అస్థిమజ్జ్ఞః సమభవత్తతో వై శుక్రమాదిశేత్ తత్రాపః ప్రథమో భాగః స సౌమ్యో రాశిరుచ్యతే
అక్కడి నుంచి ఎముక, మజ్జా ఏర్పడతాయి; ఆ తరువాత వీర్యం కలుగుతుంది. అందులో నీరు మొదటి భాగం, దాన్ని సోమ భాగం అంటారు.
తతః క్ష్మాసంభవో జ్ఞేయో ద్వితీయో రాశిరుచ్యతే
ఆ తరువాత భూమి నుండి ఉత్పత్తి అయినదే రెండవ భాగంగా తెలుసుకోవాలి.
భవో రసాత్మకస్తేషాం వీర్యం చ శశిపావకమ్
వాటికి మూలం రసమే; వాటి శక్తి చంద్రుడు, అగ్ని రూపంలో ఉంటుంది.
కఫస్య పృథివీ స్థానం పిత్తం నాభౌ ప్రతిష్ఠితమ్ నాభికోష్ఠాంతరస్థం తు తత్ర దేవో దివాకరః ।।1.157.
కఫానికి స్థలం భూమి, పిత్తం నాభిలో స్థిరంగా ఉంటుంది. నాభి గుహలో సూర్యదేవుడు నివసిస్తాడు.
మనః ప్రజాపతిర్జ్ఞేయః కఫః సోమో విభావ్యతే
మనస్సు ప్రజాపతిగా భావించాలి; కఫం చంద్రునిగా ప్రకాశిస్తుంది.
ఏవం ప్రవర్తితే గర్భే వర్ధితేంఽబుదసన్నిభే
ఇలా గర్భం ఏర్పడి, నీటి బుడగలా పెరుగుతుంది.
తతోంఽగాని విసృజతే బిభర్తి పరివర్తయన్
అప్పుడా పరమాత్మ తన అవయవాలను విడదీసి, వాటిని మళ్లీ కలిపి, మారుస్తూ, పోషిస్తూ ఉంటాడు.
ప్రాణోస్య ప్రథమం స్థానం వర్ధయన్పరివర్తతే వ్యానోఽథ వ్యాపకో దేహే సమానః సన్నివర్తతే
ఆయన శ్వాస మొదటి స్థానం; అది పెరిగి, చుట్టూ వ్యాపిస్తుంది. తరువాత వ్యానుడు శరీరమంతా వ్యాపించి, సమానుడు కూడా తన స్థానానికి చేరుకుంటాడు.
భూతావాప్తిస్తతస్తస్య జాయతీంద్రియగోచరా
దానివల్ల భూతాల స్వీకరణ కలుగుతుంది; ఇంద్రియాల పరిధి కూడా జన్మిస్తుంది.
తస్యేంద్రియాణి పిష్టాని స్వంస్వం యోగం ప్రచక్రముః
ఆయన ఇంద్రియాలు ఏర్పడి, ఒక్కొక్కటి తన పనిలో నిమగ్నమై ఉంటాయి.
నిద్రా హ్యాకాశయోనిశ్చ జలాశ్రయే ప్రవర్తతే
నిద్ర ఆకాశంలో పుట్టి, నీటిని ఆధారంగా చేసుకుని పనిచేస్తుంది.
గ్రామాశ్చ విషయాశ్చైవ యస్య వీర్యం ప్రవర్తితమ్
పల్లెలు, విషయాలు అన్నీ ఆయన శక్తితోనే ప్రేరేపించబడతాయి.
స కథం దేవదేవేశో గర్భమేష్యతి చాంశుమాన్
ఆ ప్రకాశవంతుడైన దేవతల అధిపతి గర్భంలోకి ఎలా ప్రవేశించగలడు?
ఏవం మే సంశయో బ్రహ్మన్నేష మే విస్మయో మహాన్ 1.157.
బ్రహ్మన్, ఇదే నా సందేహం; ఇదే నాకు గొప్ప ఆశ్చర్యంగా ఉంది.
ఆశ్చర్యం పరమం పృచ్ఛే త్వామహం భాస్కరస్య వై
భాస్కరుని గురించి ఈ పరమాశ్చర్యాన్ని నేను నిన్ను అడుగుతున్నాను.
ఏతదాశ్చర్యమాఖ్యానం కథయస్వ మహామునే
మహామునీ, ఈ అద్భుతమైన కథను నాకు వివరించు.
ఇతి శ్రీభవిష్యే మహాపురాణే బ్రాహ్మే పర్వణి సప్తమీకల్పే సౌరధర్మే సూర్యావతారకథాప్రస్తావవర్ణనం నామ సప్తపంచాశదుత్తరశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీభవిష్య మహాపురాణంలో బ్రాహ్మపర్వంలో, ఏడవ కల్పంలో, సౌరధర్మంలో, సూర్యావతారకథ ప్రారంభవివరణ అనే నూట యాభై ఏడు వ అధ్యాయం ముగిసింది.
సౌరధర్మేషు సూర్యోత్పత్తివర్ణనమ్ సుమంతురువాచ ప్రశ్నభారో మహాంస్తాత త్వయోక్తో రశ్మిమాలిని
సౌరధర్మంలో సూర్యుని ఉద్భవవివరణ: సుమంతుడు ఇలా అన్నాడు — రశ్మిమాలినీ! నువ్వు అడిగిన ప్రశ్న చాలా గొప్పది.
భానోః ప్రభావశ్రవణే యస్య తే మతిరుత్థితా
భానువు ప్రభావాన్ని వినగానే నీ మనస్సు ఉల్లాసంగా లేచింది.
సహస్రాస్యం సహస్రాక్షం సహస్రకిరణం చ యమ్
వెయ్యి ముఖాలు, వెయ్యి కళ్ళు, వెయ్యి కిరణాలు ఉన్నవాడిని,
సహస్రజిహ్వం భాస్వంతం సహస్రముకుటం ప్రభుమ్
వెయ్యి నాలుకలు, ప్రకాశవంతుడైనవాడిని, వెయ్యి ముకుటాలున్న ప్రభువును,
సవనం భవనం చైవ హవ్యం హోతారమేవ చ
హవిస్సు, నివాసం, హవ్యం, యజ్ఞకారుడిని,
శ్రోత్రియం శూర్పముసలం ప్రోక్షణం దక్షిణాయనమ్
వేదపండితుడు, వడపోత, ఉరికట్టు, ప్రోక్షణం, దక్షిణాయనం,
యూపం సమిత్స్రువం దర్వీం ముసలోలూఖలాని చ
యూపం, సమిత్, స్రువం, దర్వీ, ముసలు, ఊలూకలాలను కూడా,
రహస్యాని ప్రమాణాని స్థావరాణి చరాణి చ
యాగస్థంభం, అరణి, హోమపాత్రం, ముదుగడ, ఉరగడలు — ఇవన్నీ కూడా రహస్యంగా పరిగణించబడతాయి.
మంత్రయజ్ఞవహం వహ్నిభాగం భార్గవమేవ చ
మంత్రాలతో కూడిన యజ్ఞాన్ని మోసుకెళ్లే అగ్ని భాగం, అలాగే భృగు వంశానికి సంబంధించినది కూడా.
ఆయుర్వేదవిదో విప్రా యజంతే శాశ్వతం విభుమ్ 1.158.
ఆయుర్వేదాన్ని తెలిసిన బ్రాహ్మణులు శాశ్వతమైన, అన్నివైపులా వ్యాపించిన ప్రభువును పూజిస్తారు.
ప్రాహుర్భావసహస్రాణి సమతీతాన్యనేకశః
వారు అనేక విధాలుగా వేలాది జన్మలు గడిచిపోయాయని చెబుతారు.
యత్పృచ్ఛసి మహారాజ పుణ్యాం దివ్యాం కథాం శుభామ్
మహారాజా, మీరు అడిగిన పుణ్యమైన, దివ్యమైన, మంగళకరమైన కథను
తామహం త్వం ప్రవక్ష్యామి శృణు సర్వమశేషతః
ఆ కథను నేను మీకు పూర్తిగా చెబుతాను. మీరు అన్నింటిని శ్రద్ధగా వినండి.