తదా తే బ్రాహ్మణా యత్నం కారయామాసురుత్తమమ్
అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణులు ఎంతో శ్రమ పెట్టారు.
హరిశర్మా తు తత్సర్వం కృత్వా వేదవిధానతః
హరిశర్మ వేద నియమానుసారం ఆ కార్యాలన్నింటిని నిర్వహించాడు.
త్రివిక్రమస్తు బహుధా దుఃఖం కృత్వా స్మరానుగః
త్రివిక్రముడు మన్మథుని అనుసరించి, ఎన్నో విధాలుగా బాధను అనుభవించాడు.
కేశవస్తు మహాదుఃఖీ ప్రియాస్థీని గృహీతవాన్
కేశవుడు తీవ్రమైన దుఃఖంతో ప్రియమైనవారి ఎముకలను తీసుకున్నాడు.
భస్మగ్రాహీ వామనస్తు విరహాగ్నిప్రపీడితః
వామనుడు బూడిదను సేకరించుతూ, విరహాగ్ని వల్ల బాధపడ్డాడు.
ఏకదా సరయూతీరే లక్ష్మణాఖ్యపురే శుభే 3.2.2.
ఒకసారి సరయూ నది తీరంలో, లక్ష్మణ అనే పుణ్యనగరంలో జరిగింది.
తస్మిన్దినే రామశర్మా శివధ్యానపరాయణః
ఆ రోజు రామశర్మ శివుని ధ్యానంలో పూర్తిగా లీనమై ఉండేవాడు.
తస్య పత్నీ విశాలాక్షీ రచిత్వా బహుభోజనమ్
అతని భార్య విశాలాక్షి ఎన్నో రకాల భోజనాలు సిద్ధం చేసింది.
తస్మిన్కాలే చ తద్బాలో మృతః పాపవశంగతః
అప్పటికి వారి కుమారుడు పాప ప్రభావంతో మరణించాడు.
న రోదనం త్యక్తవతీ పుత్రశోకాగ్నితాపితా
కుమారుని కోసం బాధతో ఉన్నప్పటికీ ఆమె ఏడుపు ఆపుకుంది.
జపిత్వా మార్జనం కృత్వా జీవయామాస బాలకమ్
మంత్రాలు జపించి, శుద్ధి చేసి, ఆ బాలుడిని మళ్లీ బ్రతికించింది.
భోజనం కారయిత్వా తు మంత్రం సంజీవనం దదౌ
భోజనం ఏర్పాటుచేసి, సంజీవని మంత్రాన్ని ఇచ్చింది.
ప్రాప్తవాన్యత్ర సా నారీ దాహితా హరిశర్మణా
ఆమె అక్కడికి వెళ్లిన తరువాత, హరిశర్మ చేత కాల్చబడింది.
దాహితస్తనయః పిత్రా శోకకర్త్రా తదామునా
ఆ కుమారుడు తన తండ్రి చేత, దుఃఖంతో బాధపడుతూ కాల్చబడ్డాడు.
గుణాధిపస్య తనయో రాజ్ఞో ధర్మస్థలీపతేః
ఆయన ధర్మస్థలీపతి అయిన రాజు, గుణాధిపతి కుమారుడు.
జీవనం దత్తవాన్మహ్యం వరయాద్య వరం మమ 3.2.2.
ఆయన నాకు ప్రాణం ఇచ్చాడు; ఇప్పుడు నువ్వు నాకొక వరం కోరుకో.
గృహీత్వాస్థి గతస్తీర్థే తమన్వేషయ మా చిరమ్
అస్థులు తీసుకుని తీర్థానికి వెళ్లాడు; నువ్వు ఆలస్యం చేయకుండా అతన్ని వెతకుము.
ప్రాప్తస్తం కథయామాస యథా ప్రాప్తం హి జీవనమ్ ।। ఇతి శ్రుత్వా వచస్తస్య కేశవోఽస్థిసమన్వితః
అతని దగ్గరకు వెళ్లి, ప్రాణం ఎలా తిరిగొచ్చిందో చెప్పాడు; ఆ మాటలు విని, కేశవుడు ఆ స్థులు పట్టుకుని
ప్రగత్యాస్థీని సర్వాణి దదౌ తస్మై ద్విజాతయే
వెంటనే ఆ ద్విజునికి అన్ని అస్థులు ఇచ్చాడు.
యోగ్యా ధర్మేణ యస్యాహం తస్మై ప్రాయామి ధర్మిణే
నేను ధర్మబద్ధంగా ఎవరికైతే యోగ్యురాలనో, ఆ ధర్మవంతుడి దగ్గరకు వెళ్తాను.
అతస్త్వం విక్రమాదిత్య ధర్మజ్ఞ కథయస్వ మే
కాబట్టి విక్రమాదిత్యా, నీకు ధర్మం తెలుసు, నాకు చెప్పు.
యోగ్యా మధుమతీ నారీ వామనాయ ద్విజన్మనే
మధుమతీ అనే యోగ్యురాలు వామన ద్విజునికి సరిగ్గా సరిపోతుంది.
ప్రాణదాతా తు యో విప్రః పితేవ గుణతత్పరః
ప్రాణం ఇచ్చే, గుణాల పట్ల ఆసక్తి ఉన్న బ్రాహ్మణుడు తండ్రివలె ఉంటాడు.
వైతాలో భూపతిశ్రేష్ఠం పునర్విక్రమమబ్రవీత్
వేతాళుడు మళ్లీ రాజులలో శ్రేష్ఠుడైన విక్రమునితో ఇలా అన్నాడు.
వర్ద్ధవన్నగరే రమ్యే నానాజననిషేవితే
వర్ధవన్ అనే అందమైన పట్టణంలో, ఎన్నో జాతుల ప్రజలు నివసిస్తూ ఉండేవారు.
విద్వన్మాలా ప్రియా తస్య పతిసేవాపరాయణా
అక్కడ ఒక పండితుడు, పుష్పమాలలు తయారు చేసే వాడు ఉండేవాడు. అతని భార్య భర్త సేవలో నిమగ్నంగా ఉండేది.
పుత్రకన్యాసపత్నీకో వృత్త్యర్థం సముపాగతః
తన కుమారుడు, కుమార్తె, భార్యతో కలిసి జీవనోపాధి కోసం అక్కడికి వచ్చాడు.
కించిచ్ఛ్రుత్వా దదౌ స్వర్ణం సహస్రం ప్రత్యహం నృప
అతని కథలో కొంత వినగానే, రాజు ప్రతిరోజూ వెయ్యి బంగారు నాణేలు ఇచ్చాడు.
వ్యయం కృత్వా తు తచ్ఛేషం స కుల్యే భుక్తవాన్స్వయమ్
కొంత ఖర్చు చేసి, మిగిలినదాన్ని కుటుంబంతో కలిసి ఆనందంగా వినియోగించాడు.
పరీక్షార్థం స్మశానే చ రోదనం బహు కుర్వతీ
పరీక్ష కోసం, శ్మశానంలో ఆమె బాగా ఏడ్చింది.