జయార్క జయదీప్తీశ సహస్రకిరణోజ్జ్వల
సూర్యునికి జయము, వెలుగుకు అధిపతికి జయము, వెయ్యి కిరణాలతో ప్రకాశించే వాడికి జయము.
గాయత్రీదేహరూపాయ సావిత్రీదయితాయ చ
గాయత్రీ స్వరూపుడైనవాడికి, సావిత్రి ప్రియుడైనవాడికి జయము.
సుమంతురువాచ శ్రేయసే వైనతేయస్య గరుడస్య మహాత్మనః ।। 1.180.
సుమంత్రుడు ఇలా అన్నాడు: ఇది మహాత్ముడైన వైనతేయుడు గరుత్మంతుని శ్రేయస్సు కోసం.
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు సుపర్ణః పత్రవానభూత్
అదే సమయంలో సుపర్ణుడు రెక్కలతో కూడినవాడయ్యాడు.
సంపూర్ణావయవో రాజన్యథాపూర్వం తథాభవత్
రాజా! అతని శరీరం మునుపటిలాగే పూర్తిగా అవయవాలతో నిండిపోయింది.
ఏవమన్యేఽపి రాజేంద్ర మానవా యే చ రోగిణః తస్మాద్యత్నేన కర్తవ్యమగ్నికార్యం విధానతః
ఇలా, రాజేంద్రా! ఇతర మనుషులు, అలాగే రోగులు కూడా, అందువల్ల అగ్నికార్యాన్ని నియమానుసారం శ్రద్ధతో చేయాలి.
కరణీయం చ రాజేంద్ర మానవైశ్చ ప్రరోగిభిః
రాజేంద్రా! మనుషులు మరియు రోగులు కూడా ఇది తప్పక చేయాలి.
గ్రహో పఘాతే దుర్భిక్ష ఉత్పాతేషు చ కృత్స్నశః
గ్రహబాధ, కరవు, లేదా విపత్తు పూర్తిగా సంభవించినప్పుడు,
పూజయిత్వా ప్రసూక్తం తు ధ్యాత్వా వీరం ప్రయత్నతః
నియమించిన సూక్తంతో పూజ చేసి, ధైర్యవంతుడిని శ్రద్ధతో ధ్యానిస్తూ,
చేతసా సుప్రసన్నేన సర్పిషా మధునా సహ
చిత్తశుద్ధితో, నెయ్యి మరియు తేనెతో కలిపి,
ఇదం చ శాంతికం కుర్యాద్బలిం దయాత్ప్రయత్నతః
ఈ శాంతికర్మను శ్రద్ధతో, దయతో బలి సమర్పణ చేయాలి.
ఇత్యేవం శాంతికాధ్యాయం యః పఠేచ్ఛృణుయాదపి
ఈ విధంగా శాంతి అధ్యాయాన్ని ఎవరు చదువుతారో, వినుతారో,
స విజిత్య రణే శత్రుం మానం చ పరమం లభేత్ 1.180.
యుద్ధంలో శత్రువును జయించినవాడు, అత్యున్నతమైన గౌరవాన్ని పొందుతాడు.
వ్యాధిభిర్నాభిభూయేత పుత్రపౌత్రైః ప్రతిష్ఠితః
ఆయనకు వ్యాధులు దగ్గర పడవు, కుమారులు మనవళ్లతో స్థిరంగా ఉంటాడు.
యానుద్దిశ్య పఠేద్వీర వాచకో మానవో భువి
ఓ వీరా, ఈ శ్లోకాలను భూమిపై ఎవడు శ్రద్ధతో చదువుతాడో,
నాకాలే మరణం తస్య న సర్పైశ్చాపి దశ్యతే
అతనికి అకాల మరణం సంభవించదు, పాములు కూడా కాటు వేయవు.
న చోత్పత్తి భయం తస్య నాభిచారకజం భవేత్ తే సర్వే ప్రశమం యాంతి శ్రవణాదస్య భారత
అతనికి జనన సమయంలో భయం ఉండదు, మంత్రదోషం కూడా బాధించదు; ఇవన్నీ ఈ శ్లోకాన్ని వినడంవల్ల శాంతిస్తాయి, ఓ భారతా.
యత్పుణ్యం సర్వ తీర్థానాం గంగాదీనాం విశేషతః
సర్వ తీర్థాల పుణ్యం, ముఖ్యంగా గంగాది పవిత్ర నదుల పుణ్యం,
దశానాం రాజసూయానామన్యేషాం చ విశేషతః
పది రాజసూయ యాగాల ఫలం, ఇంకా ఇతర యాగాల విశేష ఫలితాలు,
గోఘ్నశ్చైవ కృతఘ్నశ్చ బ్రహ్మహా గురుతల్పగః
పశువును హతమార్చినవాడు, కృతఘ్నుడు, బ్రాహ్మణ హంతకుడు, గురుపత్నిని అపహరించినవాడు—
శ్రవణాదస్య పాపేభ్యో ముచ్యతే నాత్ర సంశయః
ఈ శ్లోకాన్ని వినడంవల్ల వారు ఆ పాపాలనుండి విముక్తి పొందుతారు; ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఇతిహాసమిమం పుణ్యమగ్నికార్యమనుత్తమమ్
ఈ పవిత్రమైన ఇతిహాసం, అగ్నికార్యాలలో అతి శ్రేష్ఠమైనది,
సూర్యభక్తే సదా దేయం సూర్యేణ కథితం పురా 1.180.
సూర్యభక్తునికి ఎప్పుడూ ఇవ్వాలి; ఇది సూర్యుని ద్వారా పురాతన కాలంలో చెప్పబడింది.
గరుడేన పురా ప్రోక్తం భోజకానాం మహాత్మనామ్
గరుడుడు ఈ విషయాన్ని మహాత్ములైన భోజకులకు పుర్వం వివరించాడు.
తైశ్చాపి కథితం పుణ్యం మునేర్వ్యాసస్య ధీమతః
వారు కూడా ఈ పుణ్యాన్ని మహర్షి వ్యాసునికి వివరించారు.
స్మృతిభేదవర్ణనమ్ కౌతుకం పృచ్ఛ తే బ్రహ్మన్సమాసవ్యాసయోగతః
స్మృతి విభాగాల వివరాన్ని— ఓ బ్రాహ్మణా, సంక్షిప్తంగా మరియు విస్తృతంగా, ఆసక్తితో నేను నిన్నడుగుతున్నాను.
యథోక్తం భాస్కరేణేహ అరుణస్య మహాత్మనః
ఇక్కడ భాస్కరుడు, అర్థవంతుడైన అరుణుడు చెప్పిన ప్రకారం,
సహస్రకిరణం భానుముదయస్థం దివాకరమ్
వెయ్యి కిరణాలతో ప్రకాశించే సూర్యుడు, ఉదయ సమయంలో వెలిగే ఆ భానుడు,
భగవన్దేవదేవేశ సహస్రకిరణోజ్జ్వల
ఓ భగవంతుడా, దేవతలకు అధిపతివా, వెయ్యి కిరణాలతో ప్రకాశించే వాడా,
ఏవం పృష్టస్తు భగవానరుణేన ఖగాధిపః
అరుణుడు ఇలా అడిగినపుడు, పక్షిరాజు అయిన భగవంతుడు ఇలా చెప్పాడు.