મહર્ષિએ પોતાના શરીરમાં જ હરણ, વાંદરો, સિંહ, વરાળ, રીંચ, શશક, હાથી અને અનેક પ્રકારના પ્રાણીઓ જોઈ લીધા. તેને ત્યાં જ પવિત્ર તીર્થો, ગામો અને ધરતી પર આવેલા શહેરો પણ દેખાયા, તેમજ ખેતી, પશુપાલન, વેપાર અને ખરીદીવેચાણની દૃશ્યો પણ દેખાઈ. પછી તેણે ઇન્દ્રથી શરૂ કરીને સર્વ શ્રેષ્ઠ દેવતાઓ, અન્ય દૈવી સત્તાઓ, ગંધર્વો, અપ્સરાઓ, યક્ષો અને પ્રાચીન ઋષિઓને પણ જોયા. તે પછી મહર્ષિએ દૈત્ય, દાનવો, નાગો, મહાન ઋષિઓ, સિંહિકાના પુત્રો અને દેવતાઓના દુશ્મનોના સમૂહો પણ જોયા. સંસારના જે કંઈ ચલિત-અચલિત પદાર્થો છે, તે બધું તેણે પોતાના પેટમાં જોઈ લીધું, હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ. અરે, વધુ વર્ણન કરતાં શું લાભ? બ્રહ્માથી લઈને ઘાસના તણખલાં સુધી, જે કંઈ પણ સૃષ્ટિમાં છે—ચલિત કે અચલિત—તે બધું જ તેણે જોઈ લીધું. પછી તેણે પૃથ્વી લોક, અંતરિક્ષ, સ્વર્ગ, મહર, જન, તપ, સત્ય, એટલા, વિટલ—આ બધાં લોકોએ પણ પોતાના પેટમાં જોયા. પાતાળ, સુતલ, વિટલ, રસાતલ, મહાતલ અને આખું બ્રહ્માંડ પણ તેણે પોતાના પેટમાં જોઈ લીધું. એ સમયે ભગવાનની કૃપાથી મહર્ષિનું ગતિ અવરોધિત ન હતું અને તેની સ્મૃતિ પણ અખંડિત હતી. જ્યારે તે ભગવાનના ઉદરમાં ફરતો રહ્યો, ત્યારે પણ તે વિષ્ણુના શરીરનો અંત શોધી શક્યો નહીં, છતાં આખું બ્રહ્માંડ ત્યાં જ હતું. અંતે, જ્યારે તેને એ શરીરનો અંત મળ્યો નહીં, ત્યારે મહર્ષિએ તે વરદાતા ભગવાનનો આશ્રય લીધો. ત્યારે અચાનક, પવનના પ્રભાવે, તે મહાન આત્માવાન પુરુષના ખુલ્લા મુખમાંથી બહાર નીકળી આવ્યો. પેટમાંથી બહાર આવી, મહર્ષિએ ફરી પૃથ્વીને એક જ મહાસાગર રૂપે, નિર્વન મનુષ્યથી ખાલી જોઈ. પછી તેણે ફરી તે ભગવાનને, જેમ પહેલા જોયા હતા તેમ, બાળ સ્વરૂપે, વટવૃક્ષની ડાળ પર પાંખી ઉપર બેઠેલા જોયા. તેને ભગવાનના વક્ષસ્થળ પર શ્રીવત્સનું ચિહ્ન, પીળાં વસ્ત્ર, ચાર હાથ, સમગ્ર બ્રહ્માંડને ધારણ કરનાર, અને કમળની પાંખડી જેવી વિશાળ આંખો ધરાવતાં જોયા. એ ભગવાને મહર્ષિને પોતાની પાસે આવતાં, તણાતાં અને અચેતન અવસ્થામાં પોતાના મુખમાંથી નીકળતાં જોઈ, સ્મિતપૂર્વક કહ્યું: ‘‘બાળક, શું તું મારા પેટમાં આરામ કરતો હતો? અને ત્યાં ફરતાં, કંઈ અદ્ભુત જોયું?’’ ‘‘તું મારું ભક્ત છે, હે શ્રેષ્ઠ ઋષિ, થાકેલો અને મારા આશ્રયમાં આવેલા છે; તેથી, હું તારી કલ્યાણાર્થે તને કહું છું—અહીં મને નિહાળી.’’ ભગવાનના આ વચનો સાંભળતાં જ મહર્ષિના રોમકૂંપ ઊભા થઈ ગયા. તેણે એ દુર્લભ ભગવાનને દિવીય આભૂષણોથી શોભિત જોઈ લીધા. ભગવાનની કૃપાથી ક્ષણેમાં તેની દૃષ્ટિ શુદ્ધ અને સ્પષ્ટ થઈ ગઈ અને તેને નવી દૃષ્ટિ પ્રાપ્ત થઈ. પછી તેણે ભગવાનના પગોમાં, જેનાં અંગૂઠા લાલ હતા અને દેવતાઓ દ્વારા પૂજિત હતા, મસ્તક નમાવ્યું અને આનંદથી ગદગદિત અવાજે બોલવા લાગ્યો. બંને હાથે નમન કરીને, આનંદિત અને આશ્ચર્યચકિત થઈ, એ પરમાત્માનું દર્શન કરતાં તેણે સ્તુતિ આરંભી: ‘‘હે દેવીય દેવ, હે જગતના સ્વામી, માયિક બાળ સ્વરૂપ ધારણ કરનાર, હું દુઃખી અને આશ્રય લેવા આવ્યો છું—મને રક્ષો, હે કમલનેત્રવાળા સુંદર. હે શ્રેષ્ઠ દેવ, હું સંવર્તક નામના અગ્નિથી તપાઈ રહ્યો છું, અને અંગારની વરસાદથી ભયભીત છું; મને બચાવો, હે પરમ પુરુષ. મને વિશ્વના પ્રલયવાયુએ સૂકવી નાખ્યો છે; હું દુઃખી અને થાકેલો છું—મને રક્ષો, હે પરમ પુરુષ. વિનાશના દૂતોથી, પ્રલયના વંટોળોથી અને આવા અનેક ઉપદ્રવોથી હું દાઝી રહ્યો છું; મને શાંતિ નથી—મને રક્ષો, હે પરમ પુરુષ. હું તરસ અને ભૂખથી પીડાઈ રહ્યો છું, હે જગતના સ્વામી; અહીં મને કોઈ રક્ષક દેખાતો નથી—મને બચાવો, હે પરમ પુરુષ. આ ભયાનક એકમાત્ર મહાસાગરમાં, જ્યાં સર્વે ચલિત-અચલિત પ્રાણી વિનાશ પામે છે, ત્યાં મને કોઈ અંત દેખાતો નથી—મને બચાવો, હે પરમ પુરુષ. તમારા પેટમાં, હે દેવાધિદેવ, મેં સર્વે ચલિત-અચલિત વસ્તુઓ જોઈ; હું આશ્ચર્યચકિત અને વ્યાકુળ છું—મને બચાવો, હે પરમ પુરુષ. આ જગતમાં, આધાર વિનાના, કૃપા કરો, હે પરમ પુરુષ; કૃપા કરો, હે શ્રેષ્ઠ દેવ; કૃપા કરો, હે દેવપ્રિય. કૃપા કરો, હે દેવોના સ્વામી; કૃપા કરો, હે દેવોના નિવાસ; કૃપા કરો, હે સર્વલોકના સ્વામી, જગતના કારણના પણ કારણ. કૃપા કરો, હે સર્વસ્રષ્ટા દેવ; કૃપા કરો, હે પોષક; કૃપા કરો, હે જલમાં નિવાસી; કૃપા કરો, હે મધુનાશક. કૃપા કરો, હે લક્ષ્મીપ્રિય; કૃપા કરો, હે ત્રીસ દેવોના સ્વામી; કૃપા કરો, હે કંસ-કેશીનાશક; કૃપા કરો, હે અરિષ્ટવિનાશક. કૃપા કરો, હે કૃષ્ણ, દૈત્યવિનાશક; કૃપા કરો, હે દાનવાંતક; કૃપા કરો, હે મથુરાનિવાસી; કૃપા કરો, હે યદુઓના આનંદ. કૃપા કરો, હે ઇન્દ્રના અનુજ; કૃપા કરો, હે વરદાતા, અવિનાશી. તમે જ પૃથ્વી છો, તમે જ જળ છો, હે દેવ; તમે જ અગ્નિ, તમે જ વાયુ છો. તમે જ આકાશ, તમે જ મન, અને તમે જ અહંકાર છો; તમે જ બુદ્ધિ અને પ્રકૃતિ, તથા સત્ત્વથી શરૂ થતી ગુણો, હે જગતના સ્વામી. તમે જ પુરુષ, સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં વ્યાપક અને પરમ પુરુષથી પણ મહાન; તમે જ સર્વે ઇન્દ્રિય, હે પ્રભુ, તથા ધ્વનિથી શરૂ થતા વિષયો. તમે જ દિશાના રક્ષક, ધર્મ, વેદો અને યજ્ઞો, અને યોગ્ય દાન; તમે જ ઇન્દ્ર, તમે જ શિવ, હે દેવ; તમે જ હોદાન, તમે જ અગ્નિ. તમે જ યમ, પિતૃઓના સ્વામી, હે દેવ; તમે જ રાક્ષસોના અધિપતિ; તમે જ વરુણ, જલના સ્વામી; તમે જ વાયુ, તમે જ ધનના સ્વામી. તમે જ ઈશાન, તમે જ અનંત, તમે જ ગણેશ અને શણ્મુખ; તમે જ વસુ, રુદ્ર, આદિત્ય અને આકાશના સર્વે પ્રાણી.