పతితః సాగరే యద్వద్దుఃఖైరాస్తే సమాకుల.
లేదా సముద్రంలో పడిపోయి ఎన్నో బాధలతో అల్లాడుతూ ఉండినట్టు,
లోహకుంభే యథా న్యస్తః పచ్యతే కశ్చిదగ్నినా
లేదా ఇనుప పాత్రలో వేసి అగ్నిలో ఉడికించినట్టు,
సూచీభిరగ్నివర్ణాభిర్విభిన్నస్య నిరంతరమ్
లేదా అగ్నిలా ఎర్రగా ఉన్న సూదులతో ఎప్పుడూ పొడవబడినట్టు,
గర్భవాసాత్పరో వాసః కష్టో నైవాస్తి కుత్రచిత్ 4.4.
ఈ లోకంలో ఎక్కడా గర్భంలో ఉండే బాధ కన్నా ఎక్కువ బాధ కలిగే స్థలం లేదు.
ఇత్యేతద్గర్భదుఃఖ హి ప్రాణినాం పరికీర్తితమ్
ఇలా ప్రాణులకు గర్భంలో కలిగే బాధను వివరించాము.
గర్భాత్కోటిగుణం దుఃఖం యోనియంత్రప్రపీడనాత్
గర్భంలో ఉన్న బాధ కంటే జనన ద్వారం నుంచి వచ్చే ఒత్తిడి వల్ల కలిగే బాధ కోటి రెట్లు ఎక్కువ.
శరవత్పీడ్యమానస్య యంత్రేణేవ సమంతతః
బాణాలతో బాధపడినట్టు, జనన ద్వారం నుంచి అన్ని వైపులా నలిపివేయబడతాడు.
యంత్రేణ పీడితా యద్వన్నిఃసారాః స్యుస్తిలేక్షవః
యంత్రంతో నలిపినప్పుడు ఎలాగైతే నువ్వులు తమ సారం కోల్పోతాయో,
అస్థిమజ్జాత్వచామాంసస్నాయుబంధేన యంత్రితమ్
అలాగే ఎముకలు, మజ్జ, చర్మం, మాంసం, నరాలతో బంధించబడి, అతడు నలిగిపోతాడు.
కేశలోమతృణాచ్ఛన్నం రోగాయతనమాతురమ్
తల నుంచి కాళ్ల వరకు జుట్టు, రోమాలు, తృణాలతో కప్పబడి, ఇది వ్యాధులకు నిలయంగా ఉంటుంది.
ఓష్ఠద్వయకపాటం చ దన్తజిహ్వార్గలాన్వితమ్
రెండు పెదవులు తలుపుల్లా ఉండి, దంతాలు, నాలుక, తాళువు కలిగి ఉంటుంది.
జరాశోకసమావిష్టం కాలచక్రానలే స్థితమ్
వృద్ధాప్యం, దుఃఖం కలిగి, కాలచక్రం అనే అగ్నిలో ఉండే శరీరం.
భోగతృష్ణాతురం మూఢం రాగద్వేషవశానుగమ్ 4.4.
భోగాల పట్ల తపించిపోతూ, మాయలో పడిపోయి, రాగద్వేషాలకు లోబడి బాధపడతాడు.
సంకటేనావివిక్తేన యోనిద్వారేణ నిర్గతమ్
అతడు ఆ ఇరుకైన, గుట్టుగా ఉన్న జనన ద్వారం నుంచి బయటకు వస్తాడు.
ఇతి దేహగృహం ప్రోక్తం నిత్యస్యానిత్యమా త్మనః
అందుచేత, శాశ్వతమైన ఆత్మకు ఈ శరీరమనే ఇల్లు నశ్వరమని చెప్పబడింది.
శుక్రశోణితసంయోగాద్దేహః సంజాయతే యతః
శుక్రం, రక్తం కలిసినప్పుడు శరీరం ఏర్పడుతుంది.
యథాంతర్విష్ఠయా పూర్ణః శుచిః స్యాన్న బహిర్ఘటః
ఒక గడిలో లోపల మలినమై ఉంటే, బయట ఎంత శుభ్రంగా ఉన్నా అది నిజంగా శుద్ధంగా ఉండదు.
సంప్రాప్యాత్ర పవిత్రాణి పంచగ వ్యహవీంషి చ
ఇక్కడ పవిత్రమైన పదార్థాలు, ఐదు పవిత్ర ద్రవ్యాలు పొందినప్పటికీ,
దేహః సంశోధ్యమానోఽపి పఞ్చగవ్యకుశాంబుభిః
దేహాన్ని ఐదు గవ్యాలు, దర్భా గడ్డి, నీటితో శుభ్రం చేసినా,
స్రోతాంసి యస్య సతతం ప్రవహంతి గిరేరివ
దేహంలోని నాళాలు ఎప్పుడూ పర్వతం నుంచి ప్రవహించే వాగుల్లా నిరంతరం ప్రవహిస్తూనే ఉంటే,
సర్వాశుచినిధానస్య శరీరస్య న విద్యతే
అన్ని మలినాల నిలయం అయిన శరీరానికి అసలు శుద్ధి ఉండదు.
కాయః సుగంధధూపాద్యైర్యత్నేనాపి తు సంస్కృతః
శరీరాన్ని సుగంధద్రవ్యాలు, ధూపం వంటివాటితో ఎంత జాగ్రత్తగా శుభ్రం చేసినా,
యథా జాత్యైవ కృష్ణో హి న శుక్లః స్యాదుపాయతః 4.4.
ఎలా జన్మతోనే నలుపు ఉన్నవాడు ఎన్ని ప్రయత్నాలు చేసినా తెల్లగా మారలేడో,
జిఘ్రన్నపి స్వదుర్గంధం పశ్యన్నపి మలం స్వకమ్
తన దుర్గంధాన్ని వాసించుకుంటూ, తన మలిని చూసుకుంటూ,
అహో మోహస్య మాహాత్మ్యం యేన వ్యామోహితం జగత్
ఏ మాయ మహిమ చూడండి! దానివల్ల ఈ లోకం మొత్తం మాయలో పడిపోతుంది.
ఏవమేతచ్ఛరీరం హి నిసర్గాదశుచి ధ్రువమ్
ఇలా, ఈ శరీరం సహజంగా ఎప్పుడూ అపవిత్రమే.
గర్భస్థస్య స్మృతిర్యాసీత్సా జాతస్య ప్రణశ్యతి
గర్భంలో ఉన్నప్పుడు ఉన్న జ్ఞాపకం, పుట్టిన తర్వాత పోయిపోతుంది.
బాహ్యేన వాయునా చాస్య మోహసంజ్ఞేన దేహినః
దేహధారికి బయట నుంచి వచ్చే వాయువు, మాయ అనే పేరుతో,
తేన జ్వరేణ మహతా మహామోహః ప్రజాయతే
ఆ గొప్ప జ్వరం వల్ల మహా మాయ కలుగుతుంది.
స్మృతిభ్రంశాత్తు తస్యేహ పూర్వకర్మవశేన చ
ఇక్కడ జ్ఞాపకం పోయిపోవడం వల్ల, అలాగే గత కర్మల ప్రభావంతో,