దేహీతి సువదన్నర్థీ ధనం బోధయతీవ సః
'ఇవ్వండి' అని అడిగే వాడు, దాతను ధనానికి జాగృతం చేస్తున్నట్టు ఉంటుంది.
బోధయంతి న యాచన్తే దేహీతి కృపణా జనాః 1.189.
బీదవారు 'ఇవ్వండి' అని అడగరు, మౌనంగా ఉంటారు.
ఆయాత్యర్థీ గృహం యస్తు కస్తం న ప్రతిపూజయేత్
ఎవరైనా యాచకుడు ఇంటికి వచ్చినప్పుడు, అతన్ని గౌరవించని వారు ఎవరు ఉంటారు?
యద్బలాదప్యనిచ్ఛంతం యోజయంతి నరాశ్రయాన్
కొంతమంది తమ శక్తితో, ఇష్టంలేని వారిని బలవంతంగా పనిలో పెట్టుకుంటారు.
ఏకస్తిష్ఠతి చాధస్తాదన్యశ్చోపరి తిష్ఠతి
ఒకరు కింద నిలబడి ఉంటారు, మరొకరు పై భాగంలో నిలబడతారు.
యః ప్రాప్తాయార్థినే దానం త్యక్త్వా పాత్ర ముదీక్షతే
యోగ్యుడైన యాచకుడు వచ్చినపుడు దానం ఇవ్వకుండా, అతడిని పరిశీలించే వాడు—
యద్యర్థినో నరా న స్యుర్దానధర్మః కథం భవేత్
యాచకులు లేకపోతే, దానం చేసే ధర్మం ఎలా ఉంటుంది?
పాదోదకమనువ్రజ్యాత్స్వర్గసోపానసప్తకమ్
పాదాలను కడిగిన నీటిని అనుసరించటం, స్వర్గానికి ఏడుసార్లు మెట్లు ఎక్కినట్లే.
గ్రాసాదర్ధమపి గ్రాసం యుక్తం దాతుం సదార్థినామ్
నిజంగా అవసరమైనవారికి, తన భాగంలో అర భాగాన్ని కూడా ఇవ్వడం సముచితమే.
తస్మాత్సత్కృత్య దాతవ్యమనంతఫలమిచ్ఛతా
అంతులేని ఫలితాన్ని కోరేవాడు, గౌరవంతో దానం చేయాలి.
న తద్దానమసత్కారపారుష్యమలినీకృతమ్
అపహాస్యం, కఠినత, అపవిత్రత కలిగి ఉన్న దానం, నిజమైన దానం కాదు.
న తద్ధనం న చ ప్రీతిర్న ధర్మః ప్రియవర్జితః యత్నేనాపి కృతం సర్వం క్రోధోఽస్య నిష్ఫలం ఖగ ।। 1.189.
ప్రేమ లేకపోతే ఆ ధనం కాదు, ఆ అనురాగం కాదు, ఆ ధర్మం కాదు; ఎంత శ్రమపడి చేసినా కోపం ఉంటే అన్నీ వ్యర్థమే, ఓ పక్షీ.
యః శ్రద్ధయార్చితం దద్యాత్ప్రతి గృహ్ణాతి చార్చితమ్
శ్రద్ధతో ఆరాధించి ఇచ్చేవాడు, గౌరవంతో స్వీకరించేవాడు—
ఔదార్యం స్వాగతం మైత్రీ హ్యనుకంపా చ మత్సరః
ఉదారత, ఆహ్వానం, స్నేహం, కరుణ, అసూయ లేకపోవడం—
వారాణసీ కురుక్షేత్రం ప్రయాగం పుష్కరాణి చ
వారణాసి, కురుక్షేత్రం, ప్రయాగం, పుష్కరం—
మూలస్థానం మహాపుణ్యం పుండీరస్వామికం తథా
ప్రాథమిక పవిత్ర స్థలం, మహాపుణ్య క్షేత్రం, అలాగే పుండరీకుని నివాసం కూడా.
ఇత్యేతే కీర్తితా దేశాః సురసిద్ధనిషేవితాః గోసిద్ధముని వాసాశ్చ దేశాః పుణ్యాః ప్రకీర్తితాః
ఇలా దేవతలు, సిద్ధులు సందర్శించే ప్రాంతాలు చెప్పబడ్డాయి. ఓ మునీ, ఆవులు, సిద్ధులు, మునులు నివసించే ప్రాంతాలు కూడా పవిత్రమైనవిగా పేర్కొన్నాయి.
సూర్యాయతనసంస్థానాం యద్యదల్పం తు దీయతే
సూర్యుని ఆలయంలో ఉన్నవారికి కొద్దిగా అయినా ఇచ్చిన దానం—
గ్రహణం చంద్రసూర్యాభ్యాముత్తరాయణముత్తమమ్
చంద్రుడు, సూర్యుని గ్రహణాలు, ఉత్తరాయణం అనే శుభకాలం—
దినచ్ఛిద్రాణి సంక్రాంతిః పుణ్యం విషుపదం ఖగ
పగటి విరామాలు, సంధికాలం, పుణ్యమైన విషువత్కాలం, ఓ పక్షీ—
భక్తిభావః పరా ప్రీతిర్ధర్మో ధర్మైకభావనః
భక్తిభావం, పరమమైన ప్రేమ, ధర్మం, ధర్మమే ధ్యానం—
శ్రద్ధయా విధివత్పాత్రే ప్రతిపాదితముత్తమమ్ 1.189.
శ్రద్ధతో, విధిగా, యోగ్యుడైనవారికి ఇచ్చిన దానం అత్యుత్తమం.
యద్దానం శ్రద్ధయా పాత్రే విధివత్ప్రతిపాదితమ్
ఆస్తికతతో, యోగ్యుడైన వ్యక్తికి, నియమానుసారం ఇచ్చిన దానం —
ఆర్తేషు దీనేషు గుణాన్వితేషు యః శ్రద్ధయా స్వల్పమపి ప్రదద్యాత్
ఎవరైనా, బాధపడుతున్నవారికి, దారిద్ర్యంతో ఉన్నవారికి లేదా గుణాలు కలిగినవారికి, ఆస్తికతతో కొద్దిగా అయినా ఇస్తే —
శ్రద్ధా దానం పరం జ్ఞేయం శ్రద్ధా ఏవ తపః పరమ్
ఆస్తికతతో చేసిన దానమే అత్యుత్తమం; ఆస్తికతే గొప్ప తపస్సు అని తెలుసుకో.
అథాహింసా క్షమా సత్యం హ్రీః శ్రద్ధేంద్రియసంయమః
హింస చేయకపోవడం, సహనం, సత్యం, లజ్జ, ఆస్తికత, ఇంద్రియ నియంత్రణ —
హంతవ్యస్తైః సమస్తైర్వా సూర్యధర్మైరనుష్ఠితైః
ఈ లోపాలను సూర్య ధర్మంలో చెప్పిన విధానాలతో పూర్తిగా తొలగించాలి.
పరస్త్రీద్రవ్యసంకల్పం యః సాపేక్షం కరోతి చ అరిభిః పరిభూతం చ సంత్యజేచ్చైవ పాపకృత్
ఎవరైనా, ఆశతో పరాయి భార్యను లేదా పరాయి వస్తువును కోరితే, లేదా శత్రువులు అవమానించినవారిని విడిచిపెడితే, వారు పాపం చేసినవారు.
తద్భార్యామిత్రపుత్రేషు యశ్చావజ్ఞాం కరోతి చ
అలాగే, ఆ వ్యక్తి భార్య, స్నేహితుడు, కుమారుడిని తక్కువగా చూసేవాడు —
బ్రహ్మఘ్నశ్చ సురాపశ్చ స్తేయీ చ గురుతల్పగః
బ్రాహ్మణ హత్య చేసేవాడు, మద్యం తాగేవాడు, దొంగ, గురువు భార్యను అపహరించేవాడు —