તન્માત્રરૂપિણે ઽચિન્ત્યમહિમ્ને પરમાત્મને વ્યાપિને નૈકરૂપૈકસ્વરૂપાય નમો નમઃ
જે તું સૂક્ષ્મ તત્ત્વરૂપ છે, અકલ્પનીય મહિમાવાળો, સર્વવ્યાપક પરમાત્મા, અનેક સ્વરૂપ ધરાવતો છતાં એક જ સાચા સ્વરૂપવાળો છે, એવાં તને વારંવાર નમન છે.
શબ્દરૂપાય તે ઽચિન્ત્યહવિર્ભૂતાય તે નમઃ નમો વિજ્ઞાનરૂપાય પરાય પ્રકૃતેઃ પ્રભો
જે તારો સ્વરૂપ ધ્વનિ છે, જેનું પ્રગટત્વ મનથી પણ પાર છે, જે જ્ઞાનરૂપ છે, અને જે પ્રકૃતિના પરમેશ્વર છે, એવાં તને નમસ્કાર છે.
ભૂતાત્મા ચેન્દ્રિયાત્મા ચ પ્રધાનાત્મા તથા ભવાન્ આત્મા ચ પરમાત્મા ચ ત્વમ્ એકઃ પઞ્ચધા સ્થિતઃ
તમે બધા જીવોમાં, ઇન્દ્રિયોમાં, પ્રધાનમાં, આત્મામાં અને પરમાત્મામાં પણ એક જ સ્વરૂપે રહેલા છો; તમે આ પાંચ રીતે એક જ છો.
પ્રસીદ સર્વધર્માત્મન્ ક્ષરાક્ષર મહેશ્વર બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાદ્યાભિઃ કલ્પનાભિર્ ઉદીરિતઃ
હે સર્વધર્મના આત્મા, ક્ષર અને અક્ષર મહેશ્વર, જે બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવ અને અન્ય કલ્પનાઓ દ્વારા વર્ણવાય છે, કૃપા કરો.
અનાખ્યેયસ્વરૂપાત્મન્ન્ અનાખ્યેયપ્રયોજન અનાખ્યેયાભિધાન ત્વાં નતો ઽસ્મિ પરમેશ્વરમ્
હે અનિવાચ્ય સ્વરૂપવાળા, અનિવાચ્ય હેતુ અને અનિવાચ્ય નામ ધરાવનાર પરમેશ્વર, હું તને નમન કરું છું.
ન યત્ર નાથ વિદ્યન્તે નામજાત્યાદિકલ્પનાઃ તદ્ બ્રહ્મ પરમં નિત્યમ્ અવિકારિ ભવાન્ અજઃ
હે નાથ, જ્યાં નામ, જાતિ વગેરે કલ્પનાઓ નથી, એ પરમ, શાશ્વત, અપરિવર્તનશીલ બ્રહ્મ છે; તમે અજન્મા છો.
ન કલ્પનામ્ ઋતે ઽર્થસ્ય સર્વસ્યાધિગમો યતઃ તતઃ કૃષ્ણાચ્યુતાનન્ત વિષ્ણુસંજ્ઞાભિર્ ઈડ્યસે
કારણ કે દરેક વસ્તુની સમજ કલ્પના પર આધારિત છે, તેથી હે કૃષ્ણ, અચ્યૂત, અનંત, તમને વિષ્ણુ વગેરે નામોથી પુજવામાં આવો છો.
સર્વાત્મંસ્ ત્વમ્ અજ વિકલ્પનાભિર્ એતૈર્ દેવાસ્ ત્વં જગદ્ અખિલં ત્વમ્ એવ વિશ્વમ્ વિશ્વાત્મંસ્ ત્વમ્ અતિવિકારભેદહીનઃ સર્વસ્મિન્ નહિ ભવતો ઽસ્તિ કિંચિદ્ અન્યત્
તમે સર્વના આત્મા, અજન્મા છો, અને આ કલ્પનાઓ દ્વારા દેવતાઓ પણ તમે જ છો; આખું જગત, આખું વિશ્વ અને વિશ્વાત્મા પણ તમે જ છો; તમે સર્વે બદલાવ અને ભેદથી રહિત છો; તમામાં બીજું કંઈ નથી.
ત્વં બ્રહ્મા પશુપતિર્ અર્યમા વિધાતા ત્વં ધાતા ત્રિદશપતિઃ સમીરણો ઽગ્નિઃ તોયેશો ધનપતિર્ અન્તકસ્ ત્વમ્ એકો ભિન્નાત્મા જગદ્ અપિ પાસિ શક્તિભેદૈઃ
તમે બ્રહ્મા, પશુપતિ, અર્યમા, સર્જનહાર, પોષક, દેવોના સ્વામી, પવન, અગ્નિ, જળના સ્વામી, ધનની સ્વામી અને યમ પણ છો; તમે એક જ હોવા છતાં અનેક શક્તિઓથી જગતનું રક્ષણ કરો છો.
વિશ્વં ભવાન્ સૃજતિ હન્તિ ગભસ્તિરૂપો વિશ્વં ચ તે ગુણમયો ઽયમ્ અજ પ્રપઞ્ચઃ રૂપં પરં સદિતિવાચકમ્ અક્ષરં યજ્ જ્ઞાનાત્મને સદસતે પ્રણતો ઽસ્મિ તસ્મૈ
તમે જગતનું સર્જન કરો છો અને નાશ પણ કરો છો, પ્રકાશરૂપે પ્રગટો છો; આ આખું ગુણમય જગત તમારું અજન્મા સ્વરૂપ છે; જે પરમ, અવિનાશી, 'સત્' કહેવાતું સ્વરૂપ છે, જે જ્ઞાન અને સદસદરૂપ છે, તેને હું નમન કરું છું.
ૐ નમો વાસુદેવાય નમઃ સંકર્ષણાય ચ પ્રદ્યુમ્નાય નમસ્ તુભ્યમ્ અનિરુદ્ધાય તે નમઃ
ૐ, વાસુદેવને નમસ્કાર, સંકર્ષણને નમસ્કાર, પ્રદ્યુમ્નને નમસ્કાર અને અનિરુદ્ધને પણ નમસ્કાર.
એવમ્ અન્તર્ જલે કૃષ્ણમ્ અભિષ્ટૂય સ યાદવઃ અર્ઘયામ્ આસ સર્વેશં ધૂપપુષ્પૈર્ મનોમયૈઃ
આ રીતે, પાણીમાં જ એ યાદવ કૃષ્ણની સ્તુતિ કરી, અને સર્વના સ્વામીનું મનથી રચેલા ધૂપ અને પુષ્પોથી અર્જ્ય અર્પણ કર્યું.
પરિત્યજ્યાન્યવિષયં મનસ્ તત્ર નિવેશ્ય સઃ બ્રહ્મભૂતે ચિરં સ્થિત્વા વિરરામ સમાધિતઃ
બાકી બધાં વિષયોને છોડીને, તેણે મનને ત્યાં જ સ્થિર કર્યું; બ્રહ્મસ્વરૂપમાં લાંબો સમય સ્થિર રહી, અંતે ધ્યાનમાં લીન થઈ શાંત થયો.
કૃતકૃત્યમ્ ઇવાત્માનં મન્યમાનો દ્વિજોત્તમાઃ આજગામ રથં ભૂયો નિર્ગમ્ય યમુનામ્ભસઃ
હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, પોતે બધું પૂરું કર્યું એવું માની, તે યમુનાના પાણીમાંથી બહાર આવી ફરી રથ પાસે ગયો.
રામકૃષ્ણૌ દદર્શાથ યથાપૂર્વમ્ અવસ્થિતૌ વિસ્મિતાક્ષં તદાક્રૂરં તં ચ કૃષ્ણો ઽભ્યભાષત
તેને રામ અને કૃષ્ણને પૂર્વવત ઊભેલા જોયા; ત્યારે કૃષ્ણે અક્રૂરાની આશ્ચર્યચકિત નજર જોઈને તેને પૂછ્યું.
કિં ત્વયા દૃષ્ટમ્ આશ્ચર્યમ્ અક્રૂર યમુનાજલે વિસ્મયોત્ફુલ્લનયનો ભવાન્ સંલક્ષ્યતે યતઃ
હે અક્રૂર, યમુનાના પાણીમાં તું કયું આશ્ચર્ય જોયું કે તારી આંખો આશ્ચર્યથી ફાટી નીકળી છે?
અન્તર્ જલે યદ્ આશ્ચર્યં દૃષ્ટં તત્ર મયાચ્યુત તદ્ અત્રૈવ હિ પશ્યામિ મૂર્તિમત્ પુરતઃ સ્થિતમ્
હે અચ્યૂત, જે અદ્ભુત દૃશ્ય મેં પાણીમાં જોયું હતું, એ જ અહિં મારી સામે સાકાર રૂપે ઉભું છે.
જગદ્ એતન્ મહાશ્ચર્યરૂપં યસ્ય મહાત્મનઃ તેનાશ્ચર્યપરેણાહં ભવતા કૃષ્ણ સંગતઃ
આ આખું જગત એ મહાન આત્માનું અદ્ભુત સ્વરૂપ ધરાવે છે; હે કૃષ્ણ, તમે તો અદ્ભુતોથી પણ ઉપર છો, તમારી સાથે મળવાથી હું ધન્ય થયો છું.
તત્ કિમ્ એતેન મથુરાં પ્રયામો મધુસૂદન બિભેમિ કંસાદ્ ધિગ્ જન્મ પરપિણ્ડોપજીવિનઃ
હવે આથી શું લાભ? ચાલો, મધુરા તરફ જઈએ, હે મધુસૂદન. મને કંસનો ડર છે—અને જે બીજાના ભરણપોષણ પર જીવે છે, એ જીવનને શરમ આવે.
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ચોદયામ્ આસ તાન્ હયાન્ વાતરંહસઃ સંપ્રાપ્તશ્ ચાપિ સાયાહ્ને સો ઽક્રૂરો મથુરાં પુરીમ્ વિલોક્ય મથુરાં કૃષ્ણં રામં ચાહ સ યાદવઃ
આ રીતે કહીને, તેણે તેજસ્વી ઘોડાઓને દોડાવ્યા. સાંજ પડતાં, યાદવ અક્રૂર જ્યારે મધુરા પહોંચ્યો, ત્યારે તેણે કૃષ્ણ અને રામને જોઈને વાત કરી.
પદ્ભ્યાં યાતં મહાવીર્યૌ રથેનૈકો વિશામ્ય્ અહમ્ ગન્તવ્યં વસુદેવસ્ય નો ભવદ્ભ્યાં તથા ગૃહે યુવયોર્ હિ કૃતે વૃદ્ધઃ કંસેન સ નિરસ્યતે
તમે બંને મહાવીર પગપાળા જાવ, હું એકલો રથ લઈને શહેરમાં જઈશ. તમારે વસુદેવના ઘરે જવું યોગ્ય નથી, કેમ કે તમારી જ કારણે કંસે એ વૃદ્ધને બહાર કાઢી દીધો છે.
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા પ્રવિવેશાસાવ્ અક્રૂરો મથુરાં પુરીમ્ પ્રવિષ્ટૌ રામકૃષ્ણૌ ચ રાજમાર્ગમ્ ઉપાગતૌ
આ રીતે કહીને, અક્રૂર મધુરા શહેરમાં પ્રવેશી ગયો, અને રામ તથા કૃષ્ણ રાજમાર્ગે આગળ વધ્યા.
સ્ત્રીભિર્ નરૈશ્ ચ સાનન્દલોચનૈર્ અભિવિક્ષિતૌ જગ્મતુર્ લીલયા વીરૌ પ્રાપ્તૌ બાલગજાવ્ ઇવ
તે બંને વીર જયારે આવ્યા, ત્યારે સ્ત્રીઓ અને પુરુષોએ આનંદભરી આંખે તેમને જોયા અને તેઓ રમતાં રમતાં, બે નાના હાથીઓ જેવી મજા કરતાં ચાલ્યા.
ભ્રમમાણૌ તુ તૌ દૃષ્ટ્વા રજકં રઙ્ગકારકમ્ અયાચેતાં સ્વરૂપાણિ વાસાંસિ રુચિરાણિ તૌ
જ્યારે તેઓ ફરતા હતા, ત્યારે એક રંગરેજ અને એક વસ્ત્રસાજકને જોયા અને બંનેએ પોતાની રીતે સુંદર વસ્ત્રો માગ્યા.
કંસસ્ય રજકઃ સો ઽથ પ્રસાદારૂઢવિસ્મયઃ બહૂન્ય્ આક્ષેપવાક્યાનિ પ્રાહોચ્ચૈ રામકેશવૌ
કંસનો એ રંગરેજ, તેમની કૃપા જોઈને આશ્ચર્યચકિત થયો અને રામ તથા કેશવને ઉંચા અવાજે અનેક કઠોર વચનો કહ્યા.
તતસ્ તલપ્રહારેણ કૃષ્ણસ્ તસ્ય દુરાત્મનઃ પાતયામ્ આસ કોપેન રજકસ્ય શિરો ભુવિ
પછી કૃષ્ણે ગુસ્સામાં આવીને, પોતાના હાથથી એ દુષ્ટ રંગરેજને માર્યો અને તેનું માથું જમીન પર પડી ગયું.
હત્વાદાય ચ વસ્ત્રાણિ પીતનીલામ્બરૌ તતઃ કૃષ્ણરામૌ મુદાયુક્તૌ માલાકારગૃહં ગતૌ
તેને મારીને, તેઓએ વસ્ત્રો લઈ લીધા અને પછી કૃષ્ણ અને રામ પીળા અને વાદળી વસ્ત્ર પહેરીને આનંદથી માળાવાળાના ઘરે ગયા.
વિકાસિનેત્રયુગલો માલાકારો ઽતિવિસ્મિતઃ એતૌ કસ્ય કુતો યાતૌ મનસાચિન્તયત્ તતઃ
માળાવાળો, બંનેને જોઈને આંખો ફાડીને આશ્ચર્યમાં પડ્યો અને મનમાં વિચાર્યો: 'આ બંને કોણ છે અને ક્યાંથી આવ્યા છે?'
પીતનીલામ્બરધરૌ દૃષ્ટ્વાતિસુમનોહરૌ સ તર્કયામ્ આસ તદા ભુવં દેવાવ્ ઉપાગતૌ
તેમને પીળા અને વાદળી વસ્ત્રોમાં જોઈને, અત્યંત મનોહર લાગતા, તેણે વિચાર્યું: 'દેવતાઓ જ પૃથ્વી પર આવ્યા છે.'
વિકાશિમુખપદ્માભ્યાં તાભ્યાં પુષ્પાણિ યાચિતઃ ભુવં વિષ્ટભ્ય હસ્તાભ્યાં પસ્પર્શ શિરસા મહીમ્
જેમના ચહેરા કમળ જેવાં ખીલી ઉઠ્યાં હતાં, એવા બંનેએ પુષ્પો માંગ્યા. માળાવાળાએ હાથથી જમીન સ્પર્શી, માથું નમાવ્યું.