తస్యాం శత్రుఘ్ననామ్నాభూద్రాజా రామప్రతిష్ఠితః
అక్కడ శత్రుఘ్న అనే రాజును రాముడు స్థాపించాడు.
తస్య భార్యా కీర్తిమాలా నామ్నాసీత్ప్రథితా భువి
ఆయన భార్య కీర్తిమాల అనే పేరు కలిగి, భూమిపై ప్రసిద్ధురాలయ్యింది.
పృష్టః సుఖం మునిశ్రేష్ఠ కథం సముపజాయతే
ఆమె, 'ఓ మునిశ్రేష్ఠా, సుఖం ఎలా కలుగుతుంది?' అని అడిగింది.
ఏవముక్తస్తయా జ్ఞానీ వశిష్ఠః కీర్తిమాలయా
ఆమె ఇలా అడిగినప్పుడు, జ్ఞానవంతుడైన వశిష్ఠుడు కీర్తిమాలకు సమాధానం చెప్పాడు.
సంకల్పయేన్మాసమేకం శ్రావణే శ్వఃప్రభృత్యహమ్
శ్రావణ మాసంలో, రేపటి నుండి ఒక నెల పాటు నేను — అని సంకల్పించాలి.
స్నానం కరిష్యే నియతా బ్రహ్మచర్యస్థితా సతీ
బ్రహ్మచర్యంలో స్థిరంగా ఉండి, స్నానం చేస్తానని నిర్ణయించాలి.
ఇతి సంకల్ప్య పురుషో నారీ వా బ్రాహ్మణాంతికే
ఇలా సంకల్పించిన తర్వాత, పురుషుడు లేదా మహిళ, బ్రాహ్మణుడి సమక్షంలో —
పురుషః ప్రతిపత్కాలాద్దన్తధావనపూర్వకమ్
పురుషుడు, మొదటి రోజున, దంతధావనం చేసిన తర్వాత —
స్నానం కుర్యాద్వ్రతీ పార్థ సుగన్ధామలకైస్తిలైః 4.11.
పార్థా, వ్రతదారుడు సుగంధమైన, శుభ్రమైన ఆమలకాలు మరియు నువ్వుల నూనెతో స్నానం చేయాలి.
వచయాష్టౌ పునః పిష్ట్వా శిరోరుహవిమర్దనమ్
ఎనిమిది ఆమలకాలను మళ్లీ నూరి, తలపై ముద్దగా పెట్టి మర్దన చేయాలి.
తర్పయిత్వా తిలాపిష్టైః కోకిలాం పక్షిరూపిణీమ్
నువ్వుల ముద్దతో పక్షిరూపంలో ఉన్న కోకిలను తృప్తిపర్చాలి.
పత్రైర్వా ధూపనైవేద్యదీపాలక్తకచందనైః నిత్యం తిలవ్రతీ భక్తో మంత్రేణానేన పాండవ
లేదా ఆకులతో, ధూపంతో, నైవేద్యంతో, దీపాలతో, లక్కతో, చందనంతో — నువ్వుల వ్రతాన్ని పాటించే భక్తుడు ఈ మంత్రంతో ప్రతిదినం పూజించాలి, పాండవా:
తిలసహే తిలసౌఖ్యే తిలవర్ణే తిలప్రియే
నువ్వులతో జీవించేవా, నువ్వులలో ఆనందించేవా, నువ్వుల వర్ణంలో ఉన్నవా, నువ్వులను ఇష్టపడేవా —
ఇత్యుచ్చార్య తతః పశ్చాద్గృహమభ్యేత్య సంయతః
ఇలా పలికిన తర్వాత, నియమంగా ఉండి, ఇంటికి తిరిగి వెళ్లాలి.
మాసాంతే తామ్రపాత్ర్యాం తు కోకిలాం తిలపిష్టజామ్
నెల చివరలో, తామ్రపాత్రలో నువ్వుల ముద్దతో తయారైన కోకిలను —
వస్త్రైర్ద్ధనైర్గుడైర్యుక్తాం శ్రావణ్యాం కుండలేఽథ వా వ్యాసే వా సంప్రదాతవ్యా వ్రతిభిః శుభకామ్యయా
బట్టలు, ధనం, బెల్లంతో అలంకరించి, శ్రావణి సమయంలో, కుండలో లేదా వ్యాస స్థలంలో, వ్రతదారులు శుభం కోరుతూ సమర్పించాలి.
ఏవం యా కురుతే నారీ కోకిలావ్రతమాదరాత్
ఇలా, ఎవరైనా మహిళ కోకిల వ్రతాన్ని భక్తితో చేస్తే —
నిఃసాపత్న్యం పతిం భవ్యం సస్నేహం ప్రాప్య భూతలే
ఈ భూమిపై, సహపత్నిలేని, శుభమైన, ప్రేమతో కూడిన భర్తను పొందుతుంది.
ఏతద్వ్రతం వశిష్ఠేన మునినా కథితం పురా 4.11.
ఈ వ్రతాన్ని ముని వశిష్ఠుడు పూర్వంలో బోధించాడు.
తస్యాశ్చ సర్వం సంపన్నం వశిష్ఠవచనాదిహ
వశిష్ఠుని వాక్యంతో ఆమెకు అన్ని కోరికలు ఇక్కడే నెరవేరుతాయి.
ఏవం యాన్యాపి కౌంతేయ కోకిలావ్రతమాదరాత్
అలాగే, కుంతీ కుమారుడా, మరొక మహిళ కోకిల వ్రతాన్ని భక్తితో చేస్తే —
యే కోకిలాం కలరవాం కలకంఠపీఠాం యచ్ఛంతి సాజ్యతిలపిష్టమయీం ద్విజేభ్యః
కలరవంతో, నల్ల గొంతుతో, నువ్వుల ముద్ద మరియు నెయ్యితో తయారైన కోకిలను బ్రాహ్మణులకు సమర్పించే వారు —
బృహత్తపోవ్రతవర్ణనమ్ సురాసురమునీనాం చ దుర్ల్లభం విధినా శృణు
దేవతలు, రాక్షసులు, ఋషులు కూడా సాధించలేని గొప్ప తపస్సు వ్రతాన్ని, నియమంగా చెప్పబడిన విధంగా విను.
పర్వణ్యాశ్వయుజస్యాంతే పాయసం ఘృత సంయుతమ్
అశ్వయుజ మాసంలో పక్షాంతానికి, పాలు, నెయ్యితో కలిపిన అన్నం తయారు చేయాలి.
ఆచమ్యాథ శుచిర్భూత్వా బిల్వజం దంతధావనమ్
నీరు తాగి, శుద్ధిగా మారి, బిల్వ వృక్షపు దంతపత్రంతో పళ్లను శుభ్రం చేసుకోవాలి.
అహం దేవవ్రతమిదం కర్తుమిచ్ఛామి శాశ్వతమ్
ఈ శాశ్వతమైన దైవిక వ్రతాన్ని నేను ఆచరించాలనుకుంటున్నాను.
ఇత్యేవం నియమం కృత్వా యావద్వర్షాణి షోడశ
ఇలా నిర్ణయం తీసుకుని, పదహారు సంవత్సరాలు ఈ నియమాన్ని పాటించాలి.
తతో మార్గశిరే మాసి ప్రతిపద్యపరేఽహని
తర్వాత మార్గశిర మాసంలో, మొదటి లేదా తదుపరి రోజున,
స్నాత్వా దేవం సమభ్యర్చ్య రాత్రౌ ప్రజ్వాల్య దీపకాన్
స్నానం చేసి, దేవుని పూజించి, రాత్రి దీపాలు వెలిగించాలి.
మహాదేవరతాన్విప్రాన్సపత్నీకాన్యతవ్రతాన్
మహాదేవునికి భక్తి కలిగిన బ్రాహ్మణులను, వారి భార్యలను, ఇతర వ్రతధారులను ఆహ్వానించాలి.