దర్శనాదథ సంభాషాదుపకారాత్సహాసనాత్
కలిసినప్పుడు, మాట్లాడినప్పుడు, సహాయం చేసినప్పుడు, కలిసి నవ్వినప్పుడు—
న దర్శనం న సంభాషా కదాచిత్సహ తేన మే
నాకు అతనితో కలిసిన సందర్భం లేదు, మాట్లాడిన సందర్భం లేదు, ఎప్పుడూ కలిసి ఉండలేదు.
ఇత్యేవముక్త్వా రంభోరూ రంభా జంభారిణోంతికమ్
ఇలా చెప్పి, అందమైన తొడల రంభా జంభాసురుని శత్రువు వద్దకు వెళ్లింది.
గత్వా నివేదయామాస స్నేహవ్రతవిచేష్టితమ్
వెళ్లి, ఆమె ప్రేమతో చేసిన వ్రతాచరణలన్నీ తెలియజేసింది.
శక్రః ప్రోవాచ చార్వంగీం గీర్వాణహృదయంగమామ్
ఇంద్రుడు, దేవతలకు ప్రియమైన అందమైన ఆమెతో ఇలా అన్నాడు.
దివ్యమాల్యాంబరధరం దివ్యస్రగునులేపనమ్
దివ్యమైన పుష్పమాలలు, వస్త్రాలు ధరించి, పరిమళాలూ, అలంకారాలతో అలంకరించి—
తత్రస్థః స ద్విజో భోగీవిభునక్తి సహ రంభయా
అక్కడ ఆ ద్విజుడు రంభతో కలిసి ఆనందాలను అనుభవిస్తున్నాడు.
రాజ్యశ్రియం జగతి సర్వజనోపభోగ్యామాప్నోతి శక్రశివకేశవయోర్నివాసమ్
అతడు లోకంలో అందరూ అనుభవించే రాజ్యశ్రీను, ఇంద్రుడు, శివుడు, కేశవుడు నివసించే స్థలాన్ని పొందుతాడు.
తిలకవ్రతవర్ణనమ్ దుర్గాసూర్యాగ్నిసోమానాం వ్రతాని మధుసూదన
తిలక వ్రత విశేషాలు—
శాస్త్రాంతరేషు దృష్టాని తవ బుద్ధిగతాని చ
దుర్గ, సూర్య, అగ్ని, సోముని వ్రతాలు ఇతర శాస్త్రాలలో కనిపిస్తాయి, అవన్నీ నీకు తెలుసు, మధుసూదన.
ప్రతిపత్క్రమయోగేన విహితా యస్య యా తిథిః
చంద్రమానం ప్రకారం నిర్ణయించిన రోజున, ఎవరికైతే ఏ తిథి కుదిరిందో, ఆ తిథిలోనే ఆచరణ చేయాలి.
శుక్లా తస్యాం ప్రకుర్వీత స్నానం నియమతత్పరః
శుక్లపక్షంలో, నియమంగా, భక్తితో స్నానం చేయాలి.
నారీ నరో వా రాజేన్ద్ర సంతర్ప్య పితృదేవతాః
రాజా! ఆడవారు గానీ, మగవారు గానీ, పితృదేవతలను సంతృప్తిపర్చిన తర్వాత,
పిష్టాతకేన విలిఖేద్వత్సరం పురుషాకృతిమ్
పిండి, మిఠాయిలతో ఒక మానవాకారాన్ని సంవత్సరం పాటు తయారుచేయాలి.
దీపైశ్చాపి సనైవేద్యైః పూజయేద్వత్సరం తదా పూజయేద్బ్రాహ్మణాన్విద్వాన్మంత్రైర్వేదోదితైః శుభైః
దీపాలు, నైవేద్యాలతో ఆ మానవాకారాన్ని సంవత్సరం పాటు పూజించాలి. పండితులు వేదమంత్రాలతో బ్రాహ్మణులను పూజించాలి.
సంవత్సరోఽసి పరివత్సరోసీడా వత్సరోఽభిత్సరోఽసి ఉషసస్తే కల్పంతామహోరాత్రాస్తే కల్పంతామర్ధమాసస్తే కల్పతాం మాసాస్తే కల్పతామృతవస్తే కల్పన్తాం సంవత్సరస్తే కల్పతామ్
నీవే సంవత్సరము, నీవే సంవత్సరచక్రము, నీవే ఆనందము, నీవే సంవత్సరము, నీవే సమీపము. నీ ఉదయాలు నిలవాలి, నీ పగలు రాత్రులు నిలవాలి, నీ అర్ధమాసాలు నిలవాలి, నీ నెలలు నిలవాలి, నీ ఋతువులు నిలవాలి, నీ సంవత్సరాలు నిలవాలి.
ఏవమభ్యర్చ్య వాసోభిః పశ్చాత్తమభివేష్టయేత్
ఇలా పూజించి, ఆ మానవాకారాన్ని వస్త్రంతో కప్పాలి.
తతస్తం ప్రార్థయేత్పశ్చాత్పురః స్థిత్వా కృతాంజలిః 4.8.
ఆ తరువాత, చేతులు జోడించి, దాని ముందున నిలబడి కోరుకోవాలి.
ఏవముక్త్వా యథాశక్తి దద్యాద్విప్రాయ దక్షిణామ్
అలా చెప్పిన తరువాత, తన శక్తికి తగినట్టు బ్రాహ్మణునికి దక్షిణా ఇవ్వాలి.
తతః ప్రభృత్యనుదినం తిలకాలంకృతం ముఖమ్
అప్పటి నుండి ప్రతిరోజూ, ముఖానికి తిలకాన్ని అలంకరించాలి.
ఏవం నరో వా నారీ వా వ్రతమేతత్సమాచరేత్
ఇలా, మగవారు గానీ, ఆడవారు గానీ, ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించాలి.
భూతాః ప్రేతాః పిశాచాశ్చ దుర్వారా వైరిణో గ్రహాః
భూతాలు, ప్రేతాలు, పిశాచాలు, భయంకరమైన శత్రువులు, గ్రహాలు,
పూర్వమాసీన్మహీపాలో నామ్నా శత్రుంజయో జయీ
ఇంతకు ముందు శత్రుజయ అనే విజయవంతుడైన రాజు ఉండేవాడు.
తయా వ్రతమిదం చైత్రే గృహీతం ద్విజసన్నిధౌ ।। సంవత్సరం పూజయిత్వా ధృత్వా హృది జనార్దనమ్
ఆయన చైత్రమాసంలో బ్రాహ్మణుల సమక్షంలో ఈ వ్రతాన్ని స్వీకరించాడు. సంవత్సరం పాటు పూజ చేసి, హృదయంలో జనార్దనుని నిలిపుకున్నాడు.
అసూయుః క్షేప్తుకామో వా సమాగచ్ఛతి యః పురః
ఎవరైనా అసూయతో, హాని చేయాలనే ఉద్దేశంతో ముందుకు వస్తే,
సపత్నీదర్పాపహరా వశీకృతమహీతలా
శత్రువుల గర్వాన్ని తొలగించి, భూమిని వశపరిచాడు.
తావత్కరేణాభిభూతో భర్తా పుత్రః సవేదనః
ఎవరైనా చేతిలో పడితే, భర్తకైనా, కుమారునికైనా బాధ కలుగుతుంది.
ధర్మరాజపురం ప్రాప్తుం సర్వభూతాపహారకః 4.8.
ధర్మరాజుని పట్టణానికి చేరేందుకు, అన్ని జీవులను తీసుకుపోతాడు.
తస్య ద్వారమనుప్రాప్తాః ప్రవేష్టుం గృహమఞ్జసా
వారు అతని ఇంటి తలుపు దగ్గరకు వచ్చి, నేరుగా లోపలికి వెళ్లాలని ఉద్దేశించారు.
పార్శ్వస్థితాం చిత్రలేఖాం తిలకాలంకృతాననామ్
అతని పక్కనే చిత్రలేఖ నిలబడి ఉంది, ఆమె ముఖంపై తిలకం అలంకరించబడి ఉంది.