యే చాపవాదం శృణ్వంతి విమూఢా బ్రాహ్మణేషు వై
బ్రాహ్మణుల మీద అపవాదాలు వింటున్న మూర్ఖులు కూడా—
సర్వేషామేవ పాత్రాణాం సత్పాత్రం జాపకః పరః
అందరి మధ్యలో, పవిత్రమైన వేదమంత్రాలు జపించేవాడు ఉత్తమమైన దానగ్రాహకుడు.
సౌరధర్మేషు సప్తాశ్వసంవాదః జపోపేక్షే తథా దానం సహ పాత్రేణ నశ్యతి
సూర్యుని ధర్మాలలో ఏడు గుర్రాల సంభాషణ ఉంది. జపాన్ని, దానాన్ని, మరియు దానికి యోగ్యుడైనవాడిని నిర్లక్ష్యం చేస్తే అవన్నీ నశించిపోతాయి.
భస్మనీవ హుతం హవ్యం యథా హోతుశ్చ నిష్ఫలమ్
బూడిదపై హోమం చేసినట్లు, యజమానికి ఫలం ఉండదు.
యథా షణ్ఢోఽఫలః స్త్రీషు యథా గౌర్గవి చాఫలా
స్త్రీలతో శక్తిలేని వాడు ఎలా ఫలహీనుడో, ఎద్దుల మధ్య ఆవు ఎలా ఫలితం ఇవ్వదో,
లోహోడుపేన ప్రతరన్నిమజ్జత్యుదకే యథా
మరియు మట్టికట్టుతో ఇనుపపు గడ్డను నీటిలో దాటిస్తే అది మునిగిపోతుంది కదా,
కారుణ్యాత్సర్వభూతేషు శ్రద్ధయా యత్ప్రదీయతే
ప్రతి జీవికి దయతో, విశ్వాసంతో ఇచ్చిన దానం,
దీనాంధకృపణానాం చ బాలవృద్ధాతురేషు చ
బీదవాళ్లకు, అంధులకు, దురదృష్టులకూ, పిల్లలకు, వృద్ధులకు, రోగులకు ఇచ్చిన దానం కూడా,
న హి స్వార్థం సముద్దిశ్య ప్రతిగృహ్ణంతి సాధవః
ధర్మవంతులు తమ స్వార్థం కోసం ఎప్పుడూ దానం తీసుకోరు.
దాతురేవోపకారాయ వదత్యర్థీ దదస్వ మే
దాతకి మేలు కలగాలని కోరుకునే వాడు 'నాకు ఇవ్వండి' అని అడుగుతాడు.
దేహీతి సువదన్నర్థీ ధనం బోధయతీవ సః
'ఇవ్వండి' అని అడిగే వాడు, దాతను ధనానికి జాగృతం చేస్తున్నట్టు ఉంటుంది.
బోధయంతి న యాచన్తే దేహీతి కృపణా జనాః 1.189.
బీదవారు 'ఇవ్వండి' అని అడగరు, మౌనంగా ఉంటారు.
ఆయాత్యర్థీ గృహం యస్తు కస్తం న ప్రతిపూజయేత్
ఎవరైనా యాచకుడు ఇంటికి వచ్చినప్పుడు, అతన్ని గౌరవించని వారు ఎవరు ఉంటారు?
యద్బలాదప్యనిచ్ఛంతం యోజయంతి నరాశ్రయాన్
కొంతమంది తమ శక్తితో, ఇష్టంలేని వారిని బలవంతంగా పనిలో పెట్టుకుంటారు.
ఏకస్తిష్ఠతి చాధస్తాదన్యశ్చోపరి తిష్ఠతి
ఒకరు కింద నిలబడి ఉంటారు, మరొకరు పై భాగంలో నిలబడతారు.
యః ప్రాప్తాయార్థినే దానం త్యక్త్వా పాత్ర ముదీక్షతే
యోగ్యుడైన యాచకుడు వచ్చినపుడు దానం ఇవ్వకుండా, అతడిని పరిశీలించే వాడు—
యద్యర్థినో నరా న స్యుర్దానధర్మః కథం భవేత్
యాచకులు లేకపోతే, దానం చేసే ధర్మం ఎలా ఉంటుంది?
పాదోదకమనువ్రజ్యాత్స్వర్గసోపానసప్తకమ్
పాదాలను కడిగిన నీటిని అనుసరించటం, స్వర్గానికి ఏడుసార్లు మెట్లు ఎక్కినట్లే.
గ్రాసాదర్ధమపి గ్రాసం యుక్తం దాతుం సదార్థినామ్
నిజంగా అవసరమైనవారికి, తన భాగంలో అర భాగాన్ని కూడా ఇవ్వడం సముచితమే.
తస్మాత్సత్కృత్య దాతవ్యమనంతఫలమిచ్ఛతా
అంతులేని ఫలితాన్ని కోరేవాడు, గౌరవంతో దానం చేయాలి.
న తద్దానమసత్కారపారుష్యమలినీకృతమ్
అపహాస్యం, కఠినత, అపవిత్రత కలిగి ఉన్న దానం, నిజమైన దానం కాదు.
న తద్ధనం న చ ప్రీతిర్న ధర్మః ప్రియవర్జితః యత్నేనాపి కృతం సర్వం క్రోధోఽస్య నిష్ఫలం ఖగ ।। 1.189.
ప్రేమ లేకపోతే ఆ ధనం కాదు, ఆ అనురాగం కాదు, ఆ ధర్మం కాదు; ఎంత శ్రమపడి చేసినా కోపం ఉంటే అన్నీ వ్యర్థమే, ఓ పక్షీ.
యః శ్రద్ధయార్చితం దద్యాత్ప్రతి గృహ్ణాతి చార్చితమ్
శ్రద్ధతో ఆరాధించి ఇచ్చేవాడు, గౌరవంతో స్వీకరించేవాడు—
ఔదార్యం స్వాగతం మైత్రీ హ్యనుకంపా చ మత్సరః
ఉదారత, ఆహ్వానం, స్నేహం, కరుణ, అసూయ లేకపోవడం—
వారాణసీ కురుక్షేత్రం ప్రయాగం పుష్కరాణి చ
వారణాసి, కురుక్షేత్రం, ప్రయాగం, పుష్కరం—
మూలస్థానం మహాపుణ్యం పుండీరస్వామికం తథా
ప్రాథమిక పవిత్ర స్థలం, మహాపుణ్య క్షేత్రం, అలాగే పుండరీకుని నివాసం కూడా.
ఇత్యేతే కీర్తితా దేశాః సురసిద్ధనిషేవితాః గోసిద్ధముని వాసాశ్చ దేశాః పుణ్యాః ప్రకీర్తితాః
ఇలా దేవతలు, సిద్ధులు సందర్శించే ప్రాంతాలు చెప్పబడ్డాయి. ఓ మునీ, ఆవులు, సిద్ధులు, మునులు నివసించే ప్రాంతాలు కూడా పవిత్రమైనవిగా పేర్కొన్నాయి.
సూర్యాయతనసంస్థానాం యద్యదల్పం తు దీయతే
సూర్యుని ఆలయంలో ఉన్నవారికి కొద్దిగా అయినా ఇచ్చిన దానం—
గ్రహణం చంద్రసూర్యాభ్యాముత్తరాయణముత్తమమ్
చంద్రుడు, సూర్యుని గ్రహణాలు, ఉత్తరాయణం అనే శుభకాలం—
దినచ్ఛిద్రాణి సంక్రాంతిః పుణ్యం విషుపదం ఖగ
పగటి విరామాలు, సంధికాలం, పుణ్యమైన విషువత్కాలం, ఓ పక్షీ—