ગ્રામ્યો હરિર્ અયં તાસાં વિલાસનિગડૈર્ યતઃ ભવતીનાં પુનઃ પાર્શ્વં કયા યુક્ત્યા સમેષ્યતિ
આ ગામડો હરિ હવે તેમની લાલચભરી લિલાઓમાં બંધાઈ જશે; પછી એ ફરીથી તમારી પાસે કઈ રીતે આવશે?
એષો હિ રથમ્ આરુહ્ય મથુરાં યાતિ કેશવઃ અક્રૂરક્રૂરકેણાપિ હતાશેન પ્રતારિતઃ
આ જુઓ, કેશવ રથ પર ચઢીને અક્રૂરા સાથે મથુરા જઈ રહ્યો છે; એ અક્રૂરા તો ખરેખર ક્રૂર અને નિરાશાજનક છે.
કિં ન વેત્તિ નૃશંસો ઽયમ્ અનુરાગપરં જનમ્ યેનેમમ્ અક્ષરાહ્લાદં નયત્ય્ અન્યત્ર નો હરિમ્
આ નિર્દય માણસને ખબર નથી કે આપણે કેટલા પ્રેમથી ભરેલા છીએ? એ કેમ અમારો હંમેશાં આનંદ આપનાર હરિને અહીંથી લઈ જાય છે અને અમને એકલા છોડે છે?
એષ રામેણ સહિતઃ પ્રયાત્ય્ અત્યન્તનિર્ઘૃણઃ રથમ્ આરુહ્ય ગોવિન્દસ્ ત્વર્યતામ્ અસ્ય વારણે
આ તો એકદમ નિર્દય બનીને રામ સાથે રથ પર ચઢીને જઈ રહ્યો છે; ચાલો, આપણે જલદી જઈને ગોવિંદને રોકી લઈએ.
ગુરૂણામ્ અગ્રતો વક્તું કિં બ્રવીષિ ન નઃ ક્ષમમ્ ગુરવઃ કિં કરિષ્યન્તિ દગ્ધાનાં વિરહાગ્નિના
તમે કેમ કહો છો કે આપણે વડીલોના સામે બોલવું જોઈએ? એ તો યોગ્ય નથી. વિયોગની આગમાં સળગતાંને વડીલો શું મદદ કરી શકે?
નન્દગોપમુખા ગોપા ગન્તુમ્ એતે સમુદ્યતાઃ નોદ્યમં કુરુતે કશ્ચિદ્ ગોવિન્દવિનિવર્તને
નંદગોપના નેતૃત્વમાં બધા ગોપાળો જવા તૈયાર છે, પણ ગોવિંદને પાછો લાવવા કોઈ પ્રયત્ન કરતો નથી.
સુપ્રભાતાદ્ય રજની મથુરાવાસિયોષિતામ્ યાસામ્ અચ્યુતવક્ત્રાબ્જે યાતિ નેત્રાલિભોગ્યતામ્
આજે મથુરાની સ્ત્રીઓ માટે સુંદર સવાર છે, કારણ કે હવે તેમના નેત્રો અચ્યૂતના કમળ જેવા મુખને નિહાળી શકશે.
ધન્યાસ્ તે પથિ યે કૃષ્ણમ્ ઇતો યાન્તમ્ અવારિતાઃ ઉદ્વહિષ્યન્તિ પશ્યન્તઃ સ્વદેહં પુલકાઞ્ચિતમ્
ધન્ય છે એ લોકો, જે અવરોધ વિના કૃષ્ણને રસ્તે જતા જોઈ શકશે અને આનંદથી પોતાનું શરીર રોમાંચિત થઈ જશે.
મથુરાનગરીપૌરનયનાનાં મહોત્સવઃ ગોવિન્દવદનાલોકાદ્ અતીવાદ્ય ભવિષ્યતિ
મથુરાના નગરવાસીઓ માટે આજે મહોત્સવ જેવો દિવસ છે, કારણ કે તેઓ ગોવિંદના મુખનું દર્શન કરશે.
કો નુ સ્વપ્નઃ સભાગ્યાભિર્ દૃષ્ટસ્ તાભિર્ અધોક્ષજમ્ વિસ્તારિકાન્તનયના યા દ્રક્ષ્યન્ત્ય્ અનિવારિતમ્
આ કયો સ્વપ્ન છે, જે ભાગ્યશાળી સ્ત્રીઓએ જોયો છે, જેમની વિશાળ આંખો અડોખ્ષજને અવરોધ વિના નિહાળી શકશે?
અહો ગોપીજનસ્યાસ્ય દર્શયિત્વા મહાનિધિમ્ ઉદ્ધૃતાન્ય્ અદ્ય નેત્રાણિ વિધાત્રાકરુણાત્મના
હાય! આજેયે ગોપીજનની આંખો, એ મહાન ખજાનો જોઈને, દયારહિત સર્જનહારે છીનવી લીધી છે.
અનુરાગેણ શૈથિલ્યમ્ અસ્માસુ વ્રજતો હરેઃ શૈથિલ્યમ્ ઉપયાન્ત્ય્ આશુ કરેષુ વલયાન્ય્ અપિ
કૃષ્ણના વિદાય લેતાં આપણા દિલમાં જે પ્રેમ છે એના કારણે ઢીલાશ આવી ગઈ છે; હાથમાંની કાંગણીઓ પણ તરત ઢીલી પડી ગઈ છે.
અક્રૂરઃ ક્રૂરહૃદયઃ શીઘ્રં પ્રેરયતે હયાન્ એવમ્ આર્તાસુ યોષિત્સુ ઘૃણા કસ્ય ન જાયતે
અકૃરૂરનું હૃદય તો નિર્દય છે, એ ઘોડાઓને ઝડપથી દોડાવે છે; આવી પીડામાં પડેલી સ્ત્રીઓને જોઈને કોને દયા ન આવે?
હે હે કૃષ્ણ રથસ્યોચ્ચૈશ્ ચક્રરેણુર્ નિરીક્ષ્યતામ્ દૂરીકૃતો હરિર્ યેન સો ઽપિ રેણુર્ ન લક્ષ્યતે
અરે કૃષ્ણ! જોઈને તો રથના ચકરોથી ઉડેલો ધૂળનો વાદળ, એ ધૂળમાં હરિ તો દૂર ચાલ્યો ગયો અને હવે એ ધૂળ પણ દેખાતી નથી.
ઇત્ય્ એવમ્ અતિહાર્દેન ગોપીજનનિરીક્ષિતઃ તત્યાજ વ્રજભૂભાગં સહ રામેણ કેશવઃ
આવી ભારે વ્યથા સાથે ગોપીજન જોતા રહ્યા અને કેશવ રામ સાથે વ્રજભૂમિ છોડીને ચાલ્યા ગયા.
ગચ્છન્તો જવનાશ્વેન રથેન યમુનાતટમ્ પ્રાપ્તા મધ્યાહ્નસમયે રામાક્રૂરજનાર્દનાઃ
ઝડપદાર ઘોડાઓએ ખેંચતા રથમાં બેસી રામ, અકૃરૂર અને જનાર્દન મધ્યાહ્ને યમુનાના કાંઠે પહોંચી ગયા.
અથાહ કૃષ્ણમ્ અક્રૂરો ભવદ્ભ્યાં તાવદ્ આસ્યતામ્ યાવત્ કરોમિ કાલિન્દ્યામ્ આહ્નિકાર્હણમ્ અમ્ભસિ
પછી અકૃરૂરે કૃષ્ણને કહ્યું: 'તમે બંને અહીં જ રહો, હું કાલિન્દી નદીમાં રોજની પૂજા કરી આવું છું.'
તથેત્ય્ ઉક્તે તતઃ સ્નાતઃ સ્વાચાન્તઃ સ મહામતિઃ દધ્યૌ બ્રહ્મ પરં વિપ્રાઃ પ્રવિશ્ય યમુનાજલે
કૃષ્ણે 'હા' કહ્યું એટલે, તે વિદ્વાન સ્નાન કરીને શુદ્ધ થયો અને યમુનાના જળમાં જઈને, હે મુનિઓ, પરમ બ્રહ્મનું ધ્યાન કરવા લાગ્યો.
ફણાસહસ્રમાલાઢ્યં બલભદ્રં દદર્શ સઃ કુન્દામલાઙ્ગમ્ ઉન્નિદ્રપદ્મપત્ત્રાયતેક્ષણમ્
ત્યાં તેણે હજારો ફણીઓની માળાથી શોભાયમાન, કુંદફૂલો જેવું તેજવાળું શરીર અને ખીલેલા કમળપાંદડાં જેવી વિશાળ આંખો ધરાવતા બલભદ્રને જોયા.
વૃતં વાસુકિડિમ્ભૌઘૈર્ મહદ્ભિઃ પવનાશિભિઃ સંસ્તૂયમાનમ્ ઉદ્ગન્ધિવનમાલાવિભૂષિતમ્
તેની આસપાસ વસુકિ અને બીજા મહાન સાપો હતા, પવનદેવતાઓએ સ્તુતિ કરી રહી હતી અને સુગંધિત ફૂલોની વણમાલાથી તે શોભતો હતો.
દધાનમ્ અસિતે વસ્ત્રે ચારુરૂપાવતંસકમ્ ચારુકુણ્ડલિનં મત્તમ્ અન્તર્જલતલે સ્થિતમ્
તેના શરીરે કાળી વસ્ત્રો, સુંદર મસ્તકશોભા, મનોહર કુંડળ અને મસ્તીથી ભરેલો અવસ્થામાં જળની અંદર ઊભો હતો.
તસ્યોત્સઙ્ગે ઘનશ્યામમ્ આતામ્રાયતલોચનમ્ ચતુર્બાહુમ્ ઉદારાઙ્ગં ચક્રાદ્યાયુધભૂષણમ્
તેના ગોદમાં ઘનઘોર વાદળ જેવો શ્યામ, તાંબડા કમળ જેવી આંખો, ચાર હાથ, ઉદાર અંગો અને ચક્રાદિ શસ્ત્રોથી શોભતો કૃષ્ણ બેઠો હતો.
પીતે વસાનં વસને ચિત્રમાલ્યવિભૂષિતમ્ શક્રચાપતડિન્માલાવિચિત્રમ્ ઇવ તોયદમ્
તે પીળાં વસ્ત્ર પહેરેલો, અદભુત ફૂલોની વણમાલાથી શોભતો અને ઇન્દ્રધનુષની રંગબેરંગી માળાથી સજેલા મેઘ જેવો તેજવાળો હતો.
શ્રીવત્સવક્ષસં ચારુકેયૂરમુકુટોજ્જ્વલમ્ દદર્શ કૃષ્ણમ્ અક્લિષ્ટં પુણ્ડરીકાવતંસકમ્
અકૃરૂરે કૃષ્ણને નિર્દોષ, છાતી પર શ્રીવત્સનું ચિહ્ન, સુંદર કડાં અને મુકુટથી તેજસ્વી તથા કમળમાળાથી શોભતો જોયો.
સનન્દનાદ્યૈર્ મુનિભિઃ સિદ્ધયોગૈર્ અકલ્મષૈઃ સંચિન્ત્યમાનં મનસા નાસાગ્રન્યસ્તલોચનૈઃ
તેને સનંદન જેવા મુનિઓ અને નિષ્કલંક સિદ્ધયોગીઓ મનથી ધ્યાનમાં ધરે છે, જેમની દૃષ્ટિ નાકના ટોચ પર સ્થિર હોય છે.
બલકૃષ્ણૌ તદાક્રૂરઃ પ્રત્યભિજ્ઞાય વિસ્મિતઃ અચિન્તયદ્ અથો શીઘ્રં કથમ્ અત્રાગતાવ્ ઇતિ
પછી અકૃરૂરે બલરામ અને કૃષ્ણને ઓળખ્યા અને આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયો કે, એ બંને અહીં એટલા જલદી કેમ આવી ગયા.
વિવક્ષોઃ સ્તમ્ભયામ્ આસ વાચં તસ્ય જનાર્દનઃ તતો નિષ્ક્રમ્ય સલિલાદ્ રથમ્ અભ્યાગતઃ પુનઃ
જ્યારે તે બોલવા ઇચ્છતો હતો ત્યારે જનાર્દને તેની વાણી અટકાવી; પછી તે જળમાંથી બહાર આવીને ફરી રથ પાસે ગયો.
દદર્શ તત્ર ચૈવોભૌ રથસ્યોપરિ સંસ્થિતૌ રામકૃષ્ણૌ યથા પૂર્વં મનુષ્યવપુષાન્વિતૌ
ત્યાં તેણે રથ પર બલરામ અને કૃષ્ણને પહેલાં જેવાં માનવી રૂપે ઊભેલા જોયા.
નિમગ્નશ્ ચ પુનસ્ તોયે દદૃશે સ તથૈવ તૌ સંસ્તૂયમાનૌ ગન્ધર્વૈર્ મુનિસિદ્ધમહોરગૈઃ
પછી જ્યારે તે ફરી પાણીમાં ડૂબ્યો, ત્યારે તેણે એ બંનેને એ જ રીતે જોયા, જેમને ગંધર્વો, ઋષિઓ, સિદ્ધો અને મહાન સાપો સ્તુતિ કરતા હતા.
તતો વિજ્ઞાતસદ્ભાવઃ સ તુ દાનપતિસ્ તદા તુષ્ટાવ સર્વવિજ્ઞાનમયમ્ અચ્યુતમ્ ઈશ્વરમ્
પછી, જ્યારે દાનપતિએ તેમનો સાચો સ્વરૂપ ઓળખી લીધો, ત્યારે તેણે સર્વજ્ઞાનથી ભરપૂર, અચ્યૂત, સર્વેશ્વરનું સ્તવન કર્યું.