અહો ગોપીજનસ્યાસ્ય દર્શયિત્વા મહાનિધિમ્ ઉદ્ધૃતાન્ય્ અદ્ય નેત્રાણિ વિધાત્રાકરુણાત્મના
હાય! આજેયે ગોપીજનની આંખો, એ મહાન ખજાનો જોઈને, દયારહિત સર્જનહારે છીનવી લીધી છે.
અનુરાગેણ શૈથિલ્યમ્ અસ્માસુ વ્રજતો હરેઃ શૈથિલ્યમ્ ઉપયાન્ત્ય્ આશુ કરેષુ વલયાન્ય્ અપિ
કૃષ્ણના વિદાય લેતાં આપણા દિલમાં જે પ્રેમ છે એના કારણે ઢીલાશ આવી ગઈ છે; હાથમાંની કાંગણીઓ પણ તરત ઢીલી પડી ગઈ છે.
અક્રૂરઃ ક્રૂરહૃદયઃ શીઘ્રં પ્રેરયતે હયાન્ એવમ્ આર્તાસુ યોષિત્સુ ઘૃણા કસ્ય ન જાયતે
અકૃરૂરનું હૃદય તો નિર્દય છે, એ ઘોડાઓને ઝડપથી દોડાવે છે; આવી પીડામાં પડેલી સ્ત્રીઓને જોઈને કોને દયા ન આવે?
હે હે કૃષ્ણ રથસ્યોચ્ચૈશ્ ચક્રરેણુર્ નિરીક્ષ્યતામ્ દૂરીકૃતો હરિર્ યેન સો ઽપિ રેણુર્ ન લક્ષ્યતે
અરે કૃષ્ણ! જોઈને તો રથના ચકરોથી ઉડેલો ધૂળનો વાદળ, એ ધૂળમાં હરિ તો દૂર ચાલ્યો ગયો અને હવે એ ધૂળ પણ દેખાતી નથી.
ઇત્ય્ એવમ્ અતિહાર્દેન ગોપીજનનિરીક્ષિતઃ તત્યાજ વ્રજભૂભાગં સહ રામેણ કેશવઃ
આવી ભારે વ્યથા સાથે ગોપીજન જોતા રહ્યા અને કેશવ રામ સાથે વ્રજભૂમિ છોડીને ચાલ્યા ગયા.
ગચ્છન્તો જવનાશ્વેન રથેન યમુનાતટમ્ પ્રાપ્તા મધ્યાહ્નસમયે રામાક્રૂરજનાર્દનાઃ
ઝડપદાર ઘોડાઓએ ખેંચતા રથમાં બેસી રામ, અકૃરૂર અને જનાર્દન મધ્યાહ્ને યમુનાના કાંઠે પહોંચી ગયા.
અથાહ કૃષ્ણમ્ અક્રૂરો ભવદ્ભ્યાં તાવદ્ આસ્યતામ્ યાવત્ કરોમિ કાલિન્દ્યામ્ આહ્નિકાર્હણમ્ અમ્ભસિ
પછી અકૃરૂરે કૃષ્ણને કહ્યું: 'તમે બંને અહીં જ રહો, હું કાલિન્દી નદીમાં રોજની પૂજા કરી આવું છું.'
તથેત્ય્ ઉક્તે તતઃ સ્નાતઃ સ્વાચાન્તઃ સ મહામતિઃ દધ્યૌ બ્રહ્મ પરં વિપ્રાઃ પ્રવિશ્ય યમુનાજલે
કૃષ્ણે 'હા' કહ્યું એટલે, તે વિદ્વાન સ્નાન કરીને શુદ્ધ થયો અને યમુનાના જળમાં જઈને, હે મુનિઓ, પરમ બ્રહ્મનું ધ્યાન કરવા લાગ્યો.
ફણાસહસ્રમાલાઢ્યં બલભદ્રં દદર્શ સઃ કુન્દામલાઙ્ગમ્ ઉન્નિદ્રપદ્મપત્ત્રાયતેક્ષણમ્
ત્યાં તેણે હજારો ફણીઓની માળાથી શોભાયમાન, કુંદફૂલો જેવું તેજવાળું શરીર અને ખીલેલા કમળપાંદડાં જેવી વિશાળ આંખો ધરાવતા બલભદ્રને જોયા.
વૃતં વાસુકિડિમ્ભૌઘૈર્ મહદ્ભિઃ પવનાશિભિઃ સંસ્તૂયમાનમ્ ઉદ્ગન્ધિવનમાલાવિભૂષિતમ્
તેની આસપાસ વસુકિ અને બીજા મહાન સાપો હતા, પવનદેવતાઓએ સ્તુતિ કરી રહી હતી અને સુગંધિત ફૂલોની વણમાલાથી તે શોભતો હતો.
દધાનમ્ અસિતે વસ્ત્રે ચારુરૂપાવતંસકમ્ ચારુકુણ્ડલિનં મત્તમ્ અન્તર્જલતલે સ્થિતમ્
તેના શરીરે કાળી વસ્ત્રો, સુંદર મસ્તકશોભા, મનોહર કુંડળ અને મસ્તીથી ભરેલો અવસ્થામાં જળની અંદર ઊભો હતો.
તસ્યોત્સઙ્ગે ઘનશ્યામમ્ આતામ્રાયતલોચનમ્ ચતુર્બાહુમ્ ઉદારાઙ્ગં ચક્રાદ્યાયુધભૂષણમ્
તેના ગોદમાં ઘનઘોર વાદળ જેવો શ્યામ, તાંબડા કમળ જેવી આંખો, ચાર હાથ, ઉદાર અંગો અને ચક્રાદિ શસ્ત્રોથી શોભતો કૃષ્ણ બેઠો હતો.
પીતે વસાનં વસને ચિત્રમાલ્યવિભૂષિતમ્ શક્રચાપતડિન્માલાવિચિત્રમ્ ઇવ તોયદમ્
તે પીળાં વસ્ત્ર પહેરેલો, અદભુત ફૂલોની વણમાલાથી શોભતો અને ઇન્દ્રધનુષની રંગબેરંગી માળાથી સજેલા મેઘ જેવો તેજવાળો હતો.
શ્રીવત્સવક્ષસં ચારુકેયૂરમુકુટોજ્જ્વલમ્ દદર્શ કૃષ્ણમ્ અક્લિષ્ટં પુણ્ડરીકાવતંસકમ્
અકૃરૂરે કૃષ્ણને નિર્દોષ, છાતી પર શ્રીવત્સનું ચિહ્ન, સુંદર કડાં અને મુકુટથી તેજસ્વી તથા કમળમાળાથી શોભતો જોયો.
સનન્દનાદ્યૈર્ મુનિભિઃ સિદ્ધયોગૈર્ અકલ્મષૈઃ સંચિન્ત્યમાનં મનસા નાસાગ્રન્યસ્તલોચનૈઃ
તેને સનંદન જેવા મુનિઓ અને નિષ્કલંક સિદ્ધયોગીઓ મનથી ધ્યાનમાં ધરે છે, જેમની દૃષ્ટિ નાકના ટોચ પર સ્થિર હોય છે.
બલકૃષ્ણૌ તદાક્રૂરઃ પ્રત્યભિજ્ઞાય વિસ્મિતઃ અચિન્તયદ્ અથો શીઘ્રં કથમ્ અત્રાગતાવ્ ઇતિ
પછી અકૃરૂરે બલરામ અને કૃષ્ણને ઓળખ્યા અને આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયો કે, એ બંને અહીં એટલા જલદી કેમ આવી ગયા.
વિવક્ષોઃ સ્તમ્ભયામ્ આસ વાચં તસ્ય જનાર્દનઃ તતો નિષ્ક્રમ્ય સલિલાદ્ રથમ્ અભ્યાગતઃ પુનઃ
જ્યારે તે બોલવા ઇચ્છતો હતો ત્યારે જનાર્દને તેની વાણી અટકાવી; પછી તે જળમાંથી બહાર આવીને ફરી રથ પાસે ગયો.
દદર્શ તત્ર ચૈવોભૌ રથસ્યોપરિ સંસ્થિતૌ રામકૃષ્ણૌ યથા પૂર્વં મનુષ્યવપુષાન્વિતૌ
ત્યાં તેણે રથ પર બલરામ અને કૃષ્ણને પહેલાં જેવાં માનવી રૂપે ઊભેલા જોયા.
નિમગ્નશ્ ચ પુનસ્ તોયે દદૃશે સ તથૈવ તૌ સંસ્તૂયમાનૌ ગન્ધર્વૈર્ મુનિસિદ્ધમહોરગૈઃ
પછી જ્યારે તે ફરી પાણીમાં ડૂબ્યો, ત્યારે તેણે એ બંનેને એ જ રીતે જોયા, જેમને ગંધર્વો, ઋષિઓ, સિદ્ધો અને મહાન સાપો સ્તુતિ કરતા હતા.
તતો વિજ્ઞાતસદ્ભાવઃ સ તુ દાનપતિસ્ તદા તુષ્ટાવ સર્વવિજ્ઞાનમયમ્ અચ્યુતમ્ ઈશ્વરમ્
પછી, જ્યારે દાનપતિએ તેમનો સાચો સ્વરૂપ ઓળખી લીધો, ત્યારે તેણે સર્વજ્ઞાનથી ભરપૂર, અચ્યૂત, સર્વેશ્વરનું સ્તવન કર્યું.
તન્માત્રરૂપિણે ઽચિન્ત્યમહિમ્ને પરમાત્મને વ્યાપિને નૈકરૂપૈકસ્વરૂપાય નમો નમઃ
જે તું સૂક્ષ્મ તત્ત્વરૂપ છે, અકલ્પનીય મહિમાવાળો, સર્વવ્યાપક પરમાત્મા, અનેક સ્વરૂપ ધરાવતો છતાં એક જ સાચા સ્વરૂપવાળો છે, એવાં તને વારંવાર નમન છે.
શબ્દરૂપાય તે ઽચિન્ત્યહવિર્ભૂતાય તે નમઃ નમો વિજ્ઞાનરૂપાય પરાય પ્રકૃતેઃ પ્રભો
જે તારો સ્વરૂપ ધ્વનિ છે, જેનું પ્રગટત્વ મનથી પણ પાર છે, જે જ્ઞાનરૂપ છે, અને જે પ્રકૃતિના પરમેશ્વર છે, એવાં તને નમસ્કાર છે.
ભૂતાત્મા ચેન્દ્રિયાત્મા ચ પ્રધાનાત્મા તથા ભવાન્ આત્મા ચ પરમાત્મા ચ ત્વમ્ એકઃ પઞ્ચધા સ્થિતઃ
તમે બધા જીવોમાં, ઇન્દ્રિયોમાં, પ્રધાનમાં, આત્મામાં અને પરમાત્મામાં પણ એક જ સ્વરૂપે રહેલા છો; તમે આ પાંચ રીતે એક જ છો.
પ્રસીદ સર્વધર્માત્મન્ ક્ષરાક્ષર મહેશ્વર બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાદ્યાભિઃ કલ્પનાભિર્ ઉદીરિતઃ
હે સર્વધર્મના આત્મા, ક્ષર અને અક્ષર મહેશ્વર, જે બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવ અને અન્ય કલ્પનાઓ દ્વારા વર્ણવાય છે, કૃપા કરો.
અનાખ્યેયસ્વરૂપાત્મન્ન્ અનાખ્યેયપ્રયોજન અનાખ્યેયાભિધાન ત્વાં નતો ઽસ્મિ પરમેશ્વરમ્
હે અનિવાચ્ય સ્વરૂપવાળા, અનિવાચ્ય હેતુ અને અનિવાચ્ય નામ ધરાવનાર પરમેશ્વર, હું તને નમન કરું છું.
ન યત્ર નાથ વિદ્યન્તે નામજાત્યાદિકલ્પનાઃ તદ્ બ્રહ્મ પરમં નિત્યમ્ અવિકારિ ભવાન્ અજઃ
હે નાથ, જ્યાં નામ, જાતિ વગેરે કલ્પનાઓ નથી, એ પરમ, શાશ્વત, અપરિવર્તનશીલ બ્રહ્મ છે; તમે અજન્મા છો.
ન કલ્પનામ્ ઋતે ઽર્થસ્ય સર્વસ્યાધિગમો યતઃ તતઃ કૃષ્ણાચ્યુતાનન્ત વિષ્ણુસંજ્ઞાભિર્ ઈડ્યસે
કારણ કે દરેક વસ્તુની સમજ કલ્પના પર આધારિત છે, તેથી હે કૃષ્ણ, અચ્યૂત, અનંત, તમને વિષ્ણુ વગેરે નામોથી પુજવામાં આવો છો.
સર્વાત્મંસ્ ત્વમ્ અજ વિકલ્પનાભિર્ એતૈર્ દેવાસ્ ત્વં જગદ્ અખિલં ત્વમ્ એવ વિશ્વમ્ વિશ્વાત્મંસ્ ત્વમ્ અતિવિકારભેદહીનઃ સર્વસ્મિન્ નહિ ભવતો ઽસ્તિ કિંચિદ્ અન્યત્
તમે સર્વના આત્મા, અજન્મા છો, અને આ કલ્પનાઓ દ્વારા દેવતાઓ પણ તમે જ છો; આખું જગત, આખું વિશ્વ અને વિશ્વાત્મા પણ તમે જ છો; તમે સર્વે બદલાવ અને ભેદથી રહિત છો; તમામાં બીજું કંઈ નથી.
ત્વં બ્રહ્મા પશુપતિર્ અર્યમા વિધાતા ત્વં ધાતા ત્રિદશપતિઃ સમીરણો ઽગ્નિઃ તોયેશો ધનપતિર્ અન્તકસ્ ત્વમ્ એકો ભિન્નાત્મા જગદ્ અપિ પાસિ શક્તિભેદૈઃ
તમે બ્રહ્મા, પશુપતિ, અર્યમા, સર્જનહાર, પોષક, દેવોના સ્વામી, પવન, અગ્નિ, જળના સ્વામી, ધનની સ્વામી અને યમ પણ છો; તમે એક જ હોવા છતાં અનેક શક્તિઓથી જગતનું રક્ષણ કરો છો.
વિશ્વં ભવાન્ સૃજતિ હન્તિ ગભસ્તિરૂપો વિશ્વં ચ તે ગુણમયો ઽયમ્ અજ પ્રપઞ્ચઃ રૂપં પરં સદિતિવાચકમ્ અક્ષરં યજ્ જ્ઞાનાત્મને સદસતે પ્રણતો ઽસ્મિ તસ્મૈ
તમે જગતનું સર્જન કરો છો અને નાશ પણ કરો છો, પ્રકાશરૂપે પ્રગટો છો; આ આખું ગુણમય જગત તમારું અજન્મા સ્વરૂપ છે; જે પરમ, અવિનાશી, 'સત્' કહેવાતું સ્વરૂપ છે, જે જ્ઞાન અને સદસદરૂપ છે, તેને હું નમન કરું છું.