વિવસ્વાન, સૂર્યદેવ, પોતાની વિશિષ્ટ ચમક સાથે, ચોવીસ કિરણોનો પ્રકાશ ધરાવે છે; અંશુમાન આઠ કિરણો સાથે તેજ આપે છે. પરજન્ય, વરુણ અને આર્યમાન પણ વિવસ્વાનની જેમ જ પ્રકાશિત થાય છે. ત્વષ્ટૃ અને મિત્રા, દરેકે હજારો અને એક સો કિરણો સાથે ઝલકે છે; ઇન્દ્ર બાર કિરણો અને ધાતૃ એક હજાર એક સો કિરણો સાથે તેજ આપે છે. મિત્રા હજારો કિરણો સાથે, પુષણ નવ સો કિરણો સાથે ચમકે છે; જ્યારે સૂર્ય ઉત્તરાયણમાં હોય છે, ત્યારે તેની કિરણો વધે છે. દક્ષિણાયણમાં ફરીથી કિરણો ઘટે છે; આ રીતે, સૂર્યના રાજ્યમાંથી હજારો કિરણો કૃપા લાવે છે. આ રીતે, આ દેવતાઓના ચોવીસ નામો વિગતવાર જણાવવામાં આવ્યા છે, અને એક વધુ હજાર નામો પણ ઘોષિત કરવામાં આવ્યા છે. પ્રજાપતિ, સૂર્યના આ હજારો નામો સાથે જે ભક્તિપૂર્વક સ્તુતિ કરે છે, તેને કયા પુણ્ય અને શ્રેષ્ઠ માર્ગ મળે છે? એ સાંભળો, મહાન ઋષિ, શાશ્વત તત્વ: આ શુભ હજાર નામોનું પઠન પૂરતું છે. આ ગુપ્ત, પવિત્ર અને શુભ નામો ભાસ્કરનાં છે; હું તમને જણાવું છું—સાંભળો. વિકર્તન, વિવસ્વાન, માર્તંડ, ભાસ્કર, રવિ—જગતને પ્રકાશિત કરનાર, મહિમાવાન, જગતની આંખ, મહાન પ્રભુ. જગતના સાક્ષી, ત્રણ લોકના સ્વામી, સર્જક, સંહારક, અંધકારને દૂર કરનાર, દહનકર્તા, પવિત્ર, સાત ઘોડા ધરાવનાર. કિરણો એ હાથ તરીકે, બ્રહ્મા, અને બધા દેવતાઓ દ્વારા પૂજિત—આ એકવીસ નામ રવિની પ્રિય સ્તુતિ છે. સૂર્યદેવ શરીરનું આરોગ્ય, સંપત્તિ અને પ્રસિદ્ધિ આપે છે; હમણા, ત્રણ લોકમાં 'સ્તુતિઓના રાજા' તરીકે જાણીતો છે. જે કોઈ, શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, સૂર્યદેવની સ્તુતિ ભક્તિપૂર્વક સવારે અને સાંજે, ઉદય અને અસ્ત સમયે, શુદ્ધ થઈને કરે છે, તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે. મન, વાણી, શરીર કે કર્મથી થયેલા પાપ—even એક જ વાર સૂર્ય સામે પઠન કરવાથી—all નાશ પામે છે. એક જ મંત્રનો જપ, હવન, સંધ્યાના સમયે પૂજન, ધૂપ મંત્રો, જળ અર્પણના મંત્રો, યજ્ઞ માટેના મંત્રો—all પાપહારી છે. ભોજન, દાન, નમસ્કાર, પરિક્રમા—allમાં આ મહાન મંત્રનું મહાત્મ્ય છે; તે સર્વ પાપ દૂર કરે છે અને શુભ છે. તેથી, તમામ દ્વિજોએ, મહેનતપૂર્વક, આ ઈશ્વર—સર્વ ઈચ્છાઓના ફળ આપનાર—ની આ સ્તુતિથી પૂજા કરવી જોઈએ. આ દેવ, ગુણરહિત અને શાશ્વત, જેને તમે સૂર્ય તરીકે વર્ણન કર્યો છે, તે ફરીથી બાર રૂપોમાં જન્મ્યો છે, જેમ કે આપણે તમારી વાણીમાંથી સાંભળ્યું. સૂર્યની તેજસ્વી કિરણો, એ મહાન પ્રકાશ, સ્ત્રીના ગર્ભમાં કેવી રીતે ઉત્પન્ન થયો? આ અંગે અમને મોટું શંકા છે. દક્ષએ સાસઠ શ્રેષ્ઠ પુત્રીઓ હતી: અદિતી, દિતી, દાનુ, વિનતા અને અન્ય. દક્ષએ તે કન્યાઓ, તેરમાંથી, કશ્યપને આપી; અદિતીએ દેવતાઓ—ત્રણ લોકના શાસકો—ને જન્મ આપ્યો. દિતી અને દાનુએ ભયંકર, ગર્વીલા અને શક્તિશાળી દાનવોને જન્મ આપ્યો; વિનતા અને અન્યોએ સ્થિર અને ચલાયમાન વિવિધ જીવોને જન્મ આપ્યો. આ રીતે, ઋષિ, સમગ્ર વિશ્વ તેમના પુત્રો, પૌત્રો અને વંશજોથી ભરાયું—તે સ્ત્રીઓના અને તેમના સંતાનોના. કશ્યપના પુત્રોમાંથી મુખ્ય દેવતાઓ સાત્વિક છે; અન્ય રાજસિક અને તમસિક છે. સર્જક પ્રજાપતિ, બ્રહ્મજ્ઞાનમાં શ્રેષ્ઠ, દેવતાઓ—યજ્ઞના ભોગી અને ત્રણ લોકના શાસકો—ને સર્જ્યા. દૈત્ય અને દાનવોએ, પોતાના સહપત્નીઓ સાથે, તેમનો વિરોધ કર્યો; પછી દૈત્ય-દાનવોએ દેવોના પુત્રોને દૂર કરી દીધા. ત્રણ લોકનો નાશ જોઈને, અદિતી, શ્રેષ્ઠ ઋષિ, યજ્ઞમાં ભાગ કાપી નાખ્યો, અને ભૂખથી ખૂબ પીડાયેલી હતી. સવિતૃની પૂજા માટે, અદિતીએ શ્રેષ્ઠ પ્રયાસ કર્યો—એકાગ્રતા, નિયમિત આહાર અને કઠોર અનુશાસન સાથે; અને આકાશમાં રહેલા તેજસ્વી સૂર્યની સ્તુતિ કરી. “હે શ્રેષ્ઠ, અતિ સૂક્ષ્મ, શ્રેષ્ઠ ગુણવાળું, અદ્વિતીય તેજ ધરાવનાર, તેજવાળાના સ્વામી, શાશ્વત આધાર—તમને નમસ્કાર. લોકહિત માટે, હે ગૌરક્ષક, હું તમારી સ્તુતિ કરું છું; તમે જે રૂપ ધારણ કરો છો, તેને હું નમું છું. તમે જળના તત્વને આઠ મહિના શોષો છો, એ અતિ તેજસ્વી રૂપને પણ હું નમું છું. અગ્નિ અને સોમ સાથે સંયુક્ત, ગુણવાળું રૂપ, અને રિગ, યજુર, સામ વેદના એકતાથી ઝલકતું રૂપ—તેને પણ નમસ્કાર. એ શાશ્વત તેજ, ત્રણ વેદના સ્ત્રોત, ઓમથી આવાહિત, સૂક્ષ્મ, સ્થૂળ અને પવિત્ર રૂપ—તેને નમસ્કાર.” આ રીતે, અદિતી દેવીએ દિવસ-રાતે ઉપવાસ સાથે, વિવસ્વાનને પ્રસન્ન કરવા માટે સ્તુતિઓ રચી. લાંબા સમય પછી, મહિમાવાન સૂર્યદેવ, દક્ષની પુત્રી અદિતી સામે પ્રગટ થયા. અદિતીએ એક મહાન તેજસ્વી પ્રકાશ, પ્રકાશથી ઢંકાયેલો, પૃથ્વી પર ઉભો, જ્વાળાઓથી ઝલકતો અને જોવામાં અતિ કઠિન, એ રૂપ જોયું; તેને જોઈને, અદિતી ભયથી કંપી ઉઠી. “હે ગૌરક્ષક, જગતના મૂળ, કૃપા કરો! હું તમને જોઈ શકતી નથી—મને કૃપા કરીને તમારું રૂપ દર્શાવો, હે સૂર્ય, ભક્તો પર દયાળુ, પૂજકોના રક્ષક—મારા પુત્રોને રક્ષો.” પછી, એ તેજમાંથી, ઝલકતો સૂર્યદેવ પ્રગટ થયા; ભગવાન પિત્તળ જેવા તેજવાળું રૂપ ધારણ કરી પ્રગટ થયા. તેજસ્વી દેવીએ, નમસ્કાર કરતી, અને તેમને જોઈ શકતી નહોતી, ત્યારે સૂર્યદેવે કહ્યું: “મને એક આશીર્વાદ માંગો, જે તમારે ઈચ્છવું હોય.” પછી, અદિતીએ, માથું નમાવી, ઘૂંટણ પર દબાઈ, વિવસ્વાન—આશીર્વાદ આપનાર, સામે આવી—ને સંબોધન કરી.