మార్గశీర్షేపి మిత్రస్తు కీర్తితః సతతం బుధైః
మార్గశిరమాసంలో మిత్రుడు జ్ఞానులు ఎప్పుడూ స్తుతిస్తారు.
మాఘే భగేతి విజ్ఞేయస్త్వష్టా చైవాథ ఫాల్గునే
మాఘమాసంలో భగ్ అని తెలుసుకోవాలి; ఫాల్గుణంలో త్వష్ట కూడా గుర్తించాలి.
ధూపార్చనవిధిమిమం సప్తమ్యాం సుసమాహితః
ఈ ధూపార్చన విధిని ఏడవ తారీఖున పూర్తిగా ఏకాగ్రతతో చేయాలి.
తతస్తే సర్వమాఖ్యాతం యథాగుహ్యతమం విభోః
ఇలా ప్రభువు యొక్క అత్యంత గూఢమైన విషయాన్ని పూర్తిగా వివరించాను.
న చ పాపకృతే దేయం న దేయం నాస్తికాయ వా
పాపం చేసే వారికి లేదా నాస్తికులకు ఇది చెప్పకూడదు.
య ఇదం శృణుయాన్నిత్యం సప్తమీవ్రతముత్తమమ్
ఈ ఉత్తమమైన సప్తమీవ్రతాన్ని ఎవరైనా నిత్యం వినేవారు,
ఇహ లోకే సుఖం ప్రాప్య సూర్యలోకే మహీయతే
ఈ లోకంలో సుఖంగా ఉండి, సూర్యలోకంలో ఘనంగా గౌరవించబడతారు.
సూర్యపూజావర్ణనమ్ విస్తరాత్తే పునర్వచ్మి శృణు చైకమనా విభో
సూర్యపూజను విస్తారంగా మళ్లీ వివరించబోతున్నాను; ఏకాగ్రతతో విను ప్రభూ.
ఫాల్గునామలపక్షస్య షష్ఠ్యాం చ సముపోషితః
ఫాల్గుణ మాసంలోని శుక్లపక్షంలో ఆరో రోజున ఉపవాసంగా ఉండాలి.
అర్కపుష్పైర్మహాబాహో గుగ్గులేన సుగంధినా
అర్కపుష్పాలతో, పరిమళభరితమైన గుగ్గిలంతో, ఓ మహాబాహువా,
గుడోదకేన నైవేద్యం నివేద్యం ప్రీతయే రవేః జపన్భౌమం పరం జాప్యం వినిద్రః సతతం బుధః।।౪ శతానీక ఉవాచ కిం తత్పరం భగవతః ప్రియం జాప్యమనుత్తమమ్ । । ౫ జప్తవ్యో యత్పరైర్భక్త్యా భానుస్తస్యాగ్రతో నరైః । తన్మే బ్రూహి తథా మన్త్రాన్ధూపదీపాన్విశేషతః । । యేనాహం తం జపఞ్జప్యం పూజయామి దివాకరమ్ । । ౬ సుమన్తురువాచ వచ్మి తే భరతశ్రేష్ఠ సమాసాన్న తు విస్తరాత్ । । ౭ షడక్షరేణ మన్త్రేణ కుర్యాత్సర్వం సమాహితః । జపం హోమం తథా పూజాం శతజప్తేన సర్వదా । । ౮ సావిత్ర్యా చ జపం పూర్వం కృత్వా శతసహస్రశః । పశ్చాత్సర్వం ప్రకుర్వీత జపాదికమనాకులమ్ । । ౯ ఓం భోః సావిత్రి భాస్కరాయ సహస్రరశ్మి ధీమహి । తేన సూర్యః ప్రచోదయాత్ । । 1.210.౧౦ జప ఏవ పరః ప్రోక్తః సప్తమ్యాం భానునా స్వయమ్ । జప్త్వా సకృద్భవేత్పూతో మానవో నాత్ర సంశయః । । ౧౧ ప్రభాతే త్వథ సప్తమ్యాం జపన్నియతమానసః । పూజయేద్భాన్కరం భక్త్యా పూర్వోక్తవిధినా నృప । । ౧౨ శ్రద్ధయా భోజయేచ్చాపి బ్రాహ్మణాఞ్ఛక్తితో నృప । దివ్యాన్భోగాంశ్చ విధివద్భక్ష్యభోజ్యైరనేకశః । । ౧౩ విత్తశాఠ్యం న కుర్వీత భోజకాంశ్చ ప్రభోజయేత్ । న భోజయేత్తథాఽసౌరాన్సౌరాన్యత్నేన భోజయేత్ । । ౧౪ శతానీక ఉవాచ కే భోజ్యా కే న వా భోజ్యా బ్రాహ్మణా బ్రహ్మవిత్తమ । కేషు చిత్తేషు సప్తమ్యాం దేవదేవో దివాకరః । । ౧౫ ఘటీభోజ్యో భవేద్విప్రః సప్తమీం కురుతే చ యః । సౌరభిన్నేష్వభోజ్యో యో యశ్చ భుక్తో దివాకరే । । ౧౬ ఏతే భోజ్యా ద్విజా రాజన్నాదిత్యేన సమాసతః । ప్రోక్తాః కురుకులశ్రేష్ఠ తథాఽభోజ్యాఞ్ఛృణుష్వ వై । । ౧౭ సభార్యః సపతిర్యస్తు కుష్ఠరోగైర్హతశ్చ యః । యశ్చాన్యదేవతాభక్తస్తథా నక్షత్రసూచకః । । ౧౮ పరాపవాదనిరతో యశ్చ దేవలకస్తథా । ఏతేఽభోజ్యాః సవిత్రా తు స్వయం దేవేన చిన్తితాః । । ౧౯ శతానీక ఉవాచ యే భోజ్యా బ్రాహ్మణాః ప్రోక్తా యే చాభోజ్యా ద్విజోత్తమాః । ఏతేషాం లక్షణం బ్రూహి సర్వేషాం వై సమాహితః । । 1.210.౨౦ సుమన్తురువాచ సాధు పృష్ఠోఽస్మి రాజేన్ద్ర కీర్తయామ్యేవ కృత్స్నశః । పఠతాం తు త్రయీ విద్యాం బ్రాహ్మణానాం కదమ్బకః । । ౨౧ ఘటేత్యుక్తా తు సా రాజన్స్వయం దేవేన భానునా । సా ఘటా విద్యతే యస్య స ఘటీత్యుచ్యతే ద్విజైః । । ౨౨ బ్రహ్మక్షత్రవిశాం వీర శూద్రాణాం చ కదమ్బకః । శృణ్వతాం విధివత్పుణ్యం భక్త్యా పుస్తకవాచనమ్ । । ౨౩ ఇతి మాసే నిబద్ధస్య హోమస్యేతి చ భానునా । కథితం కురుశార్దూల స్వయమాకాశగామినా । । ౨౪ యస్యాః కర్తా భవేద్యస్తు మమ స్యాత్కరకో మతః । స విప్రో రాజశార్దూల సదేష్టో భాస్కరస్య తు । । ౨౫ జయోపజీవీ వ్యాసశ్చ సమః స్యాజ్జీవకస్తథా । యాన్యేతాని పురాణాని సేతిహాసాని భారత । । జయేతి కథితానీహ స్వయం దేవేన భాస్వతా । । ౨౬ ఏకం నివాసయన్యస్తు బ్రాహ్మణం తూపజీవతి । జయోపజీవీ స జ్ఞేయో వాచకశ్చ తథా నృప । । ౨౭ ఆరుణేయాదిశాస్త్రాణి సప్తాశ్వతిలకం తథా । యశ్చ జానాతి సౌరాణి విప్రః సౌరస్స తత్త్వవిత్ । । ౨౮ పూజయేత్సతతం యస్తు భాస్కరం నృపసత్తమ । భోజకాంశ్చ తథా రాజన్యథా దేవం దివాకరమ్ । । ౨౯ స జ్ఞేయో భాస్కరే భక్తో భోజనీయః ప్రయత్నతః 1.210.
వృషలీ యస్య వై భార్యా బ్రాహ్మణస్య విశేషతః
ఒక బ్రాహ్మణునికి భార్య వృషళి అయితే, ముఖ్యంగా,
దైవేన నిహతః కుష్ఠీ బ్రాహ్మణో బ్రహ్మఘాతకః
దురదృష్టవశాత్తు కుష్టురోగంతో బాధపడే బ్రాహ్మణుడు లేదా బ్రహ్మహత్య చేసినవాడు,
జ్ఞేయోన్యదేవభక్తోసౌ స విప్రః కురునందన
ఇతర దేవతలను భక్తితో పూజించే బ్రాహ్మణుడిని కూడా, ఓ కురునందన, తెలుసుకో.
నాదిత్యం పూజయేద్యస్తు స భోజ్యో న కదాచన
ఆదిత్యుని పూజించని వాడికి ఎప్పుడూ భోజనం పెట్టకూడదు.
యస్య యాతి గృహే రాజన్భోజకో మానవస్య తు
ఓ రాజా, ఎవరి ఇంట్లోనైనా అతిథి వచ్చి భోజనం చేస్తే,
రక్షోభూతపిశాచాశ్చ యోగిన్యోపి పలాయితాః
రాక్షసులు, భూతాలు, పిశాచాలు, యోగినులు—allpillaru పారిపోయారు.
సప్తసంవత్సరం యావతృప్తో భవతి భాస్కరః యస్తు తాన్నిందతే విప్రః స న భోజ్యః కదాచన
ఏడు సంవత్సరాలు భాస్కరుడు తృప్తిగా ఉంటాడు. కానీ ఆ బ్రాహ్మణుడు వారిని ఎవరైనా నిందిస్తే, అతడికి ఎప్పుడూ భోజనం ఇవ్వకూడదు.
నిజం భర్తారముత్సృజ్య స్వైరం యాన్యత్ర గచ్ఛతి
తన భర్తను వదిలి, సొంతంగా ఇంకెక్కడికైనా వెళ్లే స్త్రీ—
ప్రచ్ఛన్నం రోచతే రాజన్యా నారీ భవదోషతః
రాజ కుటుంబానికి చెందిన స్త్రీ, తన తప్పు వల్ల, రహస్యంగా వ్యవహరించడంలో ఆనందిస్తుంది.
యోఽస్యాం రతో భవేద్విప్రః స జ్ఞేయః స్వైరిణీరతః 1.210.
అలాంటి స్త్రీతో ఆనందించే బ్రాహ్మణుడు, స్వేచ్ఛగా తిరిగే స్త్రీలతో ఉండేవాడిగా గుర్తించాలి.
రంగోపజీవీ రాజేంద్ర తథా చ బహుయాచకః కృతేనానేన యాదృక్చ ఉద్వృత్తః కురునందన
రాజా! రంగస్థలంపై జీవనం సాగించేవాడు, అలాగే చాలా మందిని అడుగుతూ తిరిగేవాడు, ఇలాంటి పనుల వల్ల అతడు గర్వంగా మారిపోతాడు, కురు వంశజా.
యః స్తుతిం గాయతే విప్రః ప్రోచ్చైస్తు జనసంసది
ప్రజల మధ్యలో గొప్పగా స్తోత్రాలు పాడే బ్రాహ్మణుడు—
సూచనం కథనం ప్రోక్తం సర్వశాస్త్రేషు భారత
ఇలాంటి సూచన, చెప్పడం అన్ని శాస్త్రాలలో చెప్పబడింది, ఓ భారతా.
వేదాంగం జ్యోతిఃశాస్త్రం తు షష్ఠం ప్రోక్తం మనీషిభిః
వేదాంగాలలో జ్యోతిషశాస్త్రాన్ని ఆరవదిగా పండితులు పేర్కొంటారు.
షడంగో న భవేత్తేన రహితేన ద్విజేన చ
అది లేకుండా ద్విజుడు వేదాంగాలలో సంపూర్ణుడవడని.
భోజ్యోఽఖణ్డం యయౌ విప్రోఽనర్థకేన త్వనర్థకమ్
బ్రాహ్మణుడు ప్రయోజనం లేకుండా భోజనం చేస్తే, ఆ భోజనం వ్యర్థమవుతుంది.
యస్య జీవ్యమిదం జ్ఞేయమంగం విప్రస్య వై భవేత్
ఇది బ్రాహ్మణుని జీవనాధారంగా తెలుసుకోవాలి.
సాంవత్సరేణ జ్యోతిషా జ్ఞాననక్షత్రసూచకః
ఒక సంవత్సరంలో జ్యోతిషం ద్వారా నక్షత్రాల జ్ఞానం తెలుస్తుంది.
నిష్కారణం పరాణాం చ పరోక్షం దోషకీర్తనమ్
ఎటువంటి కారణం లేకుండా, ఇతరుల దోషాలను వారి గైర్హాజరీలో చెప్పడం—
బెల్లం నీటితో చేసిన నైవేద్యాన్ని సూర్యునికి సమర్పించి, జ్ఞానులు ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా భూమగ్రహానికి సంబంధించిన ఉత్తమ జపాన్ని చేయాలి.