తృణాని కాష్ఠం పుష్పాణి బీజౌషధిమనుత్తమామ్
గడ్డి, కట్ట, పువ్వులు, విత్తనాలు, ఉత్తమమైన ఔషధ మొక్కలు,
తామ్రం సీసం త్రపుం కాంస్యం శంఖాద్యం చ జలోద్భవమ్
రాగి, సీసం, తుప్పు, కంచు, శంఖాలు, నీటిలో పుట్టే ఇతర వస్తువులు,
ఔర్ణకార్పాసకౌశేయభంగపట్టోద్భవాని చ
ఉన్నె, పత్తి, పట్టూ, గంజి, పట్టు వస్త్రాలు,
ఏవమాదీని చాన్యాని ద్రవ్యాణి వివిధాని చ 1.191.
ఇలాంటి ఇతర ఎన్నో రకాల పదార్థాలు కూడా ఉన్నాయి.
యద్వా తద్వా తు పారోక్ష్యమపి సర్షపమాత్రకమ్
ఏది అయినా, ఎంత చిన్న తప్పు అయినా, అది ఆవాలు పరిమాణంలో ఉన్నా కూడా,
ఏవమాద్యైర్నరః పాపైరుత్క్రాంతేః సమనంతరమ్
ఇలాంటి పాపాలు చేసినవాడు, తన ప్రాణం విడిచిన వెంటనే,
యమలోకే వ్రజేదేవం శరీరేణ యమాజ్ఞయా
తన శరీరంతోనే, యముని ఆజ్ఞతో, యమలోకానికి వెళ్తాడు.
దేవమానుషజీవానామధర్మనిరతాత్మనామ్
దేవతలు, మనుషులు, ఇతర ప్రాణులు — ధర్మానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తించే వారందరి గురించి,
వినయాభావయుక్తానాం ప్రమాదా త్స్వలితాత్మనామ్
వినయం లేని, నిర్లక్ష్యంగా ఉండే, తప్పు మార్గంలో పోయినవారి గురించి,
పారదారికచోరాణామన్యాయవ్యవహారిణామ్
వేరే భార్యలతో సంబంధం ఉన్నవారు, దొంగలు, అన్యాయంగా ప్రవర్తించే వారి గురించి,
తస్మాత్కృతస్య పాపస్య ప్రాయశ్చిత్తం సమాచరేత్
కాబట్టి, చేసిన పాపానికి తప్పకుండా ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి.
యః కరోతి శుభం కర్మ కారయేదనుమోదయేత్
ఎవడు శుభకర్మలు చేస్తాడో, చేయిస్తాడో, లేదా వాటిని ఆమోదిస్తాడో,
ఇతి సంక్షేపతః ప్రోక్తా పాపభేదాత్త్రిధా గతిః
ఇలా, పాపాల ప్రకారం వచ్చే మూడు విధాల మార్గాన్ని సంక్షిప్తంగా వివరించాను.
సప్తాశ్వతిలకానూరుసంవాదవర్ణనమ్ సప్తాశ్వతిలక ఉవాచ సంత్రాసజననం ఘోరం పాపానాం పాపకారిణామ్ । ౧ స్త్రీపునపుంసకైర్వృద్ధైర్గంతవ్యం సర్వజంతుషు
సప్తాశ్వతిలకుడు ఇలా అన్నాడు: పాపులు, పాపకార్యాలు చేసే వారి గతి చాలా భయంకరంగా, భయపెట్టేలా ఉంటుంది; అందరి మధ్యలో, స్త్రీలు, పురుషులు, వృద్ధులు — అందరూ ఈ మార్గాన్ని అనుభవించాల్సిందే.
చిత్రగుప్తాదిభిః సర్వైర్ధర్మస్థైః సత్యవాదిభి అవశ్యం హి కృతం కర్మ భోక్తవ్యం తద్విచారితమ్
చిత్రగుప్తుడు మరియు ఇతర ధర్మపరులు, సత్యవంతులు చేసిన పనిని విచారించి, తప్పక అనుభవింపజేస్తారు.
తత్ర యే శుభకర్మాణః సౌమ్య చిత్తా దయాన్వితాః
అక్కడ, మంచి పనులు చేసే వారు, మృదువైన మనసు కలిగి, దయతో ఉండేవారు,
యః ప్రదద్యాద్ద్విజేంద్రాణాముపానత్కాష్ఠఛత్రకమ్
ఎవడు బ్రాహ్మణులకు చెప్పులు, కఱ్ఱ, గొడుగు ఇస్తాడో,
సోపానత్కో నరో యస్తు దేవాయతనమావిశేత్
ఎవడు చెప్పులు వేసుకుని దేవాలయానికి వెళ్తాడో,
సోపానత్కాని దానాని తథాన్నం తు విశేషతః యస్మాద్యాతి సుఖేనైవ తస్మాద్ధర్మం సమాచరేత్
చెప్పులు వేసుకుని ఇచ్చే దానం, ముఖ్యంగా అన్నదానం — ఇవి సుఖంగా గమ్యం చేరేలా చేస్తాయి కనుక, ధర్మాన్ని తప్పక ఆచరించాలి.
యే పునః క్రూరకర్మాణో నరాః పాపరతాః ఖగ
కానీ, పక్షీ! దుర్మార్గంగా ప్రవర్తించే, పాపంలో మునిగిపోయిన మనుషుల గురించి చెప్పితే,
షడశీతిసహస్రాణి యోజనానామశీతి చ
వారు ఎనభై ఆరు వేల యోజనాలు, ఇంకా ఎనభై యోజనాలు దూరం ప్రయాణించాలి.
సమీపస్థమివాభాతి నరాణాం శుభచారిణామ్ 1.192.
మంచి పనులు చేసే వారికి, ఆ దూరం చాలా దగ్గరగా కనిపిస్తుంది.
తీక్ష్ణకంటకయుక్తేన శర్కరానిచితేన చ
పొడవైన ముల్లు కలిగి, రాళ్లతో నిండిన దారిలో,
క్వచిదర్కేణ మహతా దురంతైశ్చైవ ఖాతకైః
కొన్ని చోట్ల భయంకరమైన ఎండతో, మరికొన్ని చోట్ల దుర్మార్గుల తవ్వడాలతో,
తతః పతద్భిర్విమలైః పర్వతైర్వృక్షసంకులైః
తర్వాత, నిర్మలమైన చెట్లతో నిండిన పర్వతాలు కూలిపడుతూ,
క్వచిద్విషమగర్తాభిః క్వచిల్లోష్ఠైః సపిచ్ఛలైః
కొన్ని చోట్ల అసమానమైన గుంతలతో, మరికొన్ని చోట్ల మట్టికట్టలు, పొదలతో,
అనేకశాఖారచితైర్వ్యాప్తైర్వంశవనైః క్వచిత్
కొన్ని చోట్ల అనేక శాఖలతో కూడిన వెదురు తోటలతో నిండిపోయి,
అథ శృంగాటకైర్వ్యాప్తైః క్వచిద్దావాగ్నినా పునః
తర్వాత కొన్నిచోట్ల కొండచరియలతో, మరికొన్ని చోట్ల అరణ్యాగ్ని వ్యాపించి,
క్వచిద్వాలుకయా వ్యాప్తమాకంఠాంతం ప్రవేశయేత్
కొన్ని చోట్ల మెడదాకా ఇసుకతో నిండిన ప్రదేశంలో ప్రవేశింపజేసి,
క్వచిత్సింహైః క్వచిద్వ్యాఘ్రైర్దంశైః కీటైశ్చ దారుణైః
కొన్ని చోట్ల సింహాలతో, మరికొన్ని చోట్ల పులులతో, దారుణమైన కీటకాల కాటుతో,