విదేహదేశే భూపాల నగరీ మిథిలావతీ
విదేహదేశంలో, ఓ రాజా, మిథిలావతి అనే నగరం ఉండేది.
గుణాధిపస్తత్ర రాజా ధనధాన్యసమన్వితః
అక్కడ గుణాధిపుడు అనే రాజు ఉండేవాడు. అతనికి ధనం, ధాన్యం సమృద్ధిగా ఉండేవి.
వృత్త్యర్థం మిథిలాదేశే తత్ర వాసం చకార సః
ఆ జీవనోపాధి కోసం మిథిలా ప్రాంతంలో నివాసముండేవాడు.
మృగయార్థే వనం ప్రాప్తస్తత్ర శార్దూలముత్తమమ్
వేట కోసం అడవిలోకి వెళ్లి, అక్కడ ఒక గొప్ప పులిని చూశాడు.
వ్యాఘ్ర మార్గేణ భూపాలో వనాన్తరముపాయయౌ
పులి వెళ్ళిన దారిలో రాజు అడవి లోతుల్లోకి వెళ్లాడు.
క్షుత్క్షామకణ్ఠో నృపతిః శ్రమసన్తాపపీడితః
ఆ రాజు ఆకలితో గొంతు ఎండిపోయి, అలసటతో బాధపడుతూ ఉన్నాడు.
ఇతి శ్రుత్వా స రాజన్యో హత్వా హరిణముత్తమమ్
ఇలా విన్న రాజు, ఒక మంచి జింకను వేటాడి చంపాడు.
వాంఛితం తే దదామ్యాశు స హోవాచ మహీపతిమ్
"నీవు కోరినది త్వరగా ఇస్తాను," అని అతను రాజును ఉద్దేశించి అన్నాడు.
త్వయా సహస్రముద్రాశ్చ ఖాదితా మమ భూపతే
రాజా, నువ్వు నా వెయ్యి నాణేలు ఖర్చు చేశావు.
శతముద్రాస్తు మాసాన్తే మహ్యం దేహి కుటుంబినే 3.2.8.
నెలాఖరులో నువ్వు నాకు వంద నాణేలు ఇవ్వాలి, గృహస్థా.
ఏకస్మిన్దివసే రాజన్స చ రాజా గుణాధిపః
ఒక రోజు, ఓ రాజా, ఆ గుణాధిపుడు అనే రాజు—
స గత్వా సాగరతటే దేవీమూర్తిం దదర్శ హ
సముద్రతీరానికి వెళ్లి, అక్కడ దేవతామూర్తిని చూశాడు.
గన్ధర్వతనయాం సుభ్రూం పూజయిత్వా ప్రసన్నధీః।। ప్రాంజలిః పురతస్తస్థౌ తదా దేవీ సమాగతా
అతడు అందమైన కనుబొమ్మల గంధర్వ కుమార్తెను పూజించి, హర్షంతో చేతులు జోడించి ఆమె ఎదుట నిలబడ్డాడు. అప్పుడు ఆ దేవత ప్రత్యక్షమైంది.
వరం వరయ తం ప్రాహ చిరందేవస్తు చాబ్రవీత్
"ఏ వరం కావాలో కోరుకో," అని ఆమె చెప్పింది. ఆ దీర్ఘాయువు ఉన్నవాడు సమాధానమిచ్చాడు.
ఇతి శ్రుత్వా తు సా దేవీ విహస్యోవాచ కామినమ్
అది విని ఆ దేవి నవ్వుతూ, కోరికతో ఉన్న వాడిని ఇలా అడిగింది.
తథేత్యుక్త్వా గతస్తోయే ప్లావితో మిథిలాం యయౌ
అవును అని చెప్పి, అతడు నీటిలోకి దిగి, అక్కడినుంచి తేలుతూ మిథిలా పట్టణానికి వెళ్లిపోయాడు.
గుణాధిపస్తు తచ్ఛ్రుత్వా స్వభృత్యేన సమన్వితః
ఆ విషయం విని, గుణాధిపుడు తన సేవకునితో కలిసి స్పందించాడు.
గాంధర్వేణ వివాహేన మాం గృహాణ గుణాధిప
గుణాధిపా! గాంధర్వ వివాహంతో నన్ను స్వీకరించు.
పుణ్యదే త్వం గృహాణాద్య తర్హి త్వాం సంభజామ్యహమ్
పుణ్యదే! నీవు నన్ను ఈ రోజు అంగీకరించు; అప్పుడు నేను నీతో కలుస్తాను.
స హోవాచ శృణు త్వం భో మమ భృత్యం చిరం సురమ్ 3.2.8.
అతడు ఇలా అన్నాడు: విను, నీవూ, నా సేవకుడూ, చాలా కాలంగా, సురమా.
వ్రీడితా తు కథాం కృత్వా భూపతిం ప్రాహ కామినీ
సిగ్గుతో, ఆ కామంతో ఉన్న మహిళ తన కథ చెప్పి రాజును ఇలా అడిగింది.
చిరందేవం తు సంప్రాప్య కామాంధా త్వాం సమాగతా శాపితా దేవదేవేన నరభోగకరీ హ్యహమ్
చాలా కాలం దేవుని చేరుకుని, కోరికతో మత్తులో నిన్ను కలిసాను; దేవదేవుడి శాపంతో నేను మానవులతో సుఖపడే వాడిగా మారాను.
ఇతి శ్రుత్వా స భూపాలో ధర్మాత్మా శీలవిగ్రహః
అది విని, ధర్మాత్ముడైన, సద్గుణాల రూపమైన రాజు స్పందించాడు.
చిరందేవస్తు రాజన్యో మత్పుత్ర ఇవ వర్తతే
చిరందేవుడు ఆ క్షత్రియుడు, నా కుమారుడిలా ప్రవర్తిస్తున్నాడు.
లజ్జితా సా తదా దేవీ స్నుషేవః చ వవర్త వై
ఆ సమయంలో, ఆ దేవి సిగ్గుతో, కోడలిలా ప్రవర్తించింది.
ఇత్యుక్త్వా భూపతిం ప్రాహ వైతాలో రుద్రకింకరః
ఇలా చెప్పి, రుద్రుని సేవకుడైన వేతాళుడు రాజును ఇలా అడిగాడు.
సత్యం ధర్మశ్చ వేతాల శృణు తత్కారణం శుభమ్
వేతాళా! ఇది సత్యం, ధర్మం కూడా. ఆ శుభకారణాన్ని విను.
నృపాణాం పరమో ధర్మః సర్వోపకరణం స్మృతః
రాజులకు ఉన్న అత్యున్నత ధర్మం అందరికీ ఉపకారం చేయడమే అని గుర్తించబడింది.
భృత్యేన చ కృతం కర్మ తచ్ఛృణుష్వ వదామ్యహమ్ సేవా వృత్తిః కృతా సర్వా యథాన్యైర్న నరైః కృతా
సేవకుడు చేసిన పనిని నేను చెబుతాను, విను. ఇతరులు చేసినట్లే, అన్ని సేవలు, జీవనోపాధి కూడా జరిగింది, కానీ మనుషులచేత కాదు.
పశ్చాద్భూపతినా జ్ఞాతః సంకటే బృహదాగతే 3.2.8.
తర్వాత, పెద్ద కష్టసమయంలో ఆ రాజు ఆ విషయం తెలుసుకున్నాడు.