપીડસ્ તેન તૌ ગોપદારકૌ ઘાતનીયૌ નિયુદ્ધાય રઙ્ગદ્વારમ્ ઉપાગતૌ
'કુવલયાપીડને ત્યાં જ રાખો; એ બે ગોપાળ છોકરાઓ, જે મલ્લયુદ્ધ માટે દ્વારે આવે, તેમને એ હાથી મારવો.'
તમ્ આજ્ઞાપ્યાથ દૃષ્ટ્વા ચ મઞ્ચાન્ સર્વાન્ ઉપાહૃતાન્ આસન્નમરણઃ કંસઃ સૂર્યોદયમ્ ઉદૈક્ષત
આ આદેશ આપ્યા પછી અને બધી બેઠકો ગોઠવેલી જોઈ, કંસે, પોતાનો અંત નજીક છે એ જાણીને, સૂર્યોદયની રાહ જોઈ.
તતઃ સમસ્તમઞ્ચેષુ નાગરઃ સ તદા જનઃ રાજમઞ્ચેષુ ચારૂઢાઃ સહ ભૃત્યૈર્ મહીભૃતઃ
પછી, બધી બેઠકો પર નગરવાસીઓ ભેગા થયા અને રાજાઓ પોતાના સેવકો સાથે રાજાસભાની બેઠકો પર બેસ્યા.
મલ્લપ્રાશ્નિકવર્ગશ્ ચ રઙ્ગમધ્યે સમીપગઃ કૃતઃ કંસેન કંસો ઽપિ તુઙ્ગમઞ્ચે વ્યવસ્થિતઃ
મલ્લયુદ્ધના ન્યાયાધીશોનું સમૂહ રંગભૂમિના મધ્યમાં કંસે ગોઠવ્યો અને કંસ પોતે ઊંચી બેઠકે બેસ્યો.
અન્તઃપુરાણાં મઞ્ચાશ્ ચ યથાન્યે પરિકલ્પિતાઃ અન્યે ચ વારમુખ્યાનામ્ અન્યે નગરયોષિતામ્
અંતઃપુરની સ્ત્રીઓ માટે બેઠકો યોગ્ય રીતે ગોઠવાઈ, બીજી મુખ્ય વેશ્યાઓ માટે અને ત્રીજી શહેરની સ્ત્રીઓ માટે ગોઠવાઈ.
નન્દગોપાદયો ગોપા મઞ્ચેષ્વ્ અન્યેષ્વ્ અવસ્થિતાઃ અક્રૂરવસુદેવૌ ચ મઞ્ચપ્રાન્તે વ્યવસ્થિતૌ
નંદગોપ અને બીજા ગોપાલો અન્ય બેઠકો પર બેસ્યા, જ્યારે અકૃૂર અને વસુદેવ બેઠકોના અંતે બેઠા.
નગરીયોષિતાં મધ્યે દેવકી પુત્રગર્ધિની અન્તકાલે ઽપિ પુત્રસ્ય દ્રક્ષ્યામીતિ મુખં સ્થિતા
શહેરની સ્ત્રીઓ વચ્ચે દેવકી, પોતાના પુત્રની આશામાં, 'અંત સમયે પણ પુત્રને જોઈશ' એવી આશા સાથે બેઠી હતી.
વાદ્યમાનેષુ તૂર્યેષુ ચાણૂરે ચાતિવલ્ગતિ હાહાકારપરે લોક આસ્ફોટયતિ મુષ્ટિકે
જ્યારે વાદ્યો વગાડાતા અને ચાણૂર ઉછળી રહ્યો હતો, ત્યારે લોકો ઉત્સાહથી હાહાકાર કરતા અને મુઠીઓ ભાંગતા.
હત્વા કુવલયાપીડં હસ્ત્યારોહપ્રચોદિતમ્ મદાસૃગનુલિપ્તાઙ્ગૌ ગજદન્તવરાયુધૌ
કુવલયાપીડ હાથીને, જે હાથીચાલક દ્વારા ઉશ્કેરાયો હતો, મારી નાખીને, તેમના શરીર પર હાથીનું લોહી અને મદ લગાડેલું હતું અને તેઓ હાથીના દાંતથી શસ્ત્રસજ્જ હતા—
મૃગમધ્યે યથા સિંહૌ ગર્વલીલાવલોકિનૌ પ્રવિષ્ટૌ સુમહારઙ્ગં બલદેવજનાર્દનૌ
મૃગસમૂહમાં સિંહો જેમ ગર્વથી રમતા હોય, એમ બલદેવ અને જનાર્દન મહારંગભૂમિમાં પ્રવેશ્યા.
હાહાકારો મહાઞ્ જજ્ઞે સર્વરઙ્ગેષ્વ્ અનન્તરમ્ કૃષ્ણો ઽયં બલભદ્રો ઽયમ્ ઇતિ લોકસ્ય વિસ્મયાત્
ત્યાં તરત જ સર્વત્ર મોટો હાહાકાર ઊઠ્યો, લોકો આશ્ચર્યથી બોલવા લાગ્યા: 'આ તો કૃષ્ણ છે, આ તો બલભદ્ર છે!'
સો ઽયં યેન હતા ઘોરા પૂતના સા નિશાચરી પ્રક્ષિપ્તં શકટં યેન ભગ્નૌ ચ યમલાર્જુનૌ
આ એ છે જેણે ભયાનક પૂતના રાક્ષસીનો નાશ કર્યો, જેણે રથને ફેંકી દીધો અને જેણે યમલાર્જુન વૃક્ષોને તોડી નાખ્યા.
સો ઽયં યઃ કાલિયં નાગં નનર્તારુહ્ય બાલકઃ ધૃતો ગોવર્ધનો યેન સપ્તરાત્રં મહાગિરિઃ
આ એ બાળક છે જેણે કાળિય નાગ પર નૃત્ય કર્યું અને જેણે સાત રાત સુધી ગોવર્ધન મહાપર્વતને ઉંચક્યો.
અરિષ્ટો ધેનુકઃ કેશી લીલયૈવ મહાત્મના હતો યેન ચ દુર્વૃત્તો દૃશ્યતે સો ઽયમ્ અચ્યુતઃ
અરિષ્ઠ, ધેનુક અને કેશી જેવા દુષ્ટોનું પણ આ મહાન આત્માએ સહેલાઈથી સંહાર કર્યો; જુઓ, આ છે અચ્યૂત.
અયં ચાસ્ય મહાબાહુર્ બલદેવો ઽગ્રજો ઽગ્રતઃ પ્રયાતિ લીલયા યોષિન્મનોનયનનન્દનઃ
આના આગળ આના મોટાભાઈ બલદેવ, વિશાળ ભુજાવાળા, રમતમાં સ્ત્રીઓના મન અને આંખોને આનંદ આપતા આગળ વધે છે.
અયં સ કથ્યતે પ્રાજ્ઞૈઃ પુરાણાર્થાવલોકિભિઃ ગોપાલો યાદવં વંશં મગ્નમ્ અભ્યુદ્ધરિષ્યતિ
આ એ છે જેને વિદ્વાનો, પુરાણના અર્થને જાણનારા, ગોપાળ તરીકે કહે છે, જે યાદવ વંશને પતનમાંથી ઉગારશે.
અયં સ સર્વભૂતસ્ય વિષ્ણોર્ અખિલજન્મનઃ અવતીર્ણો મહીમ્ અંશો નૂનં ભારહરો ભુવઃ
આ એ છે, સર્વ જીવોના જન્મદાતા વિષ્ણુનો અંશ, જે ભૂમિનો ભાર હલકો કરવા માટે અવતરીને આવ્યો છે.
ઇત્ય્ એવં વર્ણિતે પૌરૈ રામે કૃષ્ણે ચ તત્ક્ષણાત્ ઉરસ્ તતાપ દેવક્યાઃ સ્નેહસ્નુતપયોધરમ્
લોકો રામ અને કૃષ્ણનું વર્ણન કરતા, એ સમયે દેવકીનું હૃદય પ્રેમથી ધધકતું થયું અને માતૃત્વના પ્રેમથી સ્તન ભીંજાઈ ગયા.
મહોત્સવમ્ ઇવાલોક્ય પુત્રાવ્ એવ વિલોકયન્ યુવેવ વસુદેવો ઽભૂદ્ વિહાયાભ્યાગતાં જરામ્
પુત્રોને મહોત્સવ જેવી ખુશીથી જોઈને, વસુદેવ માત્ર એમને જ નિહાળતા રહ્યા અને વૃદ્ધાવસ્થા ભૂલી ફરી યુવાન બની ગયા.
વિસ્તારિતાક્ષિયુગલા રાજાન્તઃપુરયોષિતઃ નાગરસ્ત્રીસમૂહશ્ ચ દ્રષ્ટું ન વિરરામ તૌ
રાજમહેલની સ્ત્રીઓ અને શહેરની સ્ત્રીઓના સમૂહો, વિશાળ આંખોથી, એ બંનેને જોતા જ રહ્યા, એમની નજર હટતી જ નહોતી.
સખ્યઃ પશ્યત કૃષ્ણસ્ય મુખમ્ અપ્ય્ અમ્બુજેક્ષણમ્ ગજયુદ્ધકૃતાયાસસ્વેદામ્બુકણિકાઞ્ચિતમ્
મિત્રો, જુઓ કૃષ્ણનું કમળ જેવા નેત્રોવાળું મુખ, હાથી સાથેની કસોટીથી પડેલા પરસેવાના બિંદુઓથી શોભાયમાન છે.
વિકાસીવ સરોમ્ભોજમ્ અવશ્યાયજલોક્ષિતમ્ પરિભૂતાક્ષરં જન્મ સફલં ક્રિયતાં દૃશઃ
એનું મુખ શીતલ શબદથી ભીંજાયેલા ખીલેલા કમળ જેવું છે; એને જોવાથી આંખોનું જન્મ સાર્થક થાય છે, એ સૌ શબ્દોને પાર છે.
શ્રીવત્સાઙ્કં જગદ્ધામ બાલસ્યૈતદ્ વિલોક્યતામ્ વિપક્ષક્ષપણં વક્ષો ભુજયુગ્મં ચ ભામિનિ
બાળકના વક્ષ પર શ્રીવત્સનું ચિહ્ન છે, એ સમગ્ર જગતનું આશ્રય છે; સુન્દરી, એનું શત્રુનો નાશ કરતું વક્ષ અને બળવાન ભુજાઓ જુઓ.
વલ્ગતા મુષ્ટિકેનૈવ ચાણૂરેણ તથા પરૈઃ ક્રિયતે બલભદ્રસ્ય હાસ્યમ્ ઈષદ્ વિલોક્યતામ્
મુષ્ટિક, ચાણૂર અને બીજા મલ્લો સાથે રમતા બલભદ્રના હળવા હાસ્યને જુઓ, એ કેટલી સુંદર રીતે દેખાય છે.
સખ્યઃ પશ્યત ચાણૂરં નિયુદ્ધાર્થમ્ અયં હરિઃ સમુપૈતિ ન સન્ત્ય્ અત્ર કિં વૃદ્ધા યુક્તકારિણઃ
મિત્રો, જુઓ કે કેવી રીતે હરિ ચાણૂર સાથે મલ્લયુદ્ધ માટે આગળ વધે છે; અહીં શું કોઈ વડીલ નથી, જે યોગ્ય રીતે વર્તે?
ક્વ યૌવનોન્મુખીભૂતઃ સુકુમારતનુર્ હરિઃ ક્વ વજ્રકઠિનાભોગશરીરો ઽયં મહાસુરઃ
એક તરફ યુવાનીથી ભરેલો, કોમળ કાયાવાળો હરિ છે અને બીજી તરફ વજ્ર જેવી કઠોર દેહ ધરાવતો મહારાક્ષસ છે.
ઇમૌ સુલલિતૌ રઙ્ગે વર્તેતે નવયૌવનૌ દૈતેયમલ્લાશ્ ચાણૂરપ્રમુખાસ્ ત્વ્ અતિદારુણાઃ
આ બંને યુવાન અને સુમધુર છે, રંગભૂમિ પર ઉભા છે; જ્યારે ચાણૂરને આગેવાન બનાવી દૈત્યમલ્લો અત્યંત ભયાનક છે.
નિયુદ્ધપ્રાશ્નિકાનાં તુ મહાન્ એષ વ્યતિક્રમઃ યદ્ બાલબલિનોર્ યુદ્ધં મધ્યસ્થૈઃ સમુપેક્ષ્યતે
મલ્લયુદ્ધના જાણકારોમાં આ મોટું અયોગ્ય છે કે બે નાના અને બળવાન છોકરાઓનું યુદ્ધ મધ્યસ્થો નિરલક્ષ્યથી જોઈ રહ્યા છે.
ઇત્થં પુરસ્ત્રીલોકસ્ય વદતશ્ ચાલયન્ ભુવમ્ વવર્ષ હર્ષોત્કર્ષં ચ જનસ્ય ભગવાન્ હરિઃ
આ રીતે, ત્રણેય લોકોએ સામે બોલતાં, ધરતી હલાવીને, ભગવાન હરિએ લોકો પર આનંદ અને ઉત્સાહની વર્ષા કરી.
બલભદ્રો ઽપિ ચાસ્ફોટ્ય વવલ્ગ લલિતં યદા પદે પદે તદા ભૂમિર્ ન શીર્ણા યત્ તદ્ અદ્ભુતમ્
બલભદ્ર પણ દરેક પગલે રમૂજી રીતે કૂદી અને પગરવ કરતાં, છતાં ધરતી તૂટી નહીં — એ ખરેખર આશ્ચર્યજનક હતું.