હે મહાન ઋષિ, જ્યારે સૌ સ્થિર આધાર અને નિવાસસ્થાન, જેની બંધનો કિરણોથી બંધાયેલા હતા, તૂટીને પડી ગયા, ત્યારે સહસ્રો મહા વાદળો વાવાઝોડાની ગતિથી ઉછળ્યા, અને ભયાનક ધ્વનિ સાથે વિખરાઈ ગયા. એ સમયે પૃથ્વી, આકાશ અને પાતાળ, એ ચમકતી કિરણોની ગતિથી ભયભીત અને અત્યંત ઉથલપાથલ થઇ ગયા. ત્રણે લોકોએ આવી ગતિ અને ગભરાટ જોયા, ત્યારે દેવતા, ઋષિગણ અને બ્રહ્મા—allે મળીને તે તેજસ્વી સૂર્યદેવની સ્તુતિ કરી. તેઓએ કહ્યું: "હે દેવાદિદેવ, તમે જગતના કલ્યાણ માટે જન્મેલા છો; સર્જન, રક્ષણ અને લયના સમયે તમે ત્રણ સ્વરૂપે પ્રગટ થાઓ છો. હે વિશ્વના સ્વામી, તમારી કલ્યાણમયતા રહે. હે સૂર્ય, જે ઉષ્મા અને વરસાદ લાવો છો, ઈન્દ્ર અને અન્ય દેવતાઓએ પણ તમારી પ્રશંસા કરી." "જય હો, હે જગતના સ્વામી! જય હો, હે સર્વલોકના ભગવાન!" પછી વશિષ્ઠ અને અત્રિ વડે સાત ઋષિગણે પણ તમારી સ્તુતિ કરી. તેઓએ વિવિધ સ્તોત્રો, શુભ આશીર્વાદ અને શ્રેષ્ઠ વૈદિક ઉક્તિઓથી, વાલખિલ્ય ઋષિઓ સાથે, તમારી પ્રશંસા કરી. અગ્નિ અને અન્ય દેવતાઓ આનંદથી ભરપૂર થઈ, તેજસ્વી સૂર્યની સ્તુતિ કરી: "હે ભગવાન, તમે મુક્તિ આપો છો, અને ધ્યાનમાં તત્પર રહેનારાઓ માટે સર્વોચ્ચ ધ્યેય છો." "તમે કર્મચક્રમાં ફરતા સર્વ જીવો માટે માર્ગ છો; હે દેવાધિદેવ, તમને પૂજવું જોઈએ. હે જગતના સ્વામી, અમને શાંતિ મળે." "અમને, બે પગવાળા અને ચાર પગવાળા સર્વ જીવોને, હંમેશાં શાંતિ મળે." ત્યારબાદ વિધ્યાધર, યક્ષ, રાક્ષસ અને સર્પોની ટોળકીઓ—સૌએ હાથ જોડીને અને માથું નમાવી, સૂર્યને મન અને કાનને પ્રિય એવા શબ્દોમાં વંદન કર્યું. "હે સૂર્યદેવ, તમારી કિરણો દ્વારા ઉત્પન્ન થયેલા જીવો માટે તમારી તેજસ્વિતા સહન કરી શકાય તેવી રહે." ત્યારબાદ હાહા, હૂહૂ, નારદ અને તુંબુરુ—જે ગંધર્વ સંગીતમાં નિપુણ હતા—સૂર્યદેવની ત્રણ સ્વર: સડ્જ, મધ્યમ અને ગાંધારમાં, સંગીત ગાવા લાગ્યા. વિશ્વાચી, ઘૃતાચી, ઉર્વશી અને તિલોતમા—મેનકા, સહજન્યા અને રંભા જેવી શ્રેષ્ઠ અપ્સરાઓ—સૂર્યદેવના પ્રતિમાના સમક્ષ નૃત્ય કરવા લાગી. તેઓએ ભાવ, રાસ અને લયથી ભરપૂર અભિનય કર્યો, અને સંગીત ગાવા લાગ્યા; ત્યારપછી વિણા, વાંસળી અને અન્ય વાદ્યયંત્રો અવાજ કરવા લાગ્યા. ડ્રમ, ઝાંઝ, મૃદંગ, પટહ, અનક, દેવવૃંદના નાગારા અને શંખો—સહસ્રો અને હજારો—બધા ગુંજી ઉઠ્યા. ગંધર્વ અને અપ્સરાઓના ગીત-નૃત્ય સાથે, અને વાદ્યયંત્રોના અવાજથી, સર્વ જગત ઉથલપાથલ થઇ ગયું. પછી, સૌ દેવતાઓએ હાથ જોડીને અને શરીર નમાવી, હજાર કિરણોના સૂર્યદેવને વંદન કર્યું. એ ઘમાસાનમાં, જ્યારે સર્વ દેવતાઓ એકત્ર થયાં, વિશ્વકર્માએ ધીમે ધીમે સૂર્યની તેજસ્વિતા ઓછી કરી. પ્રતિમા ઘૂંટણ સુધી પહોંચી, વિશ્વકર્મા દ્વારા નિપુણતાપૂર્વક બનાવવામાં આવી, ત્યારે સૂર્યદેવે એ પ્રતિમાને મંજૂર ન કરી, અને તેથી તેમને નીચે ઉતારવામાં આવ્યા. તેમ છતાં, તેજસ્વિતાનો નાશથી એ રૂપ ઓછું ન થયું, પણ એથી વધુ સુંદર સ્વરૂપ પ્રકાશિત થયું. આ રીતે, ઠંડી, પાણી, ઉષ્મા અને સમયના કારણે, હરા, કમલા અને વિષ્ણુ દ્વારા પ્રશંસિત, ઉપરની શિલાલેખ વાંચીને, સૂર્યદેવ તેમના આયુષ્યના અંતે દિવસના લોકમાં આગળ વધે છે. હે મહાન ઋષિ, આ રીતે સૂર્યદેવનો જન્મ પૂર્વે થયો, અને મેં તેમનું સર્વોચ્ચ સ્વરૂપ સંપૂર્ણ રીતે વર્ણન કર્યું છે. પછી, ઋષિએ વિનંતી કરી: "ફરીથી અમને સૂર્ય સાથે સંકળાયેલી કથા કહો; એ શુભ કથા સાંભળીને અમને તૃપ્તિ થતી નથી." "આ તેજસ્વી, શક્તિશાળી, જ્વલંત સૂર્ય, જેનું તેજ અગ્નિ સમાન છે—હે ભગવાન, અમે તેની શક્તિનું સ્ત્રોત જાણવા ઈચ્છીએ છીએ." જ્યારે સર્વ જગત અંધકારથી ઢંકાઈ ગયું, અને ચલિત-અચલ સર્વ વસ્તુઓ લુપ્ત થઇ ગઈ, ત્યારે પ્રકૃતિના ગુણોથી પ્રથમ બુદ્ધિ ઉત્પન્ન થઈ. તેમાંથી અહંકાર જન્મ્યો, જે મહાભૂતને ચલિત કરે છે; પછી વાયુ, અગ્નિ, પાણી, આકાશ અને પૃથ્વી ઉત્પન્ન થયા, અને એમાંથી બ્રહ્માંડ જન્મ્યું. એ બ્રહ્માંડમાં સાત લોક સ્થાપિત થયા, અને પૃથ્વી સાથે સાત દ્વીપ અને સાત સમુદ્ર પણ. ત્યાં હું, વિષ્ણુ અને મહેશ્વર—all અંધકારથી મોહિત, એ ભગવાનનું ધ્યાન કરતા હતા. પછી, અતિ તેજસ્વી એક સ્વરૂપ પ્રગટ થયું, જેમણે અંધકાર દૂર કર્યું; ધ્યાન અને યોગ દ્વારા, અમે એ સમયે સવિતા (સૂર્ય)ને ઓળખી લીધા. સર્વોચ્ચ આત્માને જાણી, દરેકે ભગવાનની દિવ્ય સ્તુતિથી અલગ અલગ પ્રશંસા કરી. "તમે દેવોમાં પ્રાચીન દેવ છો, અને તમારી સર્વાધિકારથી ભગવાન છો; તમે સર્વ જીવોના મૂળ સર્જક છો, હે દેવાદિદેવ, હે સૂર્ય." "તમે સર્વ જીવોના પ્રાણ છો—દેવ, ગંધર્વ, રાક્ષસ, ઋષિ, કિનર, સિદ્ધ, સર્પ અને પક્ષીઓ—allના." "તમે બ્રહ્મા છો, મહાદેવ છો, વિષ્ણુ છો, પ્રજાપતિ છો; તમે વાયુ, ઈન્દ્ર, સોમ, વિવસ્વાન અને વરૂણ પણ છો." "તમે સમય છો, સર્જક, વિનાશક, ધારક અને સ્વામી; નદીઓ, સમુદ્રો, પર્વતો, વીજળી અને ધનુષ—all તમારાં." "તમે લય અને સર્જન, પ્રગટ અને અપ્રગટ, શાશ્વત છો; ભગવાનમાંથી જ્ઞાન આવે છે, અને જ્ઞાનથી ઉપર શિવ છે." "શિવથી ઉપર તમે જ છો, હે સર્વોચ્ચ ભગવાન; તમારાં હાથ અને પગ સર્વત્ર, આંખ, માથાં અને ચહેરાં સર્વત્ર છે." "હજારો કિરણો, હજારો ચહેરાં, હજારો પગ અને હજારો આંખો; સર્વ જીવોના મૂળ—પૃથ્વી, વાયુ, આકાશ, મહાન, સત્ય, તપ અને પિતૃલોક—all તમારાં." આ રીતે, સૂર્યદેવની મહિમા અને તેમનો ઉત્પત્તિનો કથા ઋષિએ સાંભળ્યો, અને સર્વે લોકોએ reverence અને આનંદથી તેમનું સ્તવન કર્યું.