అర్కం చైవ సమారాధ్య తతోఽగుస్తేఽర్కసామ్యతామ్ 1.210.
ఆర్కుని యథావిధిగా పూజించి, మరణానంతరం ఆర్కునితో సమానత్వాన్ని పొందుతాడు.
పఠతాం శృణ్వతాం రాజన్కుర్వతాం చ విశేషతః
ఓ రాజా, ఈ వ్రతాన్ని చదివేవారికి, వినేవారికి, ముఖ్యంగా ఆచరించేవారికి,
శ్రుతం మయా తు బహుశో న శ్రుతం కౌథుమిర్యథా
నేను చాలా విషయాలు విన్నాను, కాని కౌతుమి గురించి విన్నట్టు మరొకటి వినలేదు.
సిద్ధిం గతోఽర్కమారాధ్య కుష్ఠాన్ముక్తశ్చ సువ్రత
ఆర్కుని పూజించి, కౌతుమి సిద్ధి పొందాడు, కుష్టురోగం నుండి విముక్తి పొందాడు, ఓ సద్గుణవంతుడా.
కథమారాధయామాస భానుం దేవపతిం ద్విజ
ఓ ద్విజా, కౌతుమి భాను దేవపతిని ఎలా పూజించాడు?
అర్కసమ్పుటికావర్ణనమ్ ఆసీత్పురా మహావిద్వాన్బ్రాహ్మణః స్థానగోత్తమః
ఆర్క సంపుటికా వివరణ: ఒకప్పుడు ఒక గొప్ప పండితుడు, ప్రఖ్యాత బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు.
స గతః పుత్రసహితో జనకస్యాశ్రమం ద్విజః
ఆ బ్రాహ్మణుడు తన కుమారుడితో కలిసి జనకుని ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు.
క్రోధావిష్టేన వై తత్ర హతః కౌథుమినా ద్విజః
అక్కడ కోపంతో కౌతుమి ఆ బ్రాహ్మణుడిని హత్య చేశాడు.
భ్రాతృభిశ్చ మహాబాహో తథా శిష్టైశ్చ కృత్స్నశః
అలాగే అతని అన్నదమ్ములు, శిష్యులు కూడా పూర్తిగా పాల్గొన్నారు.
తీర్థాని స జగామాథ దివ్యాన్యాయతనాని చ
ఆ తరువాత అతడు తీర్థస్థలాలు, దైవ ఆలయాలు సందర్శించాడు.
అముక్తేఽథ తయా విప్రే పరో వ్యాధిరజాయత
ఆమె విడిచిపెట్టకపోవడంతో, ఆ బ్రాహ్మణుడికి తీవ్రమైన వ్యాధి వచ్చి పట్టుకుంది.
పృథివీం పర్యటన్సర్వాం పునరాగాత్పితుర్గృహమ్
ఆయన భూమంతా తిరిగి, మళ్లీ తన తండ్రి ఇంటికి చేరుకున్నాడు.
పితర్గతస్తు తీర్థాని పుణ్యాన్యాయతనాని చ
తండ్రి ఇంటికి వచ్చిన తరువాత, పవిత్ర క్షేత్రాలు, పుణ్యస్థలాలు సందర్శించాడు.
కృతేఽపి హి పరే తాత ప్రాయశ్చిత్తే తు మేఽనఘ
తండ్రీ, నేను ప్రాయశ్చిత్తం చేసినా కూడా, నాలో మచ్చేమీ లేదు.
కృతేన కర్మణా యేన అల్పాయాసేన మే విభో
ప్రభూ, తక్కువ శ్రమతో నేను ఎలాంటి కార్యం చేయాలి, దాని వల్ల నాకు ప్రాయశ్చిత్తం లభించాలి?
కథ్యతాం మా చిరం తాత కురు నిఃశ్రేయసం మమ శోకదుఃఖాభిభూతస్తు వాక్యం పుత్రమువాచ హ
తండ్రీ, ఆలస్యం చేయకుండా నాకు మార్గం చెప్పండి, నాకు శాశ్వత శాంతి కలిగించండి. దుఃఖంతో బాధపడుతూ తండ్రి తన కుమారుడితో ఇలా అన్నాడు.
తీర్థాని చ త్వయా వత్స ప్రాయశ్చిత్తాని కుర్వతా
నీవు, నా బిడ్డా, పవిత్ర క్షేత్రాల్లో ప్రాయశ్చిత్తాలు చేశావు.
ఉపాయమేకం వక్ష్యామి యేన త్వం మోక్షమాప్స్యసి
ఒకటే మార్గం ఉంది, అది చెప్పుతాను. దాని ద్వారా నీవు ముక్తిని పొందుతావు.
శరీరేణ విహీనోఽస్మి హేతునా సర్వకర్మణామ్
నా శరీరం లేకపోవడంతో, అన్ని పనులు చేయలేకపోతున్నాను.
దేవైరపి సుపూజ్యోయముపలేపనమార్జనైః
దేవతలకే అత్యంత పూజ్యమైనది ఇది — అభిషేకం, శుద్ధి చేయడాల ద్వారా.
భానురేకో ద్విజశ్రేష్ఠ ఊచురేవం మనీషిణః
మేధావులు అగ్రబ్రాహ్మణుడితో ఇలా అన్నారు: 'ఒక్క భాను మాత్రమే.'
భానుమాశ్రిత్య సర్వే తే మోదంతే దివి పుత్రక
బిడ్డా, భానుని ఆశ్రయించినవారు అందరూ స్వర్గంలో ఆనందిస్తారు.
ఏవం భానుం సర్వమాన్యమధునా ఖిలకామదమ్
ఇలా భాను ఇప్పుడు సమస్త కోరికలను తీరుస్తాడని భావిస్తున్నారు.
తమారాధయ వై భక్త్యా జపన్మంత్రమనుత్తమమ్
అతనిని భక్తితో ఆరాధించు, అత్యుత్తమ మంత్రాన్ని జపించు.
ఆరాధయన్రవిం భక్త్యా జపన్సామ మహామతే
ఓ జ్ఞానవంతుడా, భక్తితో రవిని ఆరాధిస్తూ, సామవేదాన్ని జపించు.
ఓంకారప్రవరోద్గీథం ప్రస్థానం చ చతుష్టయమ్
ఓంకారం, ప్రవర, ఉద్గీతం, ప్రస్థానం — ఇవి నలుగురు మార్గాలు.
పంచమః పరిహారోత్ర షష్ఠమాహుస్తమద్భుతమ్
ఐదవది విరక్తి, ఆరోది అద్భుతమైనదిగా చెప్పబడింది.
సాప్తవిధ్యమితి ప్రోక్తం హింకారప్రణవేషు చ
ఇవి కలిపి ఏడు విధాలుగా చెప్పబడినవి, హింకారంతో పాటు ఓంకారమూ ఉన్నాయి.
ఏతేషాం తాత సామ్నాం వై కంఠే జాప్యం పరం మతమ్
ఈ సామవేద గీతాలలో, ప్రియమైనవాడా, గొంతులో జపించడం అత్యుత్తమమైన సాధనంగా భావించబడుతుంది.
హిరణ్యనాభ ఉవాచ సాధు పుత్ర కులం పూతం త్వత్పుత్రేణ సమేన చ
హిరణ్యనాభుడు ఇలా అన్నాడు: బాగా చెప్పావు కుమారా! నీ కుమారుడు కూడా నీవల్లా ఉండి, మన వంశాన్ని పవిత్రం చేశాడు.