બ્રહ્મપુરાણમ્

ભગવાન શ્રીહરિની મહિમા વર્ણવતા, રાજા શ્વેતએ શ્રદ્ધાપૂર્વક પ્રાર્થના કરી: "ઓમ, ધનની સર્જના કરનાર અને ધનની નિવાસ આપનાર પરમેશ્વર, આપને વંદન. આપ યજ્ઞરૂપ, યજ્ઞના સ્વામી અને મહાયોગી છો—શત શત નમન. આપ સંન્યાસ અને યોગના પ્રેરક, યજ્ઞના અંગોને ધારણ કરનાર, સાંકર્ષણ તથા પ્રલંબાસુરના સંહારક છો—મારા વંદન સ્વીકારો. આપના હાથે વીજતાં વજ્રઘોષ કરતાં પણ ઝડપી હલ છે; જ્ઞાનીમાં જ્ઞાનરૂપ અને નારાયણપ્રેમી પરમેશ્વર, આપને નમન." "પ્રભુ, આપ સિવાય મને નરકમાંથી ઉગારનાર બીજું કોઈ મિત્ર નથી; તેથી, સર્વાંગીથી આપને વંદન. આપ નમન કરનારને પ્રેમ કરનાર છો. કેશવ, શરીર કે મનમાંથી ઉદ્ભવતા કોઈ પણ દોષને દુર કરનાર બીજું કોઈ નથી—અચ્યૂત, આપ જ પાવન કરો છો. સર્વ સંબંધો ત્યજીને હું આપના શરણ આવ્યો છું; હવે મારી એકમાત્ર જોડાણ આપ સાથે જ રહે—આત્મપ્રાપ્તિ માટે." "કેશવ, હું જાણું છું કે આ દુર્લઘ્ય અને દુ:ખમય સંસારમય જીવન દુ:ખોથી ભરેલું છે; ત્રણ પ્રકારના તાપોથી પીડાઈને હું આપના શરણ આવ્યો છું. આપની માયાથી સમગ્ર જગત કામનાઓથી મોહી થયેલું છે—લોભ વગેરેથી આકર્ષાય છે; તેથી, મેં shelter આપમાં જ લીધું છે. વિષ્ણુ, સંસારમાં વસતા જીવને સુખ નથી; પણ, યજ્ઞપતિ, જ્યારે મન આપ તરફ વળે છે, ત્યારે પરમ સુખ પ્રાપ્ત થાય છે." "આ રીતે ફળરહિત પરમ સુખ પ્રાપ્ત થાય છે; હું વિવેકહીન છું અને જગત દુ:ખમય લાગે છે. ગોવિંદ, મને સંસારથી બચાવો; હું મોહના ગાઢ સાગરમાં ડૂબેલો છું—પુંડરીકાક્ષ, આપ સિવાય બીજું કોઈ રક્ષક નથી." આ રીતે રાજા શ્વેતએ પુરૂષોત્તમ ક્ષેત્રની પવિત્ર ભૂમિ પર ભગવાનની સ્તુતિ કરી. દેવો અને ઋષિઓથી ઘેરાયેલા, જગતના ગુરુ એવા હરિ ભગવાન, રાજા સમક્ષ પ્રગટ થયા. તેમનું રૂપ ગાઢ મેઘ જેવું શ્યામ, કમળદળ સમાન વિશાળ નેત્ર, વિદ્વાન, અંગૂળીઓ પર તેજસ્વી સુદર્શન ચક્ર ધારણ કરનાર હતું. દૂધના સાગર જેવું શુદ્ધ, ચંદ્ર જેવું તેજસ્વી રૂપ, ડાબા હાથે મહાન પાંચજન્ય શંખ ઝગમગતો હતો. પક્ષીરાજના ધ્વજવાળા, ગદાદાર, ધનુષ અને ખડગ ધારણ કરનાર પરમેશ્વરે કહ્યું: "રાજન, બહુ સારું! તારો મન મહાન છે. જે ઇચ્છા હોય તે માંગ. તને આશીર્વાદ—હું તારી પર પ્રસન્ન છું, પાપહીન." દેવાદિદેવના અમૃત સમાન વચનો સાંભળી, મનથી ભગવાનમાં લીન રાજા શ્વેતએ નમન કરી કહ્યું: "પ્રભુ, જો હું આપનો ભક્ત છું તો સર્વોચ્ચ વરદાર કરો—બ્રહ્મલોકથી પણ ઉપરનું અવિનાશી વૈષ્ણવ ધામ આપો. એ પવિત્ર, નિર્મળ, કલંકરહિત સ્થાન, જે સંસારના બંધનથી મુક્ત કરે છે, આપની કૃપાથી હું પામું." "એ સ્થાન, જ્યાં દેવો, ઋષિઓ, સિદ્ધ યોગીઓ પણ પહોંચી શકતા નથી—સर्वોચ્ચ, દુ:ખરહિત અને આનંદમય છે." ભગવાને આશ્વાસન આપ્યું: "તુ સર્વોત્કૃષ્ટ અવસ્થા પામશે, રાજસ્વ અમૃતનો આનંદ માણીશ, સર્વ લોકોથી ઉપર જઈ મારા ધામમાં પહોંચશે. રાજાધિરાજ, તારી ખ્યાતિ ત્રણેય લોકમાં પ્રસરે છે; અને મારું અહીં તારો સંગ હંમેશ રહેશે." "દેવો તથા દાનવો તને શ્વેતગંગા નામે ગાવશે; એક ઘાસનું તણું પણ, રાજન, શ્વેતગંગાના જળથી પવિત્ર ગણાશે. જે ભક્તિપૂર્વક એ જળને સ્પર્શ કરશે, તે સ્વર્ગ પામશે; અને જે ચંદ્રમાની જેમ તેજસ્વી, માધવ નામની પ્રતિમાને ભક્તિથી નમશે—" "શંખ અને દુધ જેવા રંગવાળી, સર્વ પાપોનો નાશ કરતી, કમળનેત્ર, એ પ્રતિમાને એકવાર પણ ભક્તિથી નમન કરનાર, સર્વ લોક છોડીને મારા ધામમાં માન પામશે, મન્વંતર સુધી દેવકન્યાઓથી ઘેરાઈને રહેશે. ગંધર્વો દ્વારા ગાન અને સેવા પ્રાપ્ત કરી, મનગમતા ભોગ ભોગવીશ, મારાં સંગે." "પછી ત્યાંથી પડીને પુન: પૃથ્વી પર માનવ, બ્રાહ્મણ, વિદ્વાન, ધનવાન, સુખી, દીર્ઘાયુ, સંતાનવંત, સૌંદર્યવાન, ભાગ્યશાળી બની જન્મશે. હાથી, ઘોડા, રથ, વાહન, ધન-ધાન્યથી સમૃદ્ધ, શુદ્ધ, સૌમ્ય અને પુત્ર-પૌત્ર સાથે આનંદ પામશે." "પછી ફરીથી વટવૃક્ષ નીચે કે સાગર કાંઠે, શરીર ત્યજીને અને હરીનું સ્મરણ કરીને, પરમ શાંતિ પામશે." "જે શ્વેત માધવને અને નજીકના માછલીરૂપ માધવને દર્શે છે—જે પ્રાચીન કાળે પ્રલયના સાગરમાં લાલ માછલિરૂપે પ્રગટ થયા—એ જ માધવ પાતાળમાં રહી, વેદોની પુન:પ્રાપ્તિ માટે અને પૃથ્વીનો વિચાર કરી, ત્યાં જ સ્થિત રહ્યા." "જે આ માછલીરૂપ માધવને નમન અને ભક્તિપૂર્વક આરાધે છે, તે સર્વ દુ:ખથી મુક્ત થાય છે. એ પરમ ધામ પામે છે, જ્યાં સ્વયં હરિ નિવાસ કરે છે; અને સમય આવ્યે, પૃથ્વી પર રાજા બની જન્મે છે." "વત્સરૂપ માધવના દર્શનથી મનુષ્ય અજય, દાતા, ભોગી, યજ્ઞકર્તા, વિષ્ણુભક્ત અને સત્યમાં સ્થિર બને છે. હરિ સાથે એકરૂપ થઈ, પછી મુક્તિ પામે છે. હે મહર્ષિ, મેં માછલીરૂપ માધવના મહિમાનો સંપૂર્ણ વર્ણન કર્યો—જેના દર્શનથી સર્વ ઈચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે." "પ્રભુ, અમને વરુણના નિવાસસ્થાન પર કરાતી શુદ્ધિ વિષે કહો—સ્નાન, દાન વગેરેના ફળ વિશે પણ જણાવો." ભગવાને કહ્યું: "હે મહર્ષિ, શ્રદ્ધા અને એકાગ્રતાથી કરાતી શુદ્ધિની વિધિ સાંભળો; એથી સર્વોચ્ચ પુણ્ય મળે છે." "પ્રાચીન કાળે માર્કંડેય તીર્થમાં સ્નાન કરવું ખૂબ મહિમાવંત છે—વિશેષ કરીને ચતુર્દશી પર, એ સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે. એ જ રીતે, સાગરમાં સ્નાન કરવું હંમેશ પ્રસંશનીય છે; ખાસ કરીને પૂર્ણિમાને, અશ્વમેઘ યજ્ઞ જેટલું ફળ મળે છે." આ રીતે, શાસ્ત્રોક્ત સ્તુતિ, ભગવાનના દર્શન, વરદાન અને તીર્થ-mahima દ્વારા, રાજા શ્વેતને પરમ શાંતિ અને મોક્ષ પ્રાપ્ત થયા.