ఇత్యుక్త్వా స్వమురోహస్తైర్జఘాన భృశదుఃఖితా
ఇలా చెప్పి, ఆమె తన చేతులతో తన వక్షోజాన్ని కొట్టి, బాగా బాధపడింది.
సోఽపి రాజా విషణ్ణోఽసౌ నిర్విణ్ణః శోకసాగరే
ఆ రాజు కూడా విచారంతో, దుఃఖసాగరంలో మునిగిపోయాడు.
విషణ్ణో మంత్రిభిః సార్ధం వృద్ధశోకేన సంయుతః
ఆయన మంత్రి లతో కలిసి, మునిగిన దుఃఖంతో నిరుత్సాహంగా ఉన్నాడు.
ద్విజవేషపరిచ్ఛన్న ఉపవిష్టః సుఖాసనే
బ్రాహ్మణ వేషంలో, సుఖంగా కూర్చునే ఆసనంపై కూర్చున్నాడు.
కిం రోదనేన బహునా యువయోః క్లేశకారిణా
మీ ఇద్దరూ ఎంత ఏడ్చినా ప్రయోజనం లేదు, అది కేవలం బాధనే తెస్తుంది.
శోభనే యాదృశః శోకః కృతః సంసారసాగరే
ఓ అందమైనవాడా, ఈ లోకసముద్రంలో ఇంతటి దుఃఖం ఏర్పడింది.
పురందరసహస్రాణి చక్రవర్తిశతాని చ 4.3.
వెయ్యాది ఇంద్రులు, వందాది చక్రవర్తులు ఈ లోకంలో ఉన్నారు.
యేఽపి శోషయితుం శక్తాః సముద్రం గ్రాహసంకులమ్
అనేక రాక్షసాలతో నిండిన సముద్రాన్ని ఎండబెట్టగలవారు కూడా,
కుర్యుశ్చ కరయుగ్మేన చూర్ణం మేరుం మహీతలే
తమ చేతులతో మెరు పర్వతాన్ని భూమిపై పొడి చేయగలవారు కూడా,
ఊద్ధర్తుం ధరణీసంజ్ఞాం గ్రహీతుం చన్ద్రభాస్కరౌ
భూమిని ఎత్తగలవారు, చంద్రుడిని, సూర్యుడిని పట్టుకోగలవారు కూడా,
దుర్గస్త్రికూటః పరిఖాః సముద్రా రక్షాంసి యోధా ధనదాచ్చ విత్తమ్
కోటలు, మూడు శిఖరాలు, చెరువులు, సముద్రాలు, రక్షకులు, యోధులు, కుబేరుని సంపద — ఇవన్నీ ఉన్నా కూడా,
సంగ్రామే గజతురగసమాకులేఽపి వాదాదగ్నౌ వా గతవివరే మహోదధౌ వా
యుద్ధంలో ఏనుగులు, గుర్రాల మధ్యలోనైనా, వాదనలో అగ్నిలోనైనా, మహాసముద్రపు లోతుల్లోనైనా,
పాతాలమావిశతు యాతు సురేన్ద్రలోకమారోహతు క్షితిధరాధిపతిం సుమేరుమ్
అతడు పాతాళంలోకి వెళ్లినా, దేవతల లోకానికి ఎక్కినా, లేక పర్వతాధిపతి సుమేరు వద్దకు చేరినా పరవాలేదు.
రోదితి కశ్చిదథాశ్రుధౌతాననగురుతరశోకవిహ్వలః
ఎవరో ఒకరు కన్నీళ్లు కార్చుకుంటూ, ముఖం కన్నీళ్లతో తడిసి, తీవ్రమైన దుఃఖంలో మునిగిపోయి ఏడుస్తున్నారు.
గాయతి హృదయహారి సుఖనిర్భరమాయతవిస్తృతాఽధరోఽధికమ్
ఇంకొకరు హృదయాన్ని ఆకట్టుకునేలా, ఆనందంతో నిండిన పాటను, విస్తారమైన పెదవులతో మధురంగా పాడుతున్నారు.
ఇత్యేవం ధర్మముద్దిశ్య విష్ణుః సంసారచేష్టితమ్
ఇలా ధర్మాన్ని ఉద్దేశించి, విష్ణువు ఈ లోక జీవన విధులను వివరించాడు.
ఇత్యుక్తా చారుసర్వాంగీ స బభూవాచలః పుమాన్ 4.3.
అలా పలకగానే, అందమైన ఆ మహిళ ఒక్కసారిగా కదలకుండా, రాతి మనిషిలా నిలిచిపోయింది.
సోఽపి రాజా దదర్శాథ తం సమంత్రిపురోహితః
ఆ తరువాత రాజు తన మంత్రి, పురోహితులతో కలిసి అతన్ని చూశాడు.
నారదం మునిశార్దూలం జటాభారభయానకమ్
వారు మునులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన నారదుని, అతని జటలు భయంకరంగా కనిపిస్తూ, చూశారు.
శిఖా కమణ్డలుధరం వీణాదణ్డకరం తథా పాదుకాభ్యాం స్థితం తీరే సరసో బ్రాహ్మణాసనే
శిఖా, కమండలును పట్టుకుని, వీణా దండాన్ని చేతిలో ఉంచి, పాదుకలతో సరస్సు ఒడ్డున బ్రాహ్మణుల ఆసనంపై నిలబడి ఉన్నాడు.
సంప్రగృహ్య కరాగ్రేణ జగామాదర్శనం హరిః
హరి అతని చేతిని పట్టుకుని, క్షణంలో కనబడకుండా పోయాడు.
శ్వేతద్వీపమథాసాద్య ప్రాహ దేవో మునిం నృప
శ్వేతద్వీపానికి చేరుకుని, ఆ దేవుడు ఆ మునికి ఇలా అన్నాడు, ఓ రాజా.
మాయా యయేదృశీ మాయా యత్స్వరూపా యదాత్మికా
ఈ మాయ అంటే ఏమిటి? దీని స్వరూపం, అసలు తత్వం ఏంటి?
ఏవముక్త్వా మునివరం దేవదేవో జనార్దనః
ఇలా ఆ మహామునికి చెప్పిన తర్వాత, దేవతల అధిపతి జనార్దనుడు,
సంసారదోషవర్ణనమ్ ప్రాప్నోతి పురుషః కేన గర్భవాసం సుదారుణమ్
సంసారంలో ఉన్న దోషాల వివరణ: మనిషి ఏ కారణంతో భయంకరమైన గర్భవాసాన్ని పొందుతాడు?
గర్భస్థశ్చ కిమశ్నాతి కథముత్పద్యతే పునః
గర్భంలో ఉన్నప్పుడు ఏం తింటాడు? మళ్లీ ఎలా జన్మిస్తాడు?
బాలభావే కథం పుష్టిః స్యాద్యువా కేన కర్మణా
బాల్యంలో పోషణ ఎలా జరుగుతుంది? ఏ కార్యం వల్ల యువకుడవుతాడు?
కథం దారానవాప్నోతి గృహం సర్వగుణైర్యుతమ్
ఎలా భార్యను, అన్ని గుణాలతో కూడిన ఇంటిని పొందుతాడు?
కథం సుఖేన మ్రియతే కథం భుంక్తే శుభాశుభమ్
ఎలా సుఖంగా మరణిస్తాడు? ఎలా శుభ, అశుభ ఫలితాలను అనుభవిస్తాడు?
అశుభైః కర్మభిర్జ్జంతుస్తిర్యగ్యోనిషు జాయతే
అశుభమైన కర్మల వల్ల, జీవి పశువుల యోనుల్లో జన్మిస్తాడు.