કરિષ્યે ચ મહાભાગ યદ્ અત્રૌપાયિકં મતમ્ વિચિન્ત્યં નાન્યથૈતત્ તે વિદ્ધિ કંસં હતં મયા
'હે ભાગ્યશાળી, અહીં જે યોગ્ય છે તે હું કરીશ; જાણ કે કંસ મારા દ્વારા પહેલેથી જ મારો ગયો છે.'
અહં રામશ્ ચ મથુરાં શ્વો યાસ્યાવઃ સમં ત્વયા ગોપવૃદ્ધાશ્ ચ યાસ્યન્તિ આદાયોપાયનં બહુ
'આવતીકાલે, હું અને રામ તારી સાથે મળીને મથુરા જઈશું, અને વડીલ ગોપો પણ ઘણાં ઉપાયન લઈને આવશે.'
નિશેયં નીયતાં વીર ન ચિન્તાં કર્તુમ્ અર્હસિ ત્રિરાત્રાભ્યન્તરે કંસં હનિષ્યામિ સહાનુગમ્
હે વીર, નિશ્ચિત રહો અને ચિંતા ન કરો; ત્રણ રાતમાં હું કંસને અને તેના સાથીઓને મારી નાખીશ.
સમાદિશ્ય તતો ગોપાન્ અક્રૂરો ઽપિ સકેશવઃ સુષ્વાપ બલભદ્રશ્ ચ નન્દગોપગૃહે ગતઃ
પછી અક્રૂરાએ ગોપાળોને સૂચના આપી, અને અક્રૂરા, કેશવ તથા બલભદ્ર ત્રણેયે નંદગોપના ઘરમાં જઈને આરામથી ઊંઘી લીધું.
તતઃ પ્રભાતે વિમલે રામકૃષ્ણૌ મહાબલૌ અક્રૂરેણ સમં ગન્તુમ્ ઉદ્યતૌ મથુરાં પુરીમ્
પછી સવારે, જ્યારે આકાશ સ્વચ્છ હતું, ત્યારે બલવાન રામ અને કૃષ્ણ અક્રૂરા સાથે મળીને મથુરા જવા તૈયાર થયા.
દૃષ્ટ્વા ગોપીજનઃ સાસ્રઃ શ્લથદ્વલયબાહુકઃ નિશ્વસંશ્ ચાતિદુઃખાર્તઃ પ્રાહ ચેદં પરસ્પરમ્
આ જોઈને ગોપીઓની આંખોમાંથી આંસુ વહી પડ્યા, હાથની ચુડીઓ ઢીલી પડી ગઈ, અને દુઃખથી ભરેલા હૃદયથી ઊંડી ઉશ્કેરા કાઢી એકબીજાને કહ્યું.
મથુરાં પ્રાપ્ય ગોવિન્દઃ કથં ગોકુલમ્ એષ્યતિ નાગરસ્ત્રીકલાલાપમધુ શ્રોત્રેણ પાસ્યતિ
મથુરા પહોંચી ગયા પછી, ગોવિંદ કેવી રીતે પાછા ગોકુલ આવશે? હવે તો એ શહેરની સ્ત્રીઓની મીઠી વાતો પોતાના કાનથી સાંભળશે.
વિલાસિવાક્યજાતેષુ નાગરીણાં કૃતાસ્પદમ્ ચિત્તમ્ અસ્ય કથં ગ્રામ્યગોપગોપીષુ યાસ્યતિ
જ્યારે શહેરની સ્ત્રીઓની રમણીય વાતોમાં તેનું મન ફસાઈ જશે, ત્યારે એનું મન ફરીથી ગામની ગોપીઓ પાસે કેમ આવશે?
સારં સમસ્તગોષ્ઠસ્ય વિધિના હરતા હરિમ્ પ્રહૃતં ગોપયોષિત્સુ નિઘૃણેન દુરાત્મના
આ સમગ્ર ગોપાળ સમાજનો સાર, એટલે કે હરિ, અમાનવીય અને દોષી માણસ દ્વારા ગોપીઓમાંથી છીનવી લેવામાં આવ્યો છે.
ભાવગર્ભસ્મિતં વાક્યં વિલાસલલિતા ગતિઃ નાગરીણામ્ અતીવૈતત્ કટાક્ષેક્ષિતમ્ એવ તુ
શહેરની સ્ત્રીઓની ભાવથી ભરેલી વાતો, રમૂજી ચાલ અને તિરછા નજરો ખરેખર ખૂબ આકર્ષક છે.
ગ્રામ્યો હરિર્ અયં તાસાં વિલાસનિગડૈર્ યતઃ ભવતીનાં પુનઃ પાર્શ્વં કયા યુક્ત્યા સમેષ્યતિ
આ ગામડો હરિ હવે તેમની લાલચભરી લિલાઓમાં બંધાઈ જશે; પછી એ ફરીથી તમારી પાસે કઈ રીતે આવશે?
એષો હિ રથમ્ આરુહ્ય મથુરાં યાતિ કેશવઃ અક્રૂરક્રૂરકેણાપિ હતાશેન પ્રતારિતઃ
આ જુઓ, કેશવ રથ પર ચઢીને અક્રૂરા સાથે મથુરા જઈ રહ્યો છે; એ અક્રૂરા તો ખરેખર ક્રૂર અને નિરાશાજનક છે.
કિં ન વેત્તિ નૃશંસો ઽયમ્ અનુરાગપરં જનમ્ યેનેમમ્ અક્ષરાહ્લાદં નયત્ય્ અન્યત્ર નો હરિમ્
આ નિર્દય માણસને ખબર નથી કે આપણે કેટલા પ્રેમથી ભરેલા છીએ? એ કેમ અમારો હંમેશાં આનંદ આપનાર હરિને અહીંથી લઈ જાય છે અને અમને એકલા છોડે છે?
એષ રામેણ સહિતઃ પ્રયાત્ય્ અત્યન્તનિર્ઘૃણઃ રથમ્ આરુહ્ય ગોવિન્દસ્ ત્વર્યતામ્ અસ્ય વારણે
આ તો એકદમ નિર્દય બનીને રામ સાથે રથ પર ચઢીને જઈ રહ્યો છે; ચાલો, આપણે જલદી જઈને ગોવિંદને રોકી લઈએ.
ગુરૂણામ્ અગ્રતો વક્તું કિં બ્રવીષિ ન નઃ ક્ષમમ્ ગુરવઃ કિં કરિષ્યન્તિ દગ્ધાનાં વિરહાગ્નિના
તમે કેમ કહો છો કે આપણે વડીલોના સામે બોલવું જોઈએ? એ તો યોગ્ય નથી. વિયોગની આગમાં સળગતાંને વડીલો શું મદદ કરી શકે?
નન્દગોપમુખા ગોપા ગન્તુમ્ એતે સમુદ્યતાઃ નોદ્યમં કુરુતે કશ્ચિદ્ ગોવિન્દવિનિવર્તને
નંદગોપના નેતૃત્વમાં બધા ગોપાળો જવા તૈયાર છે, પણ ગોવિંદને પાછો લાવવા કોઈ પ્રયત્ન કરતો નથી.
સુપ્રભાતાદ્ય રજની મથુરાવાસિયોષિતામ્ યાસામ્ અચ્યુતવક્ત્રાબ્જે યાતિ નેત્રાલિભોગ્યતામ્
આજે મથુરાની સ્ત્રીઓ માટે સુંદર સવાર છે, કારણ કે હવે તેમના નેત્રો અચ્યૂતના કમળ જેવા મુખને નિહાળી શકશે.
ધન્યાસ્ તે પથિ યે કૃષ્ણમ્ ઇતો યાન્તમ્ અવારિતાઃ ઉદ્વહિષ્યન્તિ પશ્યન્તઃ સ્વદેહં પુલકાઞ્ચિતમ્
ધન્ય છે એ લોકો, જે અવરોધ વિના કૃષ્ણને રસ્તે જતા જોઈ શકશે અને આનંદથી પોતાનું શરીર રોમાંચિત થઈ જશે.
મથુરાનગરીપૌરનયનાનાં મહોત્સવઃ ગોવિન્દવદનાલોકાદ્ અતીવાદ્ય ભવિષ્યતિ
મથુરાના નગરવાસીઓ માટે આજે મહોત્સવ જેવો દિવસ છે, કારણ કે તેઓ ગોવિંદના મુખનું દર્શન કરશે.
કો નુ સ્વપ્નઃ સભાગ્યાભિર્ દૃષ્ટસ્ તાભિર્ અધોક્ષજમ્ વિસ્તારિકાન્તનયના યા દ્રક્ષ્યન્ત્ય્ અનિવારિતમ્
આ કયો સ્વપ્ન છે, જે ભાગ્યશાળી સ્ત્રીઓએ જોયો છે, જેમની વિશાળ આંખો અડોખ્ષજને અવરોધ વિના નિહાળી શકશે?
અહો ગોપીજનસ્યાસ્ય દર્શયિત્વા મહાનિધિમ્ ઉદ્ધૃતાન્ય્ અદ્ય નેત્રાણિ વિધાત્રાકરુણાત્મના
હાય! આજેયે ગોપીજનની આંખો, એ મહાન ખજાનો જોઈને, દયારહિત સર્જનહારે છીનવી લીધી છે.
અનુરાગેણ શૈથિલ્યમ્ અસ્માસુ વ્રજતો હરેઃ શૈથિલ્યમ્ ઉપયાન્ત્ય્ આશુ કરેષુ વલયાન્ય્ અપિ
કૃષ્ણના વિદાય લેતાં આપણા દિલમાં જે પ્રેમ છે એના કારણે ઢીલાશ આવી ગઈ છે; હાથમાંની કાંગણીઓ પણ તરત ઢીલી પડી ગઈ છે.
અક્રૂરઃ ક્રૂરહૃદયઃ શીઘ્રં પ્રેરયતે હયાન્ એવમ્ આર્તાસુ યોષિત્સુ ઘૃણા કસ્ય ન જાયતે
અકૃરૂરનું હૃદય તો નિર્દય છે, એ ઘોડાઓને ઝડપથી દોડાવે છે; આવી પીડામાં પડેલી સ્ત્રીઓને જોઈને કોને દયા ન આવે?
હે હે કૃષ્ણ રથસ્યોચ્ચૈશ્ ચક્રરેણુર્ નિરીક્ષ્યતામ્ દૂરીકૃતો હરિર્ યેન સો ઽપિ રેણુર્ ન લક્ષ્યતે
અરે કૃષ્ણ! જોઈને તો રથના ચકરોથી ઉડેલો ધૂળનો વાદળ, એ ધૂળમાં હરિ તો દૂર ચાલ્યો ગયો અને હવે એ ધૂળ પણ દેખાતી નથી.
ઇત્ય્ એવમ્ અતિહાર્દેન ગોપીજનનિરીક્ષિતઃ તત્યાજ વ્રજભૂભાગં સહ રામેણ કેશવઃ
આવી ભારે વ્યથા સાથે ગોપીજન જોતા રહ્યા અને કેશવ રામ સાથે વ્રજભૂમિ છોડીને ચાલ્યા ગયા.
ગચ્છન્તો જવનાશ્વેન રથેન યમુનાતટમ્ પ્રાપ્તા મધ્યાહ્નસમયે રામાક્રૂરજનાર્દનાઃ
ઝડપદાર ઘોડાઓએ ખેંચતા રથમાં બેસી રામ, અકૃરૂર અને જનાર્દન મધ્યાહ્ને યમુનાના કાંઠે પહોંચી ગયા.
અથાહ કૃષ્ણમ્ અક્રૂરો ભવદ્ભ્યાં તાવદ્ આસ્યતામ્ યાવત્ કરોમિ કાલિન્દ્યામ્ આહ્નિકાર્હણમ્ અમ્ભસિ
પછી અકૃરૂરે કૃષ્ણને કહ્યું: 'તમે બંને અહીં જ રહો, હું કાલિન્દી નદીમાં રોજની પૂજા કરી આવું છું.'
તથેત્ય્ ઉક્તે તતઃ સ્નાતઃ સ્વાચાન્તઃ સ મહામતિઃ દધ્યૌ બ્રહ્મ પરં વિપ્રાઃ પ્રવિશ્ય યમુનાજલે
કૃષ્ણે 'હા' કહ્યું એટલે, તે વિદ્વાન સ્નાન કરીને શુદ્ધ થયો અને યમુનાના જળમાં જઈને, હે મુનિઓ, પરમ બ્રહ્મનું ધ્યાન કરવા લાગ્યો.
ફણાસહસ્રમાલાઢ્યં બલભદ્રં દદર્શ સઃ કુન્દામલાઙ્ગમ્ ઉન્નિદ્રપદ્મપત્ત્રાયતેક્ષણમ્
ત્યાં તેણે હજારો ફણીઓની માળાથી શોભાયમાન, કુંદફૂલો જેવું તેજવાળું શરીર અને ખીલેલા કમળપાંદડાં જેવી વિશાળ આંખો ધરાવતા બલભદ્રને જોયા.
વૃતં વાસુકિડિમ્ભૌઘૈર્ મહદ્ભિઃ પવનાશિભિઃ સંસ્તૂયમાનમ્ ઉદ્ગન્ધિવનમાલાવિભૂષિતમ્
તેની આસપાસ વસુકિ અને બીજા મહાન સાપો હતા, પવનદેવતાઓએ સ્તુતિ કરી રહી હતી અને સુગંધિત ફૂલોની વણમાલાથી તે શોભતો હતો.