યક્ષના શહેરમાં તેની પત્ની સમાના, જે પતિના વ્રત માટે સમર્પિત હતી, આનંદથી રહેતી હતી. બુદ્ધિશાળી યક્ષ, deer (હરણ)ના રૂપમાં, પોતાની પત્ની સાથે જંગલમાં આનંદપૂર્વક ફરતો, નૃત્ય અને ગીતથી રમતો હતો. આ રીતે, યક્ષ પોતાના deer રૂપે બધું જાણતો હતો, પણ ઇલા માટે એ ગુફા યક્ષ દ્વારા રક્ષિત છે, એ જાણતું નહોતું. યક્ષનું વિશાળ ઘર, વિવિધ રત્નોથી સજ્જ હતું, જ્યાં રાજા ઇલા પોતાની મોટી સેના સાથે બેઠો હતો. રાજાએ ત્યાં વસવાટ કર્યો, પણ યક્ષ, જે અયોગ્યતા પર ગુસ્સે હતો, પોતાની deer રૂપે પત્ની સાથે રહ્યો. યક્ષ મનમાં વિચારતો રહ્યો: “હું ઇલાને હરાવી શકતો નથી, અને એ વિનંતી પર પણ આપે છે નહીં; મારા ઘરમાં એ વસે છે — હવે શું કરવું?” યક્ષે વિચાર્યું: “કઈ રીતે હું યુદ્ધમાં આ મદમસ્ત ઇલાને મારી શકું?” અને પછી યક્ષરાજાએ પોતાના શૂરવીર, ધનુષધારી યક્ષોને મોકલ્યા. યક્ષોએ કહ્યું: “તમે ઇલા જેવા જંગલના હાથીને યુદ્ધમાં હરાવો અને એને મારા ઘરમાંથી કાઢી દો.” યક્ષરાજાના આદેશથી, યુદ્ધમાં મદમસ્ત થયેલા યક્ષોએ ઇલાને કહ્યું: “આ ગુફામાંથી બહાર આવો.” “જો તમે યુદ્ધમાં હારીને ન ભાગો, તો પછી ક્યાં જશો?” યક્ષના શબ્દો સાંભળીને, રાજા ગુસ્સે થઈને યુદ્ધ કરવા લાગ્યો. અનેક પ્રકારના યક્ષોને હરાવીને, ઇલા દસ રાત સુધી ત્યાં રહ્યો; યક્ષરાજા deer રૂપે પોતાની પત્ની સાથે જંગલમાં રહ્યો. ઘર અને સેવકો ગુમાવી, યક્ષ રાજાએ જંગલમાં પ્રવેશ કર્યો; ચિંતિત થઈ, તેણે પોતાની પ્રિય યક્ષિણી, જે doe (હરણી)ના રૂપમાં હતી, સાથે વાત કરી: “પ્રિય, આ રાજા દુ:ખી છે, એની મનોદશા દુ:ખમાં છે; આ દુ:ખ કેમ આવે છે? કોઈ ઉપાય શોધો.” “પૃથ્વીના બધા રાજાઓના રાજ્ય અંતે દુ:ખ અને અશુભ આવે છે; સુંદર眉વાળી, ચાલો જંગલમાં જઈએ, તમે મનોહર doe બની જાઓ.” “ત્યાં, રાજા જરૂર પ્રવેશ કરશે, અને સ્ત્રી રૂપમાં આવશે; gentle one, તમારે આવું કરવું જોઈએ, કેમ કે મને યોગ્ય નથી — હું પુરુષ છું, અને તમે ફરી સ્ત્રી, યક્ષિણી છો.” “તમારે ઉમાના ઉત્તમ જંગલમાં કેમ ન જવું જોઈએ? જાઓ તો પણ દોષ શું છે? મને સાચું કહો.” હિમવત પર્વત પર, શિવ, ઉમા સાથે, દેવો અને સેવકો સાથે વિહાર કરતા હતા. એક વખત, પાર્વતી શંકર સાથે એકાંતમાં બોલી: “મહિલાઓની પ્રકૃતિ એવી છે: આનંદને રક્ષવું જોઈએ. તેથી, તમારા આદેશથી, મારી જગ્યા રક્ષિત રહેવી જોઈએ.” “હે દેવોના સ્વામી, મને ઉમાના જંગલ આપો, જેમ સાંભળ્યું છે; તમારી વિના, ગણેશ, કાર્તિકેય કે નંદી વગર.” “જે અહીં પ્રવેશે, એ સ્ત્રી બની જશે.” આ રીતે, ચંદ્રશેખર graciously ઉમાના જંગલ માટે આદેશ આપ્યો. “હે પ્રિય, હું પુરુષ છું, અને તમારી પ્રેમથી પીડિત છું — તેથી, ઉમાના ઉત્તમ જંગલમાં જવું યોગ્ય નથી.” પતિના શબ્દો સાંભળીને, રૂપ બદલવાની શક્તિ ધરાવતી યક્ષિણી, વિશાળ આંખોવાળી doe બની અને ઇલા સામે આવી. યક્ષ ત્યાં ઊભો હતો, અને એ સમયે ઇલાએ doe ને જોયા; એનો મન શિકાર માટે તત્પર હતો, ખાસ કરીને doe જોઈને. એકલા ઘોડા પર, ઇલા એ doe પાછળ ગયો; doe ધીમે ધીમે રાજાને શિકાર માટે ખેંચતી રહી. એ ધીમે ધીમે ઉમાના જંગલ તરફ ગઈ; doe ક્યારેક દેખાતી, ક્યારેક અદૃશ્ય થતી. ક્યારેક ઊભી, ક્યારેક દોડી, અને ભયથી દોડતી, doe એ restless eyes સાથે રાજાને ઉમાના જંગલ તરફ ખેંચી લાઈ. ઇલા ઘોડા પર બેઠો, ઉમાના જંગલમાં પહોંચ્યો; ઉમાના જંગલમાં એ પ્રવેશ કર્યો છે, એ યક્ષિણી સમજી ગઈ. યક્ષિણીએ deer રૂપ છોડી, ઈચ્છાએ કોઈ પણ રૂપ ધારણ કરી શકે એવી, દિવ્ય રૂપ ધારણ કર્યું અને અશોક વૃક્ષ પાસે ઊભી રહી. એણે એક શાખા પકડી, દિવ્ય સુગંધથી લિપ્ત, સુપ્ત અને સ્વર્ગીય રૂપથી શોભાયમાન, અને એ સમયે પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ કર્યું. રાજા, થાકેલો અને ઘોડા પર બેઠેલો, deer તરફ જોઈ રહ્યો હતો; એ યક્ષિણી હસીને બોલી. પતિના શબ્દો યાદ કરીને, એ પછી રાજાને બોલી: “સુંદર, ઘોડા પર બેઠેલા, તમે એકલા ક્યાં જાઓ છો? અને, પુરુષવસ્ત્રમાં, તમે કોને અનુસરી રહ્યા છો, હે ઇલા?” આ શબ્દો સાંભળીને, ઇલા ગુસ્સે થઈ, યક્ષિણીને ડાંટ્યા અને ફરી deerને પ્રશ્ન કર્યો. યક્ષિણી ફરી બોલી: “હે ઇલા, કેમ તમે મને જોઈ રહ્યા છો?” એ શબ્દો સાંભળીને, એ ધનુષ પકડી, ઘોડા પર જ રહ્યો. ગુસ્સે, ત્રણ લોકના વિજેતા એ પોતાનું ધનુષ બતાવ્યું; યક્ષિણી ફરી મહાન આત્માવાળા ઇલાને બોલી: “પાછળ જુઓ, પછી મને સાચી વાત કહો.” ત્યારે રાજાએ એના હાથ વચ્ચે ઊંચા સ્તનો જોયા. “આ શું થયું છે?” — એ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયો. “આ શું થયું છે? શું તમે જાણો છો? મને બધું સાચું કહો. તમે કોણ છો? બોલો, હે ગુણવાન.” “હિમવતની શ્રેષ્ઠ ગુફામાં મારા પતિ, યક્ષોના સ્વામી, રહે છે; હું એની પત્ની, યક્ષિણી છું.” “જેની ગુફામાં, હે રાજા, તમે ઠંડકમાં આરામથી બેઠા છો, અને જે યક્ષને તમે અજાણતા, યુદ્ધ વગર માર્યા.