దత్త్వా చ వాచకాయేహ శ్రుతస్య ప్రాప్యతే ఫలమ్ తథా శ్రుతం నృపశ్రేష్ఠ సదక్షిణముదాహృతమ్
ఇక్కడ వేదాన్ని చదివేవారికి ఇచ్చినవాడికి, విన్నదానికి ఫలం లభిస్తుంది. అలాగే, రాజా, దక్షిణతో కూడిన వేదపఠనం సంపూర్ణమవుతుందని అంటారు.
వాచకం పూజయేద్యస్మా త్పశ్చాల్లేఖకపూజనమ్
వేదాన్ని చదివేవారిని గౌరవించిన తరువాత, వ్రాసేవారినీ గౌరవించాలి.
వాచకః పూజితో యేన పూజితాస్తేన దేవతాః
వేదాన్ని చదివేవారిని గౌరవించినవాడు, దేవతలను కూడా గౌరవించినవాడవుతాడు.
ఇతి వేధాః సదా ప్రాహ దేవానాం పురతః పురా న తుల్యం వాచకేనేహ పాత్రదానస్య విద్యతే
ఇలా సృష్టికర్త పురాతన కాలంలో దేవతల ముందు ఎప్పుడూ చెప్పాడు — వేదాన్ని చదివేవారికి పాత్రం ఇవ్వడానికంటే సమానం ఇక్కడ మరొకటి లేదు.
తిష్ఠంతి యస్య శాస్త్రాణి జిహ్వాగ్రే పృథివీపతే
భూమిపతీ, ఎవరి నాలుక చివర శాస్త్రాలు నిలిచివుంటాయో,
న తుల్యం విద్యతే తేన భువి పాత్రం నరేషు వై శ్రాద్ధే యస్య ద్విజో భుంక్తే వాచకః శ్రదయాన్వితః
అలాంటి పాత్రానికి భూమిపై మనుషుల్లో సమానం లేదు. శ్రాద్ధంలో, విశ్వాసంతో వేదాన్ని చదివే ద్విజుడు భోజనం చేస్తే,
యథేహ సర్వదేవానాం భాస్కరః ప్రవరః స్మృతః కలస్వరసమాయుక్తం రసభావసమన్వితమ్
ఎలా అన్ని దేవతల్లో భాస్కరుడు ప్రధానుడిగా, అమృతస్వరసంతో, రుచితో కూడినవాడిగా భావించబడతాడో,
బుధ్యమానః సదాత్యర్థం గ్రంథాథం కృత్స్నశో నృప 1.216.
రాజా! ఎప్పుడూ గ్రంథార్థాన్ని పూర్తిగా, లోతుగా గ్రహించే వాడవాడు,
య ఏవం వాచయేద్రాజన్య విప్రో వ్యాస ఉచ్యతే
ఇలా రాజుకు వేదాన్ని చదివే బ్రాహ్మణుడు వ్యాసుడు అని పిలవబడతాడు.
ఇత్థంభూతో వసేద్యస్మిన్వాచకో వ్యాససన్నిభః
అలాంటి వేదాన్ని చదివేవాడు ఎక్కడ ఉన్నా, అతడు వ్యాసునితో సమానుడు.
తే ధన్యాస్తే మహాత్మానస్తే కృతార్థా న సంశయః
వారు ధన్యులు, వారు మహాత్ములు, వారు సఫలమైనవారు — ఇందులో సందేహం లేదు.
న శోభతే పురం వీర వ్యాసహీనం కదాచన
వీరా! వ్యాసుడు లేని ఊరు ఎప్పుడూ అందంగా ఉండదు.
న రాజతే సరో యద్వత్పద్మినీ రహితం నృప
రాజా! పద్మాలు లేని సరస్సు ఎలా ప్రకాశించదో,
యథైకతో గ్రహాః సర్వే ఏకతస్తు దివాకరః
ఎలా ఒకవైపు అన్ని గ్రహాలు ఉంటాయో, మరోవైపు సూర్యుడు ఉంటాడో,
యథా వేదసమో నాస్తి ఆగమో భువి కశ్చన
ఈ భూమిపై వేదానికి సమానమైన గ్రంథం మరొకటి లేదు.
కురుక్షేత్రసమం తీర్థం న ద్వితీయం ప్రచక్షతే
కురుక్షేత్రానికి సమానమైన తీర్థం ఇంకొకటి లేదని చెబుతారు.
నాశ్వమేధసమం పుణ్యం న పాపం బ్రహ్మహత్యయా 1.216.౧౧
అశ్వమేధ యాగానికి సమానమైన పుణ్యం లేదు; బ్రాహ్మణ హత్యకు సమానమైన పాపం లేదు.
తథా వ్యాససమో విప్రో న క్వచిత్ప్రాప్యతే నృప
ఓ రాజా, వ్యాసునికి సమానమైన బ్రాహ్మణుడు ఎక్కడా కనబడడు.
నాస్తి వ్యాససమః శ్రేష్ఠ ఇతీయం వైదికీ శ్రుతిః ఉపవిష్టో యదా భుంక్తే వ్యాసో వై విప్రమణ్డలే
వ్యాసునికి సమానమైన గొప్పవాడు లేడని వేదశ్రుతి ప్రకటిస్తుంది. వ్యాసుడు బ్రాహ్మణుల మధ్య కూర్చుని భోజనం చేసే సమయంలో,
శ్రాద్ధే తాత పవిత్రాణి కథితాని పురా మమ
శ్రాద్ధ సమయంలో, ప్రియమైనవాడా, పవిత్రమైన నైవేద్యాలు నేను పూర్వం వివరించాను.
మధు పాయసం కాలశాకస్తిలాశ్చ కుతపస్తథా
అవి తేనె, పాయసం, కాలానుగుణ కూరగాయలు, నువ్వులు, అలాగే కుతప జలం.
దైవే కర్మణి పిత్ర్యే చ స జ్ఞేయః పంక్తిపావనః
దైవకర్మలోనూ పితృకర్మలోనూ అతడిని వంశాన్ని పవిత్రం చేసేవాడిగా తెలుసుకోవాలి.
ఏతే సర్వే నృపశ్రేష్ఠ విజ్ఞేయాః పంక్తిపావనాః
ఓ మహారాజా, ఇవన్నీ వంశాన్ని పవిత్రం చేసేవే అని గుర్తించాలి.
ఇతిహాసపురాణాని జయేతి విదితాని వై జయోపజీవీ తేనాసౌ గతః ఖ్యాతిం తు వాచకః
ఇతిహాసాలు, పురాణాలు 'జయ' అని ప్రసిద్ధి. ఆ 'జయ' ఆధారంగా జీవించే వాచకుడు ఖ్యాతిని పొందాడు.
విస్పష్టమద్భుతం శాంతం స్పష్టాక్షరమిదం తథా
ఇది స్పష్టంగా, అద్భుతంగా, శాంతంగా, తేటతెల్ల అక్షరాలతో ఉంది.
యుధ్యమానోథ వాత్యర్థం గ్రంథార్థం కృత్స్నశో నృప
పోరులోనైనా, భావార్థం కోసం అయినా, ఈ గ్రంథం మొత్తం అర్థాన్ని, ఓ రాజా,
య ఏవం వాచయేద్రాజన్య విప్రో వ్యాస ఉచ్యతే 1.216.
ఇలా రాజుకు వాచకుడు చదివితే, అతడిని వ్యాసుడు అంటారు.
త్రివిధం వాచకం విద్యాత్సదా గుణవిభేదతః
గుణాల ఆధారంగా వాచకుడు ఎప్పుడూ మూడు రకాలవాడని తెలుసుకోవాలి.
ద్వావేతౌ కథ్యమానౌ తు నిబోధ గదతో మమ
ఈ ఇద్దరు ఎలా ఉంటారో నేను చెప్పేది విను.
పదచ్ఛేదవిహీనం చ తథా భావవివర్జితమ్
పద విభజన లేకుండా, భావం లేకుండా చదివేవాడు,