પ્રાચીન કથાના પ્રવાહમાં, બ્રહ્માંડની પવિત્ર નદીઓ અને વિશાળ ભૂમિનો વર્ણન થાય છે. અનેક પવિત્ર નદીઓ, જેમ કે ચિત્રોત્પલા, વેત્રવતી, કરમોદા, પિશાચિકા, અન્યાતિલઘુશ્રોણી, વિપાપ્મા અને શૈવલા, આ પૃથ્વી પર વહે છે. સધેરુજા, શક્તિમતી, શકુની, ત્રિદિવા, ક્રમુહ અને ઋક્ષ વૃક્ષોના મૂળમાંથી જન્મેલી નદીઓ સાથે અન્ય ઝડપથી વહેતી નદીઓનું પણ વર્ણન થાય છે. શિપ્રા, પયોષણી, નિર્વિંધ્યા, તાપી, વેણા, વૈતરણી, સિનિવાલી અને કુમુદવતી જેવી ઉત્તમ નદીઓ પણ અહીં વર્ણાયેલી છે. ટોયા, મહાગૌરી, દુર્ગા, અંતઃશિલા અને વિંધ્ય પર્વતોના મૂળમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી પવિત્ર અને શુભ જળવાળી નદીઓનું પણ મહાત્મ્ય છે. ગોદાવરી, ભીમરથી, કૃષ્ણવેણા, તુંગભદ્રા, સુપ્રયોગા અને પાપનાશિની સહિત અન્ય અનેક નદીઓ પૃથ્વી પર વહે છે. સહ્યાદ્રી પર્વતોના પાદેથી ઉત્પન્ન થનારી કૃતમાલા, તામ્રપર્ણી, પુષ્યજા અને પ્રત્યલાવતી શ્રેષ્ઠ નદીઓમાં ગણાય છે. મલય પર્વતોથી પિતૃસોમર્ષિકુલ્યા, વંજુલા અને ત્રિદિવા જેવી ઠંડા જળવાળી પવિત્ર નદીઓ વહે છે. લાંગુળિની, વંશકરા, મહેન્દ્ર પર્વતથી ઉત્પન્ન થનારી સુવિકલાં, કુમારી, મનૂગા અને મંદગામિની જેવી નદીઓનું પણ સ્મરણ થાય છે. ક્ષયાપલાસિની અને શુક્તિમત પર્વતથી ઉત્પન્ન થનારી નદીઓ પણ સર્વે પવિત્ર સરસ્વતી અને ગંગા સમાન છે, જે દરિયે જઈ મળે છે. આ બધી નદીઓ જગતની માતા છે, પાપનાશિની છે અને અસંખ્ય નાની નદીઓ પણ વર્ણાયેલી છે. કેટલાક નદીઓ વર્ષા ઋતુમાં વહે છે તો કેટલાક વર્ષભર વહે છે; જેમ કે મત્સ્યા, મુકુટકુલ્યા, કુંતલા અને કાશીકોશલા. આ ઉપરાંત, આંધ્ર, કલિંગ, શમક, વૃક અને મધ્ય પ્રદેશના લોકોનું પણ ઉલ્લેખ થાય છે. સહ્યાદ્રીના ઉત્તર ભાગમાં, જ્યાં ગોદાવરી વહે છે, તે ભૂમિ પરમ આનંદદાયિ છે. ગોવર્ધન શહેર, મહાન આત્મા ભાર્ગવનું છે; વહીકારાટધાન, સુતીરા અને કાલતોયદ પણ છે. અપરાંત, શૂદ્ર, વાહ્લિક, કેરળ, ગાંધાર, યવન, સિંધુ, સૌવીર અને મદ્રક જેવા અનેક પ્રદેશો પણ વર્ણાય છે. શતદ્રુહ, કલિંગ, પારદ, હારભૂષિક, માઠર, કનક, કૈકય અને દંભમાલિક પણ અહીં આવે છે. ક્ષત્રિય સમાન પ્રદેશો, વૈશ્ય અને શૂદ્ર કુળો, કમ્બોજ અને બરબરો સહિત સામાન્ય લોકોનું પણ વર્ણન છે. વીર, તુષાર, પહ્લવ વંશજ, આત્રીય, ભરદ્વાજ, પુષ્કલ અને દશેરક પણ અહીં વસે છે. લમ્બક, શુનશોક, કુલિક, જંગલ, ઉષાધ્ય, ચલચંદ્ર અને કિરાત જાતિઓનું પણ ઉલ્લેખ થાય છે. તોમર, હંસમર્ગ, કાશ્મીરી, કરુણ, શુલિક, કુહક અને માગધ પણ અહીં વસે છે. આ છે ઉત્તર પ્રદેશો. હવે પૂર્વ પ્રદેશોનું વર્ણન થાય છે: આંધ, વમંકુર, વલ્લક, મખંતક, અંગ, વંગ, માલદ, માલવર્તિક, ભદ્રતુંગ, પ્રતિજય, ભર્યંગ અને અપમર્દક. પ્રાગજ્યોતિષ, મદ્ર, વિદેહ, તામ્રલિપ્તક, મલ્લ, માગધ, નંદ અને પૂર્વના અન્ય લોકો પણ અહીં વસે છે. પછી દક્ષિણના લોકો: પૂર્ણ, કેવલ, ગોલંગુલ, ઋષિક, મુષિક, કુમાર, રમથ, શક, મહારાષ્ટ્ર, મહિષક અને સમગ્ર કલિંગ. અભીર અને વૈશિક, તમામ વનવાસી, પુલિંદ, મૌલ્ય, વૈદર્ભ અને દંડક પણ અહીં આવે છે. પૌલિક, મૌલિક, અશ્વક, ભોજવર્ધન, કૌલિક, કુંતલ, દંભક અને નીલકલક પણ દક્ષિણના પ્રદેશોમાં આવે છે. હવે પશ્ચિમના લોકો: શૂર્પારક, કાલિધાન, લોલ, તાલકટાઈ વગેરે. વિંધ્ય પ્રદેશના લોકોમાં મલજ, કર્કશ, મેલક અને ચોલક છે. ઉત્તમર્ણ, દશર્ણ, ભોજ, કિષ્કિંધક, તોષલ, કોશલ, ત્રૈપુર અને વૈદિશ પણ અહીં વસે છે. તુમ્બુર, ચર, યવન, પવન, અભય, રુંડિકેર, ચરચર અને હોત્રધર્તય પણ વિંધ્ય પ્રદેશમાં વસે છે. આ પછી પર્વતોમાં વસતા લોકોનું વર્ણન થાય છે: નિહાર, તુષમર્ગ, કુરવ, તુંગન, ખસ, કર્ણપ્રવરણ, ઉર્ણ, દર્ગ અને શકુંતક. ચિત્રમર્ગ, માલવ, કિરાત અને તોમર પણ અહીં આવે છે. અહીં ચતુર યુગોની વ્યવસ્થા પણ નિર્ધારિત છે, જે કૃતા અને ત્રેતા યુકે આરંભે છે. આ રીતે, ભારતભૂમિ નવ વિભાગોમાં વિભાજિત છે, દક્ષિણ, પૂર્વ અને પશ્ચિમે મહાસાગરથી ઘેરાયેલી છે. ઉત્તર તરફ, હિમાલય ધનુષાકાર સ્વરૂપે ઊભો છે. હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, આ ભારતભૂમિ સર્વનું બીજરૂપ છે. બ્રહ્મત્વ, અમર દેવતાઓમાં રાજસિંહાસન, દિવ્યત્વ, મરૂતો, વિલાસી, યક્ષ, અપ્સરા, અને સાપ-સર્પોનું જન્મ—આ બધું અહીંથી થાય છે. સ્થાવર પ્રાણીઓ પણ પોતાના કર્મ અનુસાર શુભ-અશુભ લોકોમાં જાય છે; એવો બીજો કોઈ લોક નથી. દેવતાઓ પણ હંમેશાં ઈચ્છે છે કે, "દિવ્ય અવસ્થાથી પૃથ્વી પર પામીને માનવ જન્મ પ્રાપ્ત કરીએ." કારણ કે માનવ જે કર્મ કરી શકે છે, તે દેવતા કે દાનવો પણ પોતાના કર્મના બંધનથી મુક્ત થઈ શકતા નથી; માનવ જન્મમાં જ કર્મક્ષય શક્ય છે. આ રીતે, પવિત્ર નદીઓથી લઈને વિશાળ પ્રદેશો અને માનવ જન્મના મહાત્મ્ય સુધી, આ કથા ભારતભૂમિના મહિમા અને વિશિષ્ટતાનું ગાન કરે છે.