బ్రాహ్మణేన తు దష్టస్య దాహో గాత్రేషు జాయతే
బ్రాహ్మణుడు కాటు తిన్నప్పుడు శరీరంలో కాలినట్లుగా బాధ కలుగుతుంది.
శ్యామవర్ణం ముఖం చ స్యాన్మజ్జాస్తంభశ్చ జాయతే
ముఖం నలుపు రంగులో మారుతుంది, ఎముకలు కఠినంగా మారుతాయి.
అశ్వగంధాప్యపామార్గః సిందువారం సురామయమ్ ఏతేనైవోపచారేణ సుఖీ భవతి మానవః
అశ్వగంధ, అపామార్గ, సిందువార, సురా మద్యం ఈ చికిత్సతో మనిషి ఆరోగ్యంగా మారుతాడు.
క్షత్రియేణ తు దష్టస్య కంపో గాత్రేషు జాయతే
క్షత్రియుడు కాటు తిన్నప్పుడు శరీరంలో కంపు కలుగుతుంది.
జాయతే వేదనా తస్య ఊర్ధ్వం చైవ నిరీక్షతే
అతనికి నొప్పి కలుగుతుంది, పైకి చూస్తాడు.
అర్కమూలమపామార్గం ప్రియంగుమిన్ద్రవారుణీమ్ ఏతేనైవోపచారేణ సుఖీ భవతి మానవః ।। 1.36.
అర్క మూలం, అపామార్గ, ప్రియంగు, ఇంద్రవారుణి ఈ చికిత్సతో మనిషి ఆరోగ్యంగా మారుతాడు.
వైశ్యేనాపి హి దష్టస్య శృణు రూపాణి యాని తు
వైశ్యుడు కాటు తిన్నప్పుడు లక్షణాలు ఏమిటో విను.
మూర్ఛా చ ప్రబలా యస్య ఆత్మానం నాభినందతి
అతనికి బలమైన మూర్చా వస్తుంది, తనను తాను గుర్తించడు.
అశ్వగంధా సగోమూత్రా గృహ ధూమం సగుగ్గులమ్
అశ్వగంధను గోమూత్రంతో, ఇంటి పొగను గుగ్గులతో కలిపి—
గోమూత్రేణ సమాయుక్తం పానం నస్యం చ దాపయేత్
గోమూత్రంతో కలిపి, పానంగా మరియు నాసికా ద్రవంగా ఇవ్వాలి.
శూద్రేణాపి హి దష్టస్య శృణు తత్త్వేన గౌతమ
గౌతమా, శూద్రుడు కాటు తిన్నప్పుడు నిజంగా ఏమి జరుగుతుందో విను.
అంగాని చులుచులాయంతే శూద్రదష్టస్య లక్షణమ్
శూద్రుడు కాటు తిన్నప్పుడు అవయవాలు కంపుతాయి, ఇది లక్షణం.
పద్మం చ లోధ్రకం చైవ క్షౌద్రం పద్మస్య కేసరమ్
పద్మం, లోధ్రం, తేనె, పద్మపు కేశరం—
ఏతాని సమభాగాని పేషయేచ్ఛీతవారిణా
ఈ పదార్థాలను సమానంగా తీసుకుని చల్లని నీటితో నూరాలి.
పూర్వాహ్ణే చరతే విప్రో మధ్యాహ్నే క్షత్రియశ్చరేత్
ఉదయాన్నే బ్రాహ్మణుడు ప్రయాణిస్తాడు; మధ్యాహ్నంలో క్షత్రియుడు వెళ్తాడు.
ఆహారో వాయుపుష్పాణి బ్రాహ్మణానాం విదుర్బుధాః వైశ్యా మండూకభక్షాశ్చ శూద్రాః సర్వాశినస్తథా ।।1.36.
పండితులు చెబుతారు — బ్రాహ్మణులకు గాలి, పువ్వులే ఆహారం; వైశ్యులు పాములను తింటారు; శూద్రులు అన్నీ తింటారు.
అగ్రతో దశతే విప్రః క్షత్రియో దక్షిణేన తు
బ్రాహ్మణుడు ముందుగా కరిస్తాడు; క్షత్రియుడు కుడివైపు కరిస్తాడు.
మదకాలే తు సంప్రాప్తే పీడ్యమానా మహావిషాః
మద్యం తాగే సమయం వచ్చినప్పుడు, గొప్ప విషపాము లు బాధపడతారు.
పుష్పగంధాః స్మృతా విప్రాః క్షత్రియాశ్చందనావహాః
బ్రాహ్మణులు పువ్వుల సువాసనతో ప్రసిద్ధి; క్షత్రియులు గంధపు వాసనతో పేరుగాంచారు.
వాసం తేషాం ప్రవక్ష్యామి యథావదనుపూర్వశః వసంతి బ్రాహ్మణాః సర్పా గ్రామద్వారే చతుష్పథే
వారి నివాసస్థలాలు క్రమంగా చెబుతాను. బ్రాహ్మణ పాములు ఊరి గుమ్మం దగ్గర, నాలుగు దారుల కూడలిలో ఉంటాయి.
ఆరామేషు పవిత్రేషు శుచిష్వాయతనేషు చ
వారు తోటల్లో, పవిత్రమైన చోట్ల, శుభ్రమైన ఆలయాల్లో నివసిస్తారు.
శ్మశానే భస్మశాలాసు పలాలేషు తటేషు చ
శ్మశానంలో, బూడిద గదుల్లో, పొలంలో ఉన్న పొట్లల్లో, నది ఒడ్డుల్లో ఉంటారు.
అవివిక్తేషు స్థానేషు నిర్జనేషు వనేషు చ
ఒంటరిగా ఉన్న చోట్ల, ఎవరూ లేని ప్రాంతాల్లో, అడవుల్లో నివసిస్తారు.
శ్వేతాశ్చ కపిలాశ్చైవ యే సర్పాస్త్వనలప్రభాః
వెండిపొడుచు రంగులో ఉన్నవారు, పసుపు రంగులో ఉన్న పాములు, అగ్ని మెరుపు వర్ణంతో ఉన్నవారు.
రక్తవర్ణాః సువర్ణాభాః ప్రవాలమణిసంనిభాః
ఎరుపు రంగు, బంగారు మెరుపు, పగడపు రత్నాల వలె మెరిసే పాములు.
నానావిచిత్రరాజీభిరతసీవర్ణసన్నిభాః 1.36.
వివిధ రంగుల చారలతో, అతసీ పువ్వు వర్ణంతో ఉన్న పాములు.
కాకోదరనిభాః కేచిద్యే చ అంజనసన్నిభాః
కొన్ని పాములు కాకి పొట్టలా ఉంటాయి; మరికొన్ని ముష్టిపాకం రంగులో ఉంటాయి.
యస్య సర్పేణ దష్టస్య దంశమంగుష్ఠమంతరమ్
ఎవరినైనా పాము కరిచినప్పుడు, కాటు ఒక వేల పరిమితిలో ఉంటే,
యస్య సర్పేణ దష్టస్య దంశం ద్వ్యంగులమంతరమ్
పాము కాటు రెండు వేల పరిమితిలో ఉంటే,
యస్య సర్పేణ దష్టస్య సార్ధం ద్వ్యంగులమzతరమ్
పాము కాటు రెండు సగం వేల పరిమితిలో ఉంటే,