అతీర్థగమనాత్పుంసస్తీర్థే సంగాహనాత్స్త్రియాః
పురుషుడు తీర్థం కాకుండా వేరే చోటికి వెళ్లడం నిషిద్ధం. స్త్రీలు తీర్థంలో గుంపుగా చేరడం అనుమతించబడదు.
యౌగపద్యే తు తీర్థానాం వివాహక్రమశో వ్రజేత్
ఒకేసారి అనేక తీర్థాలు వచ్చినప్పుడు, వివాహ క్రమానుసారం వాటికి వెళ్ళాలి.
బ్రాహ్మాదిభిర్వివాహైస్తు సంస్కృతౌ తౌ ఖగాధిప
బ్రాహ్మ మొదలైన వివాహాలతో ఇద్దరూ పవిత్రులవుతారు, ఓ పక్షిరాజా.
బ్రాహ్మో దైవస్తథార్షశ్చ ప్రాజాపత్యః ఖగా ధిప
బ్రాహ్మ, దైవ, ఆర్ష, ప్రాజాపత్య వివాహాలు, ఓ పక్షిరాజా,
ప్రశస్తాః క్షత్రియాదీనాం విప్రాదీనాం తు మానతః
క్షత్రియులకు మొదలైనవారికి ఇవి ప్రశంసించబడతాయి; బ్రాహ్మణులకు మొదలైనవారు ఇవి గౌరవిస్తారు.
క్షత్రియస్యాపి దేయా తు ప్రతిగ్రహవివర్జితా పావనం పురుషాణాం తు వివాహం పరిచక్షతే
క్షత్రియునికైనా, ప్రతిఫలం తీసుకోకుండా వధువును ఇవ్వాలి. వివాహం పురుషులకు పవిత్రతను ఇస్తుందని చెబుతారు.
ఇతి శ్రీభవిష్యే మహాపురాణే సప్తమీకల్పే బ్రాహ్మే పర్వణి సూర్యారుణసంవాదే వివాహవిధివర్ణనం నామ ద్వ్యశీత్యుత్తరశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీ భవిష్య మహాపురాణంలో, సప్తమీకల్పంలో, బ్రాహ్మ పర్వంలో, సూర్యుడు, అరుణునితో చేసిన సంభాషణలో, వివాహ విధి వివరించే నూట ఎనభై రెండవ అధ్యాయం పూర్తయింది.
శ్రాద్ధవిధికథావర్ణనమ్ భాస్కర ఉవాచ భూతపిత్రమరబ్రహ్మమనుష్యాణాం యథావిధి
శ్రాద్ధ విధి వివరము. భాస్కరుడు ఇలా అన్నాడు: భూతాలు, పితృదేవతలు, దేవతలు, మనుష్యులకు యథావిధిగా —
సదా సదాన కృత్యానాం ఫలార్థమపరే స్థితాః
ఇతరులు ఎప్పుడూ తమ కార్యాల ఫలితాల కోసమే శ్రమిస్తారు.
అతిథేః పరితోషాయ పరిచర్యా విధీయతే
అతిథిని సంతుష్టిపర్చేందుకు సేవ చేయాలని నియమించబడింది.
తిస్రోష్టకాస్తు కర్తవ్యా మధ్యావర్తీ చతుర్థికా
మూడు అష్టకాలు చేయాలి, నాల్గవది మధ్యలో చేయాలి.
ప్రతిపది క్రియతే యత్తు చతుష్పార్వణముచ్యతే
ప్రతిపద రోజున చేసే దాన్ని చతుర్పర్వం అంటారు.
నిత్యం నైమిత్తికం కామ్యం వృద్ధిశ్రాద్ధం సపిండనమ్ కర్మాంగం నవమం ప్రోక్తం వైదికం దశమం స్మృతమ్
నిత్యం, నైమిత్తికం, కామ్యం, వృద్ధి శ్రాద్ధం, సపిండనం, తొమ్మిదవది కర్మాంగం, పదవది వైదికం అని చెప్పబడింది.
అనూరురువాచ యదేతద్భవతా ప్రోక్తం శ్రాద్ధం ద్వాదశధా విభో
అనూరురు ఇలా అన్నాడు: ప్రభూ! మీరు చెప్పిన ఈ ద్వాదశ విధాల శ్రాద్ధం —
నిత్యం కిముచ్యతే శ్రాద్ధం కిం వా నైమిత్తికం భవేత్
దేనిని నిత్య శ్రాద్ధం అంటారు? దేనిని నైమిత్తికం అంటారు?
వైశ్వదేవవిహీనం తు అశక్తావుదకేన తు
వైశ్వదేవం చేయలేనప్పుడు, నీటితో ఆచరించాలి.
ఏకోద్దిష్టం తు యచ్ఛ్రాద్ధం తన్నైమిత్తికముచ్యతే 1.183.
ఒకరికి మాత్రమే చేసే శ్రాద్ధాన్ని నైమిత్తికం అంటారు.
కామయుక్తం హి తత్కామ్యమభిప్రేతార్థసిద్ధయే
ఏదైనా కోరికతో చేసే శ్రాద్ధాన్ని కామ్య శ్రాద్ధం అంటారు, కోరుకున్న ఫలితాన్ని పొందడానికి చేస్తారు.
వృద్ధౌ యత్క్రియతే శ్రాద్ధం వృద్ధిశ్రాద్ధం తదుచ్యతే
పెరుగుదల సందర్భంలో చేసే శ్రాద్ధాన్ని వృద్ధి శ్రాద్ధం అంటారు.
గంధోదకతిలైర్యుక్తం కుర్యాత్పాత్రచతుష్టయమ్
సువాసన గల నీరు, నువ్వులు నింపిన నాలుగు పాత్రలు సిద్ధం చేయాలి.
యే సమానా ఇతి ద్వాభ్యామేతజ్జ్ఞేయం సపిండనమ్
ఒకే రకంగా ఉన్నారని చెప్పిన రెండు సందర్భాల్లో ఇది సపిండీకరణం అని తెలుసుకోవాలి.
దర్శే వై క్రియతే యత్తు తత్పార్వణముదాహృతమ్ గోభ్యశ్చ క్రియతే శ్రాద్ధం తద్గోష్ఠశ్రాద్ధముచ్యతే
అమావాస్యనాడు చేసే శ్రాద్ధాన్ని పార్వణ శ్రాద్ధం అంటారు. ఆవులకు చేసే శ్రాద్ధాన్ని గోష్ఠ శ్రాద్ధం అంటారు.
బహూనాం విదుషాం సంపత్సుఖార్థం పితృతృప్తయే శుద్యర్థమితి తత్ప్రోక్తం వైనతేయ మనీషిభిః
చదువుకున్నవాళ్లకు సంపద, సుఖం కలగాలని, పితృదేవతలు తృప్తి చెందాలని, పవిత్రత కోసం మేధావులు ఈ విధంగా చేయాలని చెప్పారు, వినతా కుమారా.
నిషేకకాలే సోమే చ సీమతోన్నయనే తథా
గర్భసంచారణ సమయంలో, సోమయాగంలో, అలాగే సీమంతం వేడుకలో కూడా
క్రియతే దేవముద్దిశ్య సప్తమ్యాదిషు యత్నతః తద్యత్నార్థమితి ప్రోక్తం ప్రదిశేచ్చ న సంశయః
దేవతల కోసం ఏడు తేదీ మొదలైన సందర్భాల్లో శ్రద్ధతో చేసే కార్యాన్ని యత్నార్థం అంటారు. నిర్ణీత దిశలో సమర్పించాలి, సందేహం లేదు.
శరీరోపచయే శ్రాద్ధమశ్వవృద్ధ్యర్థమేవ చ
శరీరం పెరగడానికి, గుర్రాలు పెరగడానికి కూడా శ్రాద్ధం చేస్తారు.
సర్వేషామేవ శ్రాద్ధానాం శ్రేష్ఠం సాంవత్సరం మతమ్ 1.183.
అన్ని శ్రాద్ధాల్లో సంవత్సరానికి ఒక్కసారి చేసే శ్రాద్ధమే ఉత్తమమని భావిస్తారు.
మృతేఽహని పునర్యస్తు న కుర్యాచ్ఛ్రాద్ధమాదరాత్
మరణించిన రోజు శ్రద్ధతో శ్రాద్ధం చేయకపోతే
నాహం తస్య ఖగశ్రేష్ఠ పూజాం గృహ్ణామి నో హరిః
పక్షిరాజా, నేను గానీ, హరిదేవుడు గానీ అతని పూజను స్వీకరించము.
తస్మాద్యత్నేన కర్తవ్యం వర్షేవర్షే మృతేఽహని
అందుచేత ప్రతి సంవత్సరం మరణదినాన శ్రద్ధతో శ్రాద్ధం తప్పక చేయాలి.