ગૃહિણીએ કહ્યું, "તને જો શક્તિ હોય તો, તારા આ અતિશય ચંચળ સ્વભાવ સાથે હવે જા!" એવું કહીને એ પોતાના ઘરકામમાં લાગી ગઈ. એ વ્યસ્ત રહી ત્યારે, બાળકૃષ્ણે ઘસી રહેલા ઓખળને ખેંચવાનું શરૂ કર્યું. કમળને સંમાન આંખો ધરાવતા કૃષ્ણ એ ઓખળને બાજુમાં ખેંચતા-ખેંચતા બે યમલાર્જુન વૃક્ષોની વચ્ચે ગયા. ત્યાં, કૃષ્ણે એ બંને ઉંચા શાખાવાળા યમલાર્જુન વૃક્ષોને તોડી નાખ્યા. ભયાનક ભડાકાથી ડરીને, વ્રજના લોકો દોડી આવ્યા અને જોયું કે બે વિશાળ વૃક્ષો ધરાશાયી પડી ગયા હતા—તેમના તણા તૂટી ગયા, શાખાઓ છીણી ગઈ. વચ્ચે, થોડા જ દાંત ધરાવતા, હસતા મુખવાળા બાળક કૃષ્ણ, કમર પર દોરડાથી મજબૂતીથી બંધાયેલ, ઊભા હતા. એ દિવસથી, દોરડાથી બંધાયેલ હોવાથી, કૃષ્ણને "દામોદર" તરીકે ઓળખવામાં આવ્યા. ત્યારબાદ, નંદજીના નેતૃત્વ હેઠળ બધા વ્રજના વડીલો એકઠા થયા. એ ભયાનક અશુભ સંજોગોથી વ્યાકુલ અને ડરાયેલા વ્રજવાસીઓએ વિચાર વિમર્શ કર્યો: "અહીં વધુ રોકાવું યોગ્ય નથી; ચાલો, બીજા કોઈ મહાન વન તરફ જઈએ." "અહીં તો અનેક અશુભ સંકેતો દેખાય છે—પૂતનાનો મૃત્યુ, રથનું પલટાઈ જવું, અને વૃક્ષોનું પવન કે બીજું કોઈ કારણ વિના પડી જવું. તેથી, આપણે તત્કાળ વ્રજ છોડીને વૃંદાવન તરફ જઈએ." "જ્યારે સુધી કોઈ વિશાળ ભૂમિ-વિપત્તિ વ્રજને ન ગળી જાય, તત્કાળ અહીંથી વિદાય લઈ લેવી જોઈએ," એમ નક્કી કરીને બધા વ્રજવાસીઓએ પ્રસ્થાન કરવાની તૈયારી કરી. દરેકને કહ્યું: "પોતાનાં કુટુંબ પાસે જલ્દી પાછા જાવ, કોઈ વિલંબ ન કરો." અને પળમાં જ બધાએ પોતાના રથ અને ગાયોના ઝુંડ સાથે વ્રજ છોડ્યું. ગોપ-ગોપીઓ જૂથમાં, એકબીજાને પોકારીને, મોટે ભાગે પોતાના સામાન છોડી, તરત જ વ્રજ છોડીને નીકળી ગયા. હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, વ્રજનું સ્થળ કાગડા અને કાગડીઓથી ભરાઈ ગયું; અને કૃષ્ણ, જેના કર્મ કદી થાકતા નથી, એ વૃંદાવનનું ધ્યાન કરવા લાગ્યા. શુદ્ધ મનથી, ગાયોના વધારાની ઇચ્છાથી, કૃષ્ણે વૃંદાવનનું ધ્યાન કર્યું. તેથી, એ પવિત્ર ઋતુમાં, આખું વૃંદાવન તાજી ઘાસથી ઢંકાઈ ગયું, જાણે વરસાદી ઋતુ આવી હોય. ત્યારબાદ, બધા વ્રજવાસીઓએ વૃંદાવનમાં વાસ શરૂ કર્યો. ત્યાં રથો અને વાડીઓની વ્યવસ્થા અર્ધચંદ્રાકારમાં ગોઠવાઈ, અને એ વાસસ્થાને રામ અને દામોદર, બંને ભાઈઓ, વધવા લાગ્યા. એ બંને બાળક વૃંદાવનના ગોપગામમાં, મોરપાંખ અને વનફૂલો થી સજ્જ, બાળલિલામાં ફરતા. ગોપાળકાંની વાંસળી અને પાંદડાંના વાદ્ય વગાડી, કાગડાની પાંખ જેવાં વાળ ધરાવતા એ બંને યુવાન, જાણે જ્વલંત જ્વાળા જેવાં તેજથી ઝગમગતા હતા. હસતાં-રમતાં, પરસ્પર અને અન્ય બાળકો સાથે રમતાં, તેઓ એ મહાન વનમાં વિહરતા. ગોપપુત્રો સાથે મળીને, વાછરડાં ચરાવતા અને ઉંમરમાં સાત વર્ષ સુધી પહોંચ્યા. હવે એ બંને વાછરડા ચરાવનાર, મહાન વ્રજમાં સમગ્ર જગતના રક્ષક બની ગયા. એ સમયે, ભારે મેઘોથી આછાદિત આકાશ સાથે, વરસાદી ઋતુ આવી. મેઘમાળા સાથે વરસાદ વરસવા લાગ્યો, જાણે ચારેય દિશાઓ એક થઈ ગઈ હોય. પૃથ્વી તાજાં ફૂલો અને લાલ રંગના ઇન્દ્રગાય નામના કીટથી શોભિત થઈ. જડિત પન્નાની જેમ નદીઓ, પોતાનું વહેણ છોડીને, સર્વત્ર પ્રવાહિત થઈને બધું વહાવી લઈ ગઈ. અનુશાસન વિહિન મન, નવી પ્રસન્નતાથી ભરાઈ ગયા. એ ઋતુમાં, કૃષ્ણ અને રામ, પોતાના સમકક્ષ ગોપાળકો સાથે, અમરદેવો જેવી લીલા કરતાં, વ્રજમાં વિહરતા. એક દિવસ, રામ વિના, કૃષ્ણ ગોપાળકો સાથે વૃંદાવનમાં ગયા. જંગલી ફૂલોની વણમાલાથી શોભિત, તેઓ ત્યાં ફરતા. ત્યારબાદ, તેઓ યમુનાના તટે ગયા, જ્યાં તરંગો રમતાં, કાંઠા પર ફેનમાળાઓ શોભી રહી હતી, જાણે યમુના હસે છે. ત્યાં કૃષ્ણે એક ભયાનક કુંડ જોયું, જેમાં ઝેરની અગ્નિની બુંદોથી પાણી દૂષિત હતું—એ કુંડ અત્યંત ભયજનક અને કાળિય નામના સર્પનું નિવાસસ્થાન હતું. ઝેરી અગ્નિથી કિનારાના વૃક્ષો બળી ગયા હતા, અને પાણીના ઝાંઝવાતથી પક્ષીઓ પણ ભઝી ગયા હતા. એ ભયાનક દ્રશ્ય જોઈ, જાણે મૃત્યુના બીજા દ્વાર જેવું, કૃષ્ણ મનમાં વિચારવા લાગ્યા. "અહીં એ દુરાચાર કાળિય વસે છે, જે ઝેરથી ભરેલો છે. જેને હું એક વખત પરાજય આપ્યો હતો અને જે પછી સમુદ્રમાં વિલીન થઈ ગયો હતો. એ સર્પે આખી યમુનાને ઝેરી બનાવી નાખી છે; હવે કોઈ માણસ, પશુ કે તરસેલા પણ એ પાણીનો ઉપયોગ કરી શકતા નથી. એથી, મને આ સર્પરાજને વશ કરવો જ પડશે, જેથી વ્રજવાસીઓ, જેઓ હંમેશા ડરતા રહે છે, ખુશીથી રહી શકે. એજ હેતુથી મેં માનવલોકમાં અવતાર લીધો છે—અધર્મી અને માર્ગવિહિન દુષ્ટોને શમન કરવા માટે. હવે હું આ નજીકના કદંબ વૃક્ષ પર ચડી, એ ઝેરી કુંડમાં કૂદિશ. આ વિચાર સાથે, કૃષ્ણે પોતાનું વસ્ત્ર બાંધીને, ઝડપથી કાળિયના કુંડમાં કૂદી પડ્યા. કૃષ્ણના પડવાથી જ એ મહાન કુંડમાં ઉથલપાથલ થઈ ગઈ, અને દૂર દૂરના વૃક્ષો પણ પાણીથી ભીંજાઈ ગયા. જે વૃક્ષો સર્પના ઝેરી અગ્નિ અને બળતા પાણીથી દાઝી ગયા હતા, તે તરત જ જ્વલિત થઈ ઊઠ્યા, તેમનાં જ્વાળા ચારે દિશામાં ફેલાઈ ગઈ. પછી કૃષ્ણે પોતાના હાથથી સર્પના કુંડમાં ધપકારો કર્યો. એ અવાજ સાંભળી, સર્પરાજ કાળિય ત્યાં આવ્યો—એના આંખો ક્રોધથી લાલ, ફણાં ઝેરી ઝરણાથી જ્વલંત, અને આસપાસ અન્ય મોટા લાલ સર્પો સાથે, જેમણે પવન પણ પી જતો હોય, આવતાં જોવા મળ્યા.