આયાસ્યે ભવતીગેહમ્ ઇતિ તાં પ્રાહ કેશવઃ વિસસર્જ જહાસોચ્ચૈ રામસ્યાલોક્ય ચાનનમ્
કૃષ્ણે તેને કહ્યું: 'હું તારા ઘેર આવીશ,' અને પછી તેને વિદાય આપી, ઉંચે હસી અને બલરામના ચહેરા તરફ જોયું.
ભક્તિચ્છેદાનુલિપ્તાઙ્ગૌ નીલપીતામ્બરાવ્ ઉભૌ ધનુઃશાલાં તતો યાતૌ ચિત્રમાલ્યોપશોભિતૌ
ભક્તિથી સુગંધિત લપસણ લગાવેલા, નિલા અને પીળા વસ્ત્ર પહેરેલા, બંને સુંદર માળાથી શોભતા ધનુષાલય તરફ ગયા.
અધ્યાસ્ય ચ ધનૂરત્નં તાભ્યાં પૃષ્ટૈસ્ તુ રક્ષિભિઃ આખ્યાતં સહસા કૃષ્ણો ગૃહીત્વાપૂરયદ્ ધનુઃ
કૃષ્ણે ઉત્તમ ધનુષ પર બેસી, રક્ષકોના પ્રશ્નોના જવાબ આપ્યા પછી, અચાનક જાણ્યું અને ધનુષ ઉઠાવીને તેને ચડાવ્યું.
તતઃ પૂરયતા તેન ભજ્યમાનં બલાદ્ ધનુઃ ચકારાતિમહાશબ્દં મથુરા તેન પૂરિતા
પછી જ્યારે તેણે ધનુષ ચડાવવાનું શરૂ કર્યું, ત્યારે તે જોરથી તૂટી ગયું અને એટલો મોટો અવાજ થયો કે આખી મથુરા એ ધ્વનિથી ગુંજી ઉઠી.
અનુયુક્તૌ તતસ્ તૌ ચ ભગ્ને ધનુષિ રક્ષિભિઃ રક્ષિસૈન્યં નિકૃત્યોભૌ નિષ્ક્રાન્તૌ કાર્મુકાલયાત્
પછી ધનુષ તૂટી ગયા પછી, બંનેને રક્ષકો દ્વારા ઘેરવામાં આવ્યા; રક્ષકોના સૈન્યને હરાવીને, બંને શસ્ત્રાલયમાંથી બહાર નીકળી ગયા.
અક્રૂરાગમવૃત્તાન્તમ્ ઉપલભ્ય તથા ધનુઃ ભગ્નં શ્રુત્વાથ કંસો ઽપિ પ્રાહ ચાણૂરમુષ્ટિકૌ
અકૃૂર આવી પહોંચ્યા અને ધનુષ તૂટી ગયાની ઘટના જાણીને, કંસે ચાણૂર અને મુષ્ટિકાને બોલાવીને કહ્યું.
ગોપાલદારકૌ પ્રાપ્તૌ ભવદ્ભ્યાં તૌ મમાગ્રતઃ મલ્લયુદ્ધેન હન્તવ્યૌ મમ પ્રાણહરૌ હિ તૌ
એ બે ગોપાળ છોકરાઓ આવ્યા છે, તેમને તમે બંને મારી સામે લાવો; મલ્લયુદ્ધમાં તેમને મારી નાખો, કેમ કે એ બંને મારા જીવના દુશ્મન છે.
નિયુદ્ધે તદ્વિનાશેન ભવદ્ભ્યાં તોષિતો હ્ય્ અહમ્ દાસ્યામ્ય્ અભિમતાન્ કામાન્ નાન્યથૈતન્ મહાબલૌ
યુદ્ધમાં તેમને નાશ કરી મને પ્રસન્ન કરશો તો, હું તમને ઇચ્છિત વાંછિત વસ્તું આપીશ; નહિ તો એ બંને બહુ જ બળવાન છે.
ન્યાયતો ઽન્યાયતો વાપિ ભવદ્ભ્યાં તૌ મમાહિતૌ હન્તવ્યૌ તદ્વધાદ્ રાજ્યં સામાન્યં વો ભવિષ્યતિ
ન્યાયથી કે અન્યાયથી પણ, એ મારા દુશ્મનોને તમે બંને મારી નાખો; તેમનું વધ થયા પછી રાજ્ય તમે બંનેમાં વહેંચાશે.
ઇત્ય્ આદિશ્ય સ તૌ મલ્લૌ તતશ્ ચાહૂય હસ્તિપમ્ પ્રોવાચોચ્ચૈસ્ ત્વયા મત્તઃ સમાજદ્વારિ કુઞ્જરઃ
આ રીતે બંને મલ્લોને આદેશ આપીને, પછી હાથીના સંભાળનારને બોલાવીને ઉંચે અવાજે કહ્યું: 'મારા હુકમથી ઉગ્ર થયેલો હાથી સમારંભના દ્વારે ઉભો રાખો.'
સ્થાપ્યઃ કુવલયાપીડસ્ તેન તૌ ગોપદારકૌ ઘાતનીયૌ નિયુદ્ધાય રઙ્ગદ્વારમ્ ઉપાગતૌ
'કુવલયાપીડને ત્યાં જ રાખો; એ બે ગોપાળ છોકરાઓ, જે મલ્લયુદ્ધ માટે દ્વારે આવે, તેમને એ હાથી મારવો.'
તમ્ આજ્ઞાપ્યાથ દૃષ્ટ્વા ચ મઞ્ચાન્ સર્વાન્ ઉપાહૃતાન્ આસન્નમરણઃ કંસઃ સૂર્યોદયમ્ ઉદૈક્ષત
આ આદેશ આપ્યા પછી અને બધી બેઠકો ગોઠવેલી જોઈ, કંસે, પોતાનો અંત નજીક છે એ જાણીને, સૂર્યોદયની રાહ જોઈ.
તતઃ સમસ્તમઞ્ચેષુ નાગરઃ સ તદા જનઃ રાજમઞ્ચેષુ ચારૂઢાઃ સહ ભૃત્યૈર્ મહીભૃતઃ
પછી, બધી બેઠકો પર નગરવાસીઓ ભેગા થયા અને રાજાઓ પોતાના સેવકો સાથે રાજાસભાની બેઠકો પર બેસ્યા.
મલ્લપ્રાશ્નિકવર્ગશ્ ચ રઙ્ગમધ્યે સમીપગઃ કૃતઃ કંસેન કંસો ઽપિ તુઙ્ગમઞ્ચે વ્યવસ્થિતઃ
મલ્લયુદ્ધના ન્યાયાધીશોનું સમૂહ રંગભૂમિના મધ્યમાં કંસે ગોઠવ્યો અને કંસ પોતે ઊંચી બેઠકે બેસ્યો.
અન્તઃપુરાણાં મઞ્ચાશ્ ચ યથાન્યે પરિકલ્પિતાઃ અન્યે ચ વારમુખ્યાનામ્ અન્યે નગરયોષિતામ્
અંતઃપુરની સ્ત્રીઓ માટે બેઠકો યોગ્ય રીતે ગોઠવાઈ, બીજી મુખ્ય વેશ્યાઓ માટે અને ત્રીજી શહેરની સ્ત્રીઓ માટે ગોઠવાઈ.
નન્દગોપાદયો ગોપા મઞ્ચેષ્વ્ અન્યેષ્વ્ અવસ્થિતાઃ અક્રૂરવસુદેવૌ ચ મઞ્ચપ્રાન્તે વ્યવસ્થિતૌ
નંદગોપ અને બીજા ગોપાલો અન્ય બેઠકો પર બેસ્યા, જ્યારે અકૃૂર અને વસુદેવ બેઠકોના અંતે બેઠા.
નગરીયોષિતાં મધ્યે દેવકી પુત્રગર્ધિની અન્તકાલે ઽપિ પુત્રસ્ય દ્રક્ષ્યામીતિ મુખં સ્થિતા
શહેરની સ્ત્રીઓ વચ્ચે દેવકી, પોતાના પુત્રની આશામાં, 'અંત સમયે પણ પુત્રને જોઈશ' એવી આશા સાથે બેઠી હતી.
વાદ્યમાનેષુ તૂર્યેષુ ચાણૂરે ચાતિવલ્ગતિ હાહાકારપરે લોક આસ્ફોટયતિ મુષ્ટિકે
જ્યારે વાદ્યો વગાડાતા અને ચાણૂર ઉછળી રહ્યો હતો, ત્યારે લોકો ઉત્સાહથી હાહાકાર કરતા અને મુઠીઓ ભાંગતા.
હત્વા કુવલયાપીડં હસ્ત્યારોહપ્રચોદિતમ્ મદાસૃગનુલિપ્તાઙ્ગૌ ગજદન્તવરાયુધૌ
કુવલયાપીડ હાથીને, જે હાથીચાલક દ્વારા ઉશ્કેરાયો હતો, મારી નાખીને, તેમના શરીર પર હાથીનું લોહી અને મદ લગાડેલું હતું અને તેઓ હાથીના દાંતથી શસ્ત્રસજ્જ હતા—
મૃગમધ્યે યથા સિંહૌ ગર્વલીલાવલોકિનૌ પ્રવિષ્ટૌ સુમહારઙ્ગં બલદેવજનાર્દનૌ
મૃગસમૂહમાં સિંહો જેમ ગર્વથી રમતા હોય, એમ બલદેવ અને જનાર્દન મહારંગભૂમિમાં પ્રવેશ્યા.
હાહાકારો મહાઞ્ જજ્ઞે સર્વરઙ્ગેષ્વ્ અનન્તરમ્ કૃષ્ણો ઽયં બલભદ્રો ઽયમ્ ઇતિ લોકસ્ય વિસ્મયાત્
ત્યાં તરત જ સર્વત્ર મોટો હાહાકાર ઊઠ્યો, લોકો આશ્ચર્યથી બોલવા લાગ્યા: 'આ તો કૃષ્ણ છે, આ તો બલભદ્ર છે!'
સો ઽયં યેન હતા ઘોરા પૂતના સા નિશાચરી પ્રક્ષિપ્તં શકટં યેન ભગ્નૌ ચ યમલાર્જુનૌ
આ એ છે જેણે ભયાનક પૂતના રાક્ષસીનો નાશ કર્યો, જેણે રથને ફેંકી દીધો અને જેણે યમલાર્જુન વૃક્ષોને તોડી નાખ્યા.
સો ઽયં યઃ કાલિયં નાગં નનર્તારુહ્ય બાલકઃ ધૃતો ગોવર્ધનો યેન સપ્તરાત્રં મહાગિરિઃ
આ એ બાળક છે જેણે કાળિય નાગ પર નૃત્ય કર્યું અને જેણે સાત રાત સુધી ગોવર્ધન મહાપર્વતને ઉંચક્યો.
અરિષ્ટો ધેનુકઃ કેશી લીલયૈવ મહાત્મના હતો યેન ચ દુર્વૃત્તો દૃશ્યતે સો ઽયમ્ અચ્યુતઃ
અરિષ્ઠ, ધેનુક અને કેશી જેવા દુષ્ટોનું પણ આ મહાન આત્માએ સહેલાઈથી સંહાર કર્યો; જુઓ, આ છે અચ્યૂત.
અયં ચાસ્ય મહાબાહુર્ બલદેવો ઽગ્રજો ઽગ્રતઃ પ્રયાતિ લીલયા યોષિન્મનોનયનનન્દનઃ
આના આગળ આના મોટાભાઈ બલદેવ, વિશાળ ભુજાવાળા, રમતમાં સ્ત્રીઓના મન અને આંખોને આનંદ આપતા આગળ વધે છે.
અયં સ કથ્યતે પ્રાજ્ઞૈઃ પુરાણાર્થાવલોકિભિઃ ગોપાલો યાદવં વંશં મગ્નમ્ અભ્યુદ્ધરિષ્યતિ
આ એ છે જેને વિદ્વાનો, પુરાણના અર્થને જાણનારા, ગોપાળ તરીકે કહે છે, જે યાદવ વંશને પતનમાંથી ઉગારશે.
અયં સ સર્વભૂતસ્ય વિષ્ણોર્ અખિલજન્મનઃ અવતીર્ણો મહીમ્ અંશો નૂનં ભારહરો ભુવઃ
આ એ છે, સર્વ જીવોના જન્મદાતા વિષ્ણુનો અંશ, જે ભૂમિનો ભાર હલકો કરવા માટે અવતરીને આવ્યો છે.
ઇત્ય્ એવં વર્ણિતે પૌરૈ રામે કૃષ્ણે ચ તત્ક્ષણાત્ ઉરસ્ તતાપ દેવક્યાઃ સ્નેહસ્નુતપયોધરમ્
લોકો રામ અને કૃષ્ણનું વર્ણન કરતા, એ સમયે દેવકીનું હૃદય પ્રેમથી ધધકતું થયું અને માતૃત્વના પ્રેમથી સ્તન ભીંજાઈ ગયા.
મહોત્સવમ્ ઇવાલોક્ય પુત્રાવ્ એવ વિલોકયન્ યુવેવ વસુદેવો ઽભૂદ્ વિહાયાભ્યાગતાં જરામ્
પુત્રોને મહોત્સવ જેવી ખુશીથી જોઈને, વસુદેવ માત્ર એમને જ નિહાળતા રહ્યા અને વૃદ્ધાવસ્થા ભૂલી ફરી યુવાન બની ગયા.
વિસ્તારિતાક્ષિયુગલા રાજાન્તઃપુરયોષિતઃ નાગરસ્ત્રીસમૂહશ્ ચ દ્રષ્ટું ન વિરરામ તૌ
રાજમહેલની સ્ત્રીઓ અને શહેરની સ્ત્રીઓના સમૂહો, વિશાળ આંખોથી, એ બંનેને જોતા જ રહ્યા, એમની નજર હટતી જ નહોતી.