అగర్భః స కథం గర్భముదరే యాచతే విభుః
పుట్టుక లేని వాడు ఎలా గర్భాన్ని అడుగుతాడు, ప్రభూ?
యోఽన్తకాలే జగత్పీత్వా కృత్వా వజ్రమయం వపుః
కాలాంతంలో జగత్తును మింగి, వజ్రమయమైన శరీరాన్ని ధరించినవాడు.
లోకమేకార్ణవం చక్రే దృశ్యతే స్వేన కర్మణా
తన చర్యతో ఈ లోకాన్ని ఒక్క సముద్రంగా మార్చినవాడు, ఇది అందరికీ కనిపిస్తుంది.
అపి సృష్ట్వా ద్విజశ్రేష్ఠ యః ససర్జ వసుంధరామ్ 1.157.
ద్విజశ్రేష్ఠా! సృష్టి చేసిన తరువాత కూడా, ఆయన భూమిని మళ్లీ రూపొందించాడు.
దదౌ కృత్వా వసుమతీం సురాణాం సురసత్తమః పాతాలస్థోర్ణవరసం మధ్యతోయమయం హవిః
దేవతల్లో శ్రేష్ఠుడు భూమిని సృష్టించి, దానిని పాతాళంతో, మధ్యలో నీరు నిండినదిగా చేసి, దేవతలకు హవిగా ఇచ్చాడు.
సహస్రచరణం బ్రహ్మన్యమాహుర్వై యుగే యుగే
ప్రతి యుగంలో వెయ్యి కాళ్లు కలిగిన బ్రహ్మను వారు ఉన్నాడని చెబుతారు.
ముఖాద్యస్య సముత్పన్నో వేధా లోకపితామహః
యావనివాడు నోటిలోంచి వేదుడు, లోకపితామహుడు ఉద్భవించాడు.
యేన తే నిహతా దైత్యా మందేహా నామ నామతః
మందేహ అనే దైత్యులను సంహరించినవాడు ఆయనే.
సర్వదేవమయం కృత్వా సర్వాయుధధరం వపుః
అన్ని దేవతల స్వరూపంగా, అన్ని ఆయుధాలు ధరించిన రూపాన్ని ఆయన సృష్టించాడు.
కరాంతే యో జగత్సర్వం సహ దానవరాక్షసమ్
తన చేతి చివరలో దానవులు, రాక్షసులతో పాటు మొత్తం జగత్తును పట్టుకున్నవాడు.
పూర్వా దిశం గతో నిత్యముదయాచలమక్రమమ్
ఎల్లప్పుడూ తూర్పు దిశగా వెళ్లి, ఉదయాచల పర్వతాన్ని ఎక్కే వాడు ఆయనే.
నాశయిత్వా తమో యస్తు క్రియాః సర్వాః ప్రవర్తయేత్
చీకటిని తొలగించి, అన్ని క్రియలను ప్రారంభించేవాడు ఆయనే.
గార్హపత్యేన విధినా తద్వద్ధార్యేణ కర్మణా ప్రోక్షణీయవ్రతం చైవ అవభృథం తథైవ చ
గార్హపత్యాగ్ని విధానంతో, ఆచార్యుని నియమించిన కర్మతో, ప్రోక్షణవ్రతం, అలాగే అవభృతస్నానం కూడా నిర్వహించేవాడు.
సర్వానిమాంశ్చ యశ్చక్రే హవ్యభాగప్రదాన్ముఖే 1.157.
హవిస్సును ముఖంలో భాగాలుగా పంచి, ఇవన్నీ సృష్టించినవాడు ఆయనే.
భాగార్థే మధుధానాయ చక్రే యో యజ్ఞకర్మణి
భాగాల కోసం, మధుపాక హవిస్సు కోసం, యజ్ఞకర్మను నిర్వహించినవాడు ఆయనే.
యజ్ఞాని చ ద్రవ్యాణి యజ్ఞాంశ్చాపి సఋత్విజః
యజ్ఞాలు, ద్రవ్యాలు, యజ్ఞకర్మలు, అలాగే ఋత్వికులను సృష్టించినవాడు ఆయనే.
విబభాజ పురా సర్వం పారమేష్ఠయేన కర్మణా
పురాతన కాలంలో, పరమమైన కర్మతో అన్నింటినీ విభజించినవాడు ఆయనే.
క్షణాన్కలాశ్చ కాష్ఠాశ్చ కాలవైకల్యమేవ చ
క్షణాలు, కలాలు, కాష్ఠలు, కాలవిభాగాలు అన్నీ ఆయనే ఏర్పరిచాడు.
ఋతవః కాలయోగాశ్చ ప్రమాణం వివిధం నృషు
ఋతువులు, కాల సమయాలు, మరియు మనుషులలో వేర్వేరు కొలతలు అన్నీ ఆయన వల్లే ఏర్పడినవి.
సృష్టా లోకాస్త్రయోనంతా యేన జ్ఞానేన వర్త్మనా
మూడు లోకాలు, అంతులేని ఈ సృష్టి, జ్ఞానం అనే మార్గంతో ఆయన చేత సృష్టించబడింది.
ప్రణామత్రయపూర్వేణ యోగేన రమతే చ యః
మూడు రకాల నమస్కారంతో మొదలై యోగంతో ఆనందించే వాడే ఆయన.
యో గతిర్వృషయుక్తానాం గతిర్యోఽపాపకర్మణామ్
ధర్మాన్ని అనుసరించే వారికి మార్గం ఆయనే, పాపకార్యాలు చేసే వారికి కూడా ఆయనే గమ్యం.
ధాతువైద్యస్య యో వేత్తా చతురాశ్రమసంశ్రయః
పదార్థాల తత్వాన్ని తెలిసినవాడు, నాలుగు ఆశ్రమాలలో స్థిరంగా ఉన్నవాడే ఆయన.
అగ్నీషోమాత్మకం జ్యోతిర్యోగీశః క్షణదాంతకః 1.157.
అగ్ని, సోమ స్వరూపమైన జ్యోతి, యోగుల అధిపతి, రాత్రులను అంతం చేసే వాడే ఆయన.
యం పరం పరమం ప్రాహుః పరమాత్మానమచ్యుతమ్
సర్వోన్నతుడు, పరమాత్మ, నశించని ఆ పరమ పురుషుడే అని వారు పిలుస్తారు.
యుగాంతేష్వతంకో యస్తు యశ్చ లోకాంతకోత్తమః
యుగాంతంలో భయంగా ఉండేవాడు, లోకాల అంతంలో శ్రేష్ఠుడైనవాడు ఆయన.
వేత్తా యో వేదవిదుషాం ప్రభుర్యః ప్రభవిష్ణునామ్
వేదాలు తెలిసినవారిలో జ్ఞాని, శక్తివంతులలో అధిపతి ఆయన.
మానుషాణాం మనోభూతస్తపోభూతస్తపస్వినామ్
మనుషులలో మనస్సు, తపస్వుల్లో తపస్సు రూపంగా ఉన్నవాడు ఆయన.
విగ్రహో విగ్రహాణాం చ గతిర్గతిమతామపి దేవాహుతిప్రదానోద్యత్ప్రాణాగ్నిస్తమనాశనః
రూపాల్లో రూపం, కదిలేవారిలో కదలిక, దేవతలకు హవనం కోసం ప్రాణాగ్ని, చీకటిని తినేవాడు ఆయన.
రసాద్ధి శోణితం భవతి శోణితాన్మాంసముచ్యతే
రసం నుండి రక్తం పుట్టుతుంది; రక్తం నుండి మాంసం ఏర్పడుతుంది.