స్వర్గం గతాస్తు తే సర్వే కస్య పుణ్యాధికం మతమ్
వారు అందరూ స్వర్గానికి వెళ్లారు; వారిలో ఎవరిది ఎక్కువ పుణ్యమని భావించాలి?
మరణం కింకరస్యైవ యోగ్యం భూపతిహేతవే
రాజు కోసం దాసుని మరణమే సరైనదా?
దత్తా యత్కింకరేణైవ సుందరీ నృపహేతవే
ఒక అందమైన మహిళను రాజు కోసం ఒక సేవకుడు ఇచ్చాడు.
జిత్వా కామం తథా పాల్యం ధర్మం తస్మాన్నృపేఽధికమ్
కామాన్ని జయించి, ధర్మాన్ని రక్షించాలి. ఎందుకంటే ధర్మం రాజుని కన్నా గొప్పది.
శృణు భూప మహాభాగ కథాం తవ మనోరమామ్
ఓ మహాభాగుడైన రాజా, నీకోసం చెప్పబోయే ఈ మనోహరమైన కథను విను.
ఉజ్జయిన్యాం మహాభాగ మహాసేనో నృపోఽభవేత్
ఓ మహాభాగ, ఉజ్జయినిలో మహాసేనుడు అనే రాజు ఉండేవాడు.
గుణాకరస్తస్య సుతో మద్యమాంసపరాయణః
ఆయన కుమారుడు గుణాకరుడు. అతడు మద్యపానానికి, మాంసాహారానికి అలవాటుపడ్డవాడు.
బాంధవైః స పరిత్యక్తో బభ్రామ వసుధాతలే
బంధువులు వదిలిపెట్టడంతో, అతడు భూమి మీద తిరుగుతూ బ్రతికాడు.
కపర్దీ నామ తం యోగీ కపాలాన్నైరపూజయత్
కపర్దీ అనే యోగి, అతడిని కపాలాలతో పూజించాడు.
తదాతిథ్యం తదర్థం స యక్షిణీం సముపాహ్వయత్
ఆతిథ్యానికి సహాయంగా, అతడు యక్షిణిని పిలిచాడు.
ప్రాతః కాలే తు సంప్రాప్తే కైలాసం యక్షిణీ గతా
ఉదయం వచ్చినప్పుడు, ఆ యక్షిణి కైలాసానికి వెళ్ళింది.
కపర్దీ ప్రదదౌ తస్మై విద్యాం యక్షిణికర్షిణీమ్
కపర్దీ అతనికి యక్షిణులను ఆకర్షించే విద్యను ఇచ్చాడు.
స జజాప శుభం మన్త్రం న ప్రాప్తా కామచారిణీ
అతడు శుభమైన మంత్రాన్ని జపించాడు, కానీ కోరికలను తీరుస్తున్న యక్షిణి రాలేదు.
ప్రాప్తవాన్పితరౌ నత్వా స్వగేహే నివసన్నిశి ।। 3.2.17.
తల్లిదండ్రులకు నమస్కరించి, రాత్రి తన ఇంట్లో ఉండిపోయాడు.
ప్రతిబోధివనం ప్రాప్తస్తచ్ఛిష్యత్వముపాయయౌ
ప్రతిబోధివనానికి చేరుకొని, అక్కడ శిష్యుడయ్యాడు.
న ప్రాప్తా యోగినీ దేవీ తదా చిన్తాతురో ఽభవత్
ఆ యోగినీ దేవి రాకపోవడంతో, అతడు మనశ్శాంతి కోల్పోయాడు.
పునరాహ కథం దేవీ న ప్రాప్తా యక్షిణీ ప్రియా
మళ్ళీ అడిగాడు: 'దేవీ, ప్రియమైన యక్షిణి ఎందుకు రాలేదు?' అని.
త్రివిధం కర్మ భో విప్ర సిద్ధ్యర్థే సాధకాయ వై
ఓ బ్రాహ్మణా, సిద్ధి కోసం మూడు విధాలైన కార్యాలు ఉన్నాయి.
సున్దరాంగకృతం జ్ఞేయం పునర్వాక్కాయసంభవమ్
అందమైన శరీరం వల్ల జరిగే కార్యాన్ని తెలుసుకోవాలి. అలాగే మాటతో, శరీరంతో జరిగే కార్యాన్ని కూడా తెలుసుకోవాలి.
పరత్ర చ భువర్లోకే పిణ్డదేహకృతం స్మృతమ్
ఇంకా, పితృలోకంలో, స్థూలదేహంతో చేసిన కార్యాన్ని అక్కడ గుర్తుంచుకుంటారు.
మనోవాక్కాయసంభూతమిహ జన్మని సిద్ధిదమ్
ఈ జన్మలో మనసు, మాట, శరీరం ద్వారా జరిగే కార్యాలు ఫలితాన్ని ఇస్తాయి.
తస్మాత్కర్తవ్యమేవేహ త్రివిధం కర్మ సాధకైః అతోఽన్యజన్మని ప్రాప్తో యక్షత్వం తత్పరో ద్విజః
అందువల్ల సాధకులు ఇక్కడ మూడు రకాల పనులు తప్పక చేయాలి. లేకపోతే, మరొక జన్మలో యక్షుడిగా జన్మిస్తారు. అందుకే ద్విజుడు దీనికి నిబద్ధుడై ఉంటాడు.
ఇత్యుక్త్వా స తు వైతాలః ప్రసన్నవదనోఽభవత్
ఇలా చెప్పి వేతాళుడు ఆనందంగా ముఖం వెలిగించాడు.
సాధు సాధ్వితి తం ప్రోచ్య సద్వాక్యైః సమపూజయత్ 3.2.17.
అతడు 'బాగుంది, బాగుంది' అని చెప్పి మంచి మాటలతో అతనిని సత్కరించాడు.
సుదక్షో నామ నృపతిర్వసన్కంబలకే పురే
వసంకంబలక అనే పట్టణంలో సుదక్ష అనే రాజు ఉండేవాడు.
న్యాయవాన్ధర్మవాఞ్ఛూరో దాతా శివపరాయణః
ఆయన న్యాయవంతుడు, ధర్మపరుడు, ధైర్యవంతుడు, దాత, శివభక్తుడు.
తనయా సున్దరీ తస్య నామ్నా ధనవతీ శుభా
ఆయనకు ధనవతి అనే అందమైన, శుభంగా, ఐశ్వర్యవంతంగా ఉన్న కుమార్తె ఉండేది.
కియతా చైవ కాలేన మోహినీ తత్సుతాభవత్
కొంతకాలానికి మోహిని అనే కుమార్తె కూడా జన్మించింది.
తదా ధనవతీ రండా నిధనా పితురంతికే
ఆ సమయంలో ధనవతి విధవగా మారింది, ఆమె తండ్రి అక్కడే మరణించాడు.
న్యాయశర్మా ద్విజః కశ్చిద్బ్రహ్మస్వస్యాపహారకః
న్యాయశర్మ అనే ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు, అతడు బ్రహ్మస్వాన్ని దొంగిలించేవాడు.