పునరాఖ్యానకం విప్ర వర్ణయామాస సున్దరమ్
మళ్లీ, ఓ బ్రాహ్మణా, అతడు ఒక అందమైన కథను చెప్పాడు.
కాన్యకుజ్జే మహారాజ బ్రాహ్మణో దానశీలకః ప్రతిగ్రహేణ యద్ద్రవ్యం తేన దానమచీకరత్
కాన్యకుబ్జ అనే ఊరిలో, ఓ మహారాజా, ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు. అతడు దానం చేయడంలో ఎంతో ఆసక్తి కలవాడు. తనకు వచ్చిన దానాన్ని అంతా ఇతరులకు ఇచ్చేవాడు.
కదాచిత్తు శరత్కాలే నవదుర్గావ్రతం హ్యభూత్
ఒకసారి శరదృతువులో నవదుర్గా వ్రతాన్ని ఆచరించారు.
కిం కర్తవ్యం మయా చాద్య యేన ద్రవ్యయుతో హ్యహమ్
"ఈ రోజు నేను ఏం చేయాలి? దాంతో నాకు ధనం లభిస్తుందేమో?" అని అతడు ఆలోచించాడు.
ఇతి శోకసమాయుక్తస్తదా దేవీప్రసాదతః
అలా దుఃఖంతో ఉన్నప్పుడు, ఆ సమయంలో దేవి అనుగ్రహంతో—
నిరాహారవ్రతం తేన కృతం తు నవమాహ్నికమ్
అతడు తొమ్మిది రోజుల పాటు ఉపవాస వ్రతం చేశాడు.
జీమూతకేతురితి చ సోభూద్విద్యాధరాధిపః
జీమూతకేతు అనే పేరు గల విద్యాధరాధిపతి ఒకడు ఉండేవాడు.
ఉవాస కతిచిద్వర్షాన్దివ్య భోగప్రభోగవాన్
అతడు కొన్ని సంవత్సరాలు దివ్యమైన సుఖాలు అనుభవిస్తూ జీవించాడు.
తేన వృక్షప్రభావేన జాతః పుత్రో మహోత్తమః
ఆ వృక్షశక్తితో అతనికి ఒక గొప్ప కుమారుడు జన్మించాడు.
స వై పూర్వభవే రాజన్మధ్యదేశే మహోత్తమే 3.2.15.
ఓ రాజా, అతడు తన మునుపటి జన్మలో ఉత్తమమైన మధ్యదేశంలో జన్మించాడు.
ఏకదా మృగయాకేలిలోలుపః స మహీపతిః
ఒకసారి ఆ మహారాజు వేట ఆడేందుకు ఉత్సాహంతో బయలుదేరాడు.
చైత్రశుక్లనవమ్యాం తు న కృతం జీవఘాతనమ్
కాని చైత్రమాసంలో శుక్లపక్ష నవమి రోజున ఏ జీవిని కూడా చంపలేదు.
వాల్మీకేశ్చ కుటీమధ్యే రాత్రౌ జాగరణం కృతమ్
వాల్మీకి ఆశ్రమంలో రాత్రిపూట జాగరణ చేశారు.
శ్రుతా రామమయీ గాథా తస్య పుణ్యప్రభావతః
అతని పుణ్యఫలితంతో అక్కడ రాముని గురించి ఒక గీత వినిపించింది.
కల్పవృక్షస్య వై పూజా కృతా తేన మహాత్మనా
ఆ మహాత్ముడు కల్పవృక్షాన్ని భక్తితో పూజించాడు.
స తమాహ మహావృక్ష మదీయం నగరం శుభమ్
ఆ గొప్ప వృక్షం అతనితో, "నా పవిత్రమైన నగరం—" అని చెప్పింది.
ఇత్యుక్తే సతి వృక్షేణ నగరం భూపతేః సమమ్
వృక్షం అలా చెప్పగానే, ఆ నగరం రాజుతో కలిసిపోయింది.
సర్వే తే రాజతుల్యాశ్చ కల్పవృక్షప్రసాదతః
కల్పవృక్ష అనుగ్రహంతో అందరూ రాజులతో సమానంగా అయ్యారు.
మలయాద్రౌ మహారమ్యే తేపతుర్బహులం తపః
మలయాచలంపై అద్భుతమైన ప్రకృతిలో వారు గాఢమైన తపస్సు చేశారు.
కమలాక్షీతి విఖ్యాతా కన్యా చ శివమందిరే 3.2.15.
కమలాక్షీ అనే ప్రసిద్ధి గల యువతి శివాలయంలో ఉండేది.
జీమూతవాహనశ్చైవ పూజార్థే మందిరం యయౌ
జీమూతవాహనుడు కూడా పూజ కోసం ఆ మందిరానికి వెళ్లాడు.
తస్యా దర్శనమాత్రేణ కామబాణేన పీడితః
ఆమెను చూసిన వెంటనే అతడు మనోవ్యాకులతతో బాధపడ్డాడు.
జీమూతవాహన ఉవాచ మదనాయ నమస్తుభ్యం కృష్ణపుత్రాయ తే నమః
జీమూతవాహనుడు ఇలా అన్నాడు: "మదనుడికి నమస్కారం, కృష్ణుని కుమారుడైన నీకు నమస్కారం."
పంచబాణాయ కామాయ ప్రద్యుమ్నాయ నమోనమః
ఐదు బాణాల కలిగిన కామదేవుడికి, ప్రద్యుమ్నునికి పునఃపునః నమస్కారం.
తదా ప్రసన్నో భగవాన్మకరధ్వజదేవతా
అప్పుడు మకరధ్వజుడైన భగవంతుడు సంతోషించాడు.
విశ్వావసురితి ఖ్యాతస్తస్య భూపస్య వై సుతః
విశ్వావసు అనే ప్రసిద్ధుడు ఆ రాజుకు కుమారుడు.
నరం నారాయణం నత్వా గరుడోత్తుంగమాయయౌ
నరుని, నారాయణుని వందించి, గరుడుపై ఎక్కి అక్కడికి వచ్చాడు.
రురోద బహుధా తత్ర యత్ర జీమూతవాహనః
అక్కడ జీమూతవాహనుడు ఉన్న చోట అతడు బహుగా ఏడ్చాడు.
వృద్ధామాశ్వాస్య పప్రచ్ఛ కేనేదం దుఃఖమాగతమ్
వృద్ధురాలిని ఓదార్చి, 'ఈ దుఃఖం ఎవరి వల్ల వచ్చింది?' అని అడిగాడు.
తద్వియోగేన దుఃఖార్తా విలపామి మహాకులా 3.2.15.
ఆయన వేరుపడటంతో బాధపడుతూ, నేను గొప్ప వంశానికి చెందినవాడిని, విలపిస్తున్నాను.