ద్వితీయశ్చ నృణాం రాశేః సావర్ణిర్భ్రమకారకః
రెండవవాడు, మనుష్యుల వంశంలో, సావర్ణి అనే పేరు కలిగి, తిరుగుడుగా ఉంటాడు.
జన్మరాశిస్థితా దేవీ తపతీ తా పకారిణీ
జన్మరాశిలో స్థిరంగా ఉన్న దేవి తపతి; ఆమె పక్వతను కలిగించేది.
ఇతి శ్రుత్వా వచస్తస్య సురవైద్యౌ బభూవతుః తేషాం తు పరిహారార్థౌ దస్రౌ చాశ్వినిసంభవౌ
అతని మాటలు విని, వారు దేవ వైద్యులు అయ్యారు; వారి ఉపశమనం కోసం, ఆశ్వినుల నుండి దస్రులు జన్మించారు.
సూత ఉవాచ స్వాంశాన్మహీతలే జాతౌ శూద్రయోన్యాం రవేస్తుతౌ
సూతుడు చెప్పాడు: వారి స్వాంశాలు భూమిపై జన్మించి, సూర్యుని ద్వారా ప్రశంసించబడ్డారు; శూద్ర వంశంలో.
చాణ్డాలస్య గృహే జాతశ్ఛాగహంతురిడాపతిః 3.4.18.
ఇడా పతి చాండాలుని ఇంట్లో, మేకలు చంపే వాడిగా జన్మించాడు.
శాలిగ్రామశిలాతుల్యం ఛాగమాంసం విచిక్రియే
అతడు మేక మాంసాన్ని శాలిగ్రామ శిలా వంటి విలువగా తయారుచేశాడు.
స తు సత్యనిధిః పూర్వం బ్రహ్మణస్తప ఆస్థితః రాజగేహే కరస్తస్మాత్సధనస్య లయం గతః
అతడు సత్యనిధి, ముందు బ్రహ్మ తపస్సులో నిమగ్నమై, రాజగృహంలో పనివాడుగా మారి, ధన సంపదను విడిచిపోయాడు.
చర్మకారగృహే జాతో ద్వితీయః పింగలాపతిః
రెండవవాడు, పింగలాపతి, చర్మకారుని ఇంట్లో జన్మించాడు.
పురీం కాశీం సమాగమ్య కబీరం రామతత్పరమ్
కాశీ నగరంలో కలిసివచ్చి, కబీర్ రాముని భక్తుడయ్యాడు.
తయోర్వివాదో సభవదహోరాత్రం మతాన్తరే రామానన్దముపాగమ్య తస్య శిష్యత్వమాగతః
వారి మధ్య వాదం, మరొక అభిప్రాయం ప్రకారం, పగలు రాత్రి కొనసాగింది; రామానందుని దగ్గరకు వెళ్లి, అతని శిష్యత్వాన్ని పొందాడు.
ఇతి తే కథితం విప్ర సురాంశాశ్చ యథాభవన్
ఇలా నేను నీకు చెప్పాను, బ్రాహ్మణా, దేవతల భాగాలు ఎలా ఏర్పడ్డాయో.
జగన్నాథమాహాత్మ్యవర్ణనమ్ సూత ఉవాచ భట్టోజిస్స చ శుద్ధాత్మా శివభక్తిపరాయణః । కృష్ణచైతన్యమాగమ్య నమస్కృత్య వచోఽబ్రవీత్ । । ౧ మహాదేవో గురుః స వై శివ ఆత్మా శరీరిణామ్ । విష్ణుర్బ్రహ్మా చ తద్దాసౌ తర్హి తత్పూజనేన కిమ్ । । ౨ ఇతి శ్రుత్వా స యజ్ఞాంశో వింశదబ్దవయోవృతః । విహస్యాహ స భట్టోజిం నాయం శమ్భుర్మహేశ్వరః । । ౩ సమర్థో భగవాఞ్ఛమ్భుః కర్తా కిన్న శరీరిణామ్ । న భర్తా చ వినా విష్ణుం సంహర్తాయం సదా శివః । । ౪ ఏకమూర్తిస్త్రిధా జాతా బ్రహ్మా విష్ణుర్మహేశ్వరః । శాక్తమార్గేణ భగవాన్బ్రహ్మా మోక్షప్రదాయకః । । ౫ విష్ణుర్వైష్ణవమార్గేణ జీవానాం మోక్షదాయకః । శమ్భుర్వై శైవమార్గేణ మోక్షదాతా శరీరిణామ్ । । ౬ శాక్తః సదాశ్రమో గేహీ యజ్ఞభుక్పితృదేవగః । వానప్రస్థాశ్రమీ యో వై వైష్ణవః కన్దమూలభుక్ । । ౭ యత్యాశ్రమః సదా రౌద్రౌ నిర్గుణః శుద్ధవిగ్రహః । బ్రహ్మచర్యాశ్రమస్తేషామనుగామీ మహాశ్రమః । । ౮ ఇతి శ్రుత్వా గురోర్వాక్యం శిష్యో భూత్వా స వై ద్విజః । తృతీయాఙ్గం చ వేదానాం వ్యాచఖ్యౌ పాణినికృతమ్ । । ౯ తదాజ్ఞయా చ సిద్ధాన్తకౌముద్యాస్స చకార హ । తత్రోష్య దీక్షితో ధీమాన్కృష్ణచైతన్యసేవకః । । 3.4.20.౧౦ సూత ఉవాచ వరాహమిహిరో ధీమాన్స చ సూర్యపరాయణః । ద్వావింశాబ్దే చ యజ్ఞాంశే తమాగత్య వచోఽబ్రవీత్ । । ౧౧ సూర్యోఽయం భగవాత్సాక్షాత్త్రయో దేవా యతోఽభవన్ । ప్రాతర్బ్రహ్మా చ మధ్యాహ్నే విష్ణుః సాయం సదాశివః । । ౧౨ అతో రవేః శుభా పూజా త్రిదేవయజనేన కిమ్ । ఇతి శ్రుత్వా స యజ్ఞాంశో విహస్యాహ శుభం వచః । । ౧౩ ద్విధా బభూవ ప్రకృతిరపరా చ పరా తథా । నామమాత్రా తథా పుష్పమాత్రా తన్మాత్రికా తథా । । ౧౪ శబ్దమాత్రా స్పర్శమాత్రా రూపమాత్రా రసా తథా । గంధమాత్రా తథా జ్ఞేయా పరా ప్రకృతిరష్టధా । । ౧౫ అపరాయాం జీవభూతా నిత్యశుద్ధా జగన్మయీ । భూమిరాపోఽనలో వాయుః ఖం మనోబుద్ధిరేవ చ । । అహఙ్కార ఇతి జ్ఞేయా ప్రకృతిశ్చాపరాష్టధా । । ౧౬ విష్ణుర్బ్రహ్మా మహాదేవో గణేశో యమరాడ్ గుహః । కుబేరో విశ్వకర్మా చ పరా ప్రకృతిదేవతా । । ౧౭ సుమేరుర్వరుణో వహ్నిర్వాయుశ్చైవ ధ్రువస్తథా । సోమో రవిస్తథా శేషోఽపరా ప్రకృతిదేవతా । । ౧౮ అతః సోమపతీ రుద్రో రవిః స్వామీ విధిః స్వయమ్ । శేషస్వామీ హరిః సాక్షాన్నమస్తేభ్యో నమో నమః । । ౧౯ ఇతి శ్రుత్వా తదా విప్రః శిష్యో భూత్వా చ తద్గురోః । తదాజ్ఞయా చతుర్థాఙ్గం జ్యోతిఃశాస్త్రం చకార హ । । 3.4.20.౨౦ వరాహసంహితా నామ బృహజ్జాతకమేవ హి । క్షుద్రతన్త్రాంస్తథాన్యాన్వై కృత్వా తత్ర స చావసత్ । । ౨౧ సూత ఉవాచ వాణీభూషణ ఏవాపి శివభక్తిపరాయణః । కృష్ణచైతన్యమాగమ్య వచః ప్రాహ వినమ్రధీః । । ౨౨ విష్ణుమాయా జగద్ధాత్రీ సైకా ప్రకృతిరుత్కృతా । తయా జాతమిదం విశ్వం విశ్వాద్దేవసముద్భవః । । ౨౩ విశ్వేదేవస్స పురుషశ్శక్తిజో బహుధాభవత్ । బ్రహ్మా విష్ణుర్హరశ్చైవ దేవాః ప్రకృతిసమ్భవాః । । అతో భగవతీ పూజ్యా తర్హి తత్పూజనేన కిమ్ । । ౨౪ ఇతి శ్రుత్వా స యజ్ఞాంశో విహస్యాహ ద్విజోత్తమమ్ । న వై భగవతీ శ్రేష్ఠా జడరూపా గుణాత్మికా । । ౨౫ ఏకా సా ప్రకృతిర్మాయా రచితుర్జగతాం క్షమా । పురుషస్య సహాయేన యోషితేవ నరస్య చ । । ౨౬ దేవీభాగవతే శాస్త్రే ప్రసిద్ధేయం కథా ద్విజ । కదాచిత్ప్రకృతిర్దేవీ స్వేచ్ఛయేదం జగత్ఖలు । । ౨౭ నిర్మితం జడభూతం తద్బహుధా బోధితం తదా । న చైతన్యమభూద్విప్రా విస్మితా ప్రకృతిస్తదా । । ౨౮ శూన్యభూతం చ పురుషం చైతన్యం సమతోషయత్ । ప్రవిష్టో భగవాన్దేవీమాయాజనితగోలకే । । ౨౯ స్వప్నవద్వా స్వయం జాతశ్చైతన్యమభవజ్జగత్ । అతః శ్రేష్ఠః స భగవాన్పురుషో నిర్గుణః పరః । । 3.4.20.౩౦ ప్రకృత్యాం స్వేచ్ఛయా జాతో లిఙ్గరూపస్తదాఽభవత్ । పుఁల్లిఙ్గప్రకృతౌ జాతః పుఁల్లిఙ్గోఽయం సనాతనః । । ౩౧ స్త్రీల్లిఙ్గప్రకృతౌ జాతః స్త్రీల్లిఙ్గోఽయం సనాతనః । నపుంస్కప్రకృతౌ జాతః క్లీబరూపః స వై ప్రభుః । । ౩౨ అవ్యయప్రకృతౌ జాతౌ నిర్గుణోఽయమధోక్షజః । నమస్తస్మై భగవతే శూన్యరూపాయ సాక్షిణే । । ౩౩ ఇతి శ్రుత్వా తు తద్వాక్యం శిష్యో భూత్వా స వై ద్విజః । త్రివింశాబ్దే చ యజ్ఞాంశే తత్ర వాసమకారయత్ । । ౩ ౪ ఛన్దోగ్రన్థం తు వేదాఙ్గం స్వనామ్నా తేన నిర్మితమ్ । రాధాకృష్ణపరం నామ జప్త్వా హర్షమవాప్తవాన్ । । ౩౫ సూత ఉవాచ ధన్వన్తరిర్ద్విజో నామ బ్రహ్మభక్తిపరాయణః । కృష్ణచైతన్యమాగమ్య నత్వా వచనమబ్రవీత్ । । ౩౬ భవాంస్తు పురుషః శ్రేష్ఠో నిత్యశుద్ధస్సనాతనః । జడభూతా చ తన్మాయా సమర్థో భగవాన్స్వయమ్ । । ౩౭ నిత్యోఽవ్యక్తః పరః సూక్ష్మస్తస్మాత్ప్రకృతిరుద్భవః । అతః పూజ్యస్స భగవాన్ప్రకృత్యాః పూజనేన కిమ్ । । ౩౮ ఇతి శ్రుత్వా విహస్యాహ యజ్ఞాంశస్సర్వశాస్త్రగః । నాయం శ్రేష్ఠస్స పురుషో న క్షమః ప్రకృతిం వినా । । ౩౯ పురాణే చైవ వారాహే ప్రసిద్ధేయం కథా శుభా । కదాచిత్పురుషో నిత్యో నామమాత్రః స్వకేచ్ఛయా । । బభూవ బహుధా తత్ర యథా ప్రేతస్తథా స్వయమ్ । । 3.4.20.౪౦ అసమర్థో విరచితుం జగన్తి పురుషః పరః । తుష్టావ ప్రకృతిం దేవీం చిరకాలం సనాతనీమ్ । । ౪౧ తదా దేవీ చ తం ప్రాప్య మహత్తత్వం చకార హ । సోఽహఙ్కారశ్చ మహతో జాతస్తన్మాత్రికాస్తతః । । ౪౨ మహాభూతాన్యతోఽప్యాసంస్తైః సఞ్జాతమిదం జగత్ । । ౪౩ అతస్సనాతనౌ చోభౌ పురుషాత్ప్రకృతిః పరా । ప్రకృతేః పురుషశ్చైవ తస్మాత్తాభ్యాం నమో నమః । । ౪౪ ఇతి ధన్వన్తరిః శ్రుత్వా శిష్యో భూత్వా చ తద్గురోః । తత్రోష్య చైవ వేదాఙ్గం కల్పవేదం చకార హ । । సుశ్రుతాదపరే చాపి శిష్యా ధన్వన్తరేః స్మృతః । । ౪౫ సూత ఉవాచ జయదేవస్స వై విప్రో బౌద్ధమార్గపరాయణః । కృష్ణచైతన్యమాగమ్య పఞ్చవింశవయోవృతమ్ । । నత్వోవాచ వచో రమ్యం స చ శ్రేష్ఠ ఉషాపతిః । । ౪౬ యస్య నాభేరభూత్పద్మం బ్రహ్మణా సహ నిర్గతమ్ । అతస్స బ్రహ్మసూర్నామ సామవేదేషు గీయతే । । ౪౭ విశ్వో నారాయణస్సాక్షాద్యస్య కేతౌ సమాస్థితః । విశ్వ కేతురతో నామ న నిరుద్ధోఽనిరుద్ధకః । । ౪౮ బ్రహ్మవేలా చ తత్పత్నీ నిత్యా చోషా మహోత్తమా । స వై లోకహితార్థాయ స్వయమర్చావతారకః । । ౪౯ ఇతి శ్రుత్వా విహస్యాహ యజ్ఞాంశస్తం ద్విజోత్తమమ్ । వేదో నారాయణః సాక్షాత్పూజనీయో నరః సదా । । 3.4.20.౫౦ తతః కాలస్తతః కర్మ తతో ధర్మః ప్రవర్తతే । ధర్మాత్మకామః సముద్భూతః కామపత్నీ రతిః స్వయమ్ । । ౫౧ రత్యాం కామాత్సముద్భూతోఽనిరుద్ధో నామదేవతా । ఉషా సా తస్య భగినీ తేన సార్ద్ధం సముద్భవా । । ౫౨ కాలో నామ స వై కృష్ణో రాధా తస్య సహోదరా । కర్మరూపః స వై బ్రహ్మా నియతిస్తత్సహోదరా । । ౫౩ ధర్మరూపో మహాదేవః శ్రద్ధా తస్య సహోదరా । అనిరుద్ధః కథం చేశో భవతోక్తః సనాతనః । । ౫౪ త్రిధా సృష్టిశ్చ బ్రహ్మాణ్డే స్థూలా సూక్ష్మా చ కారణా । స్థూలసృష్ట్యై సముద్భూతో దేవో నారాయణః స్వయమ్ । । ౫౫ నారాయణీ చ తచ్ఛక్తిస్తయోర్జలసముద్భవః । జలాజ్జాతస్స వై శేషస్తస్యోపరి సమాస్థితౌ । । ౫౬ సుప్తే నారాయణే దేవే నాభేః పఙ్కజముత్తమమ్ । అనన్తయోజనాయామముదభూచ్చ తతో విధిః । । ౫౭ విధేః స్థూలమయీ సృష్టిర్దేవతిర్య్యఙ్నరాదికా । సూక్ష్మసృష్ట్యై సముద్భూతః సోఽనిరుద్ధ ఉషాపతిః । । ౫౮ తతో వీర్యమయం తోయం జాతం బ్రహ్మాణ్డమస్తకే । వీర్యాజ్జాతస్స వై శేషస్తస్యోపరి స చాస్థితః । । ౫౯ తస్య నాభేస్సముద్భూతో బ్రహ్మా లోకపితామహః । సూక్ష్మసృష్టిస్తతో జాతా యథా స్వప్నేఽపి దృశ్యతే । । 3.4.20.౬౦ హేతుసృష్ట్యై సముద్భూతో వేదా నారాయణః స్వయమ్ । వేదాత్కాలస్తతః కర్మ తతో ధర్మాదయః స్మృతాః । । ౬౧ త్వద్గురుశ్చ జగన్నాథ ఉడ్రదేశనివాసకః । మయా తత్రైవ గన్తవ్యం సశిష్యేణాద్య భో ద్విజాః । । ౬౨ ఇతి శ్రుత్వా తు వచనం కృష్ణచైతన్యకిఙ్కరాః । స్వాన్స్వాఞ్ఛిష్యాన్సమాహూయ తత్పశ్చాత్ప్రయయుశ్చ తే । । ౬౩ శాఙ్కరా ద్వాదశగణా రామానుజముపాయయుః । నామదేవాదయస్తత్ర గణాస్సప్త సమాగతాః । । ౬౪ రామానన్దం నమస్కృత్య సంస్థితాస్తస్య సేవకా । రోపణశ్చ తదాగత్య స్వశిష్యైర్బహుభిర్వృతః । । ౬౫ కృష్ణచైతన్యమాగమ్య నమస్కృత్య స్థితః స్వయమ్ । జగన్నాథపురీం తే వై ప్రయయుర్భక్తితత్పరాః । । ౬౬ నిధయః సిద్ధయస్తత్ర తేషాం సేవార్థమాగతాః । సర్వే చ దశసాహస్రా వైష్ణవాః శైవశాక్తకైః । । ౬౭ యజ్ఞాంశం చ పురస్కృత్య జగన్నాథపురీం యయుః । అర్చావతారో భగవాననిరుద్ధ ఉషాపతిః । । ౬౮ తదాగమనమాలోక్య ద్విజరూపధరో మునిః । జగన్నాథః స్వయం ప్రాప్తో యత్ర యజ్ఞాంశకాదయః । । ౬౯ యజ్ఞాంశస్తం సమాలోక్య నత్వా వచనమబ్రవీత్ । కిం మతం భవతా జ్ఞాతం కలౌ ప్రాప్తే భయానకే । । 3.4.20.౭౦ తత్సర్వం కృపయా బ్రూహి శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః । ఇతి శ్రుత్వా తు వచనం జగన్నాథో హరిః స్వయమ్ । । ఉవాచ వచనం రమ్యం లోకమఙ్గలహేతవే । । ౭౧ మిశ్రదేశోద్భవా మ్లేచ్ఛాః కాశ్యపేనైవ శాసితాః । సంస్కృతా శూద్రవర్ణేన బ్రహ్మవర్ణముపాగతాః । । ౭౨ శిఖాసూత్రం సమాధాయ పఠిత్వా వేదముత్తమమ్ । యజ్ఞైశ్చ పూజయామాసుర్దేవదేవం శచీపతిమ్ । । ౭౩ దుఃఖితో భగవానిన్ద్రః శ్వేతద్వీపముపాగతః । స్తుత్యా మాం బోధయామాస దేవమఙ్గలహేతవే । । ౭౪ ప్రబుద్ధం మాం వచః ప్రాహ శృణు దేవ దయానిధే । శూద్రసంస్కృతమన్నం చ ఖాదితుం న ద్విజోఽర్హతి । । ౭౫ తథా చ శూద్రజనితైర్యజ్ఞైస్తృప్తిం న చాప్నుయామ్ । కాశ్యపే స్వర్గతే ప్రాప్తే మాగధే రాజ్ఞి శాసతి । । ౭౬ మమ శత్రుర్బలిర్దైత్యః కలిపక్షముపాగతః । నిస్తేజాశ్చ యథాఽహం స్యాం తథా వై కర్తుముద్యతః । । ౭౭ మిశ్రదేశోద్భవే మ్లేచ్ఛే సాంస్కృతీ తేన సంస్కృతా । భాషా దేవవినాశాయ దైత్యానాం వర్ద్ధనాయ చ । । ౭౮ ఆర్య్యేషు ప్రాకృతీ భాషా దూషితా తేన వై కృతా । అతో మాం రక్ష భగవన్భవన్తం శరణాగతమ్ । । ౭౯ ఇతి శ్రుత్వా తదాహం వై దేవరాజమువాచ హ । భవన్తో ద్వాదశాదిత్యా గన్తుమర్హన్తి భూతలే । । 3.4.20.౮౦ అహం లోకహితార్థాయ జనిష్యామి కలౌ యుగే । ప్రవీణో నిపుణోఽభిజ్ఞః కుశలశ్చ కృతీ సుఖీ । । ౮౧ నిష్ణాతః శిక్షితశ్చైవ సర్వజ్ఞః సుగతస్తథా । ప్రబుద్ధశ్చ తథా బుద్ధ ఆదిత్యాః క్రమతో భవాః
కలియుగీయేతిహాససముచ్చయవర్ణనమ్ సూత ఉవాచ వైక్రమే రాజ్యవిగతే చతుష్షష్ట్యుత్తరం మునే । ద్వావింశదబ్దశతకం భూతనన్దిస్తదా నృపః । । ౧ కుబేరయక్షకాన్మౌనాన్ధనధాన్యసమన్వితాన్ । సార్ద్ధలక్షాన్కలైర్ఘోరైర్జిత్వా తాన్యుద్ధకారిణః । । ౨ కిల్కిలాయాం స్వయం రాజ్యం నాగవంశైశ్చకార హ । ఆగ్నేయ్యాం దిశి విఖ్యాతా పుణ్డరీకేణ నిర్మితా । । ౩ పురీ కిలకిలా నామ తత్ర రాజా బభూవ హ । పుణ్డరీకాదయో నాగాస్తస్మిన్రాజ్యం ప్రశాసతి । । ౪ గేహే గేహే జనైస్సర్వైః పూజనీయా బభూవిరే । స్వాహా స్వధా వషట్కారో దేవపూజా మహీతలే । । ౫ త్యక్త్వా దేవానుపాగమ్య సంస్థితా మేరుమూర్ద్ధని । శక్రాజ్ఞయా కుబేరస్తు శూకధాన్యం సమన్తతః । । ౬ యక్షైః షడంశానాదాయ దేవేభ్యః ప్రదదౌ ప్రభుః । మణిస్వర్ణాదివస్తూని మౌనరాజ్యేషు యాని వై । । ౭ దత్తాని తాని కోశేషు పునర్దేవశ్చకార హ । మణ్డలీకం పదం తేన సత్కృతం భూతనన్దినా । । ౮ శతార్ద్ధం తు తతో రాజా శిశునన్దిర్బభూవ హ । నాగపూజాం పురస్కృత్య తిరస్కృత్య సురాన్భువి । । ౯ చకార రాజ్యం విశాబ్దం యశోనన్దిస్తతోఽనుజః । భ్రాత్రాసనం స్వయం ప్రాప్తో నాగపూజాపరాయణః । । 3.4.23.౧౦ పఞ్చవింశతివర్షాణి స చ రాజ్యమచీకరత్ । తతస్తత్తనయో రాజా స బభూవ ప్రవీరకః । । ౧౧ ఏకాదశాబ్దం తద్రాజ్యం కర్మభూమ్యాం ప్రకీర్తితమ్ । కదాచిత్స చ బాహ్లీకే సేనయా సార్ద్ధమాగతః । । ౧౨ తత్ర తైరభవద్యుద్ధం పైశాచైర్మ్లేచ్ఛదారుణైః । మాసమాత్రాన్తరే మ్లేచ్ఛా లక్షసంఖ్యా మృతిం గతాః । । ౧౩ తథా షష్టిసహస్రాశ్చ నాగభక్తా లయం గతాః । బాదలో నామ తద్రాజా రోమజస్థో మహాబలః । । ౧౪ యశోనన్దినమాహూయ దదౌ జాలవతీం సుతామ్ । గృహీత్వా మ్లేచ్ఛరాజస్య సుతాం గేహముపాగతః । । ౧౫ గర్భో జాతస్తతస్తస్యాం బభూవ తనయో బలీ । బాహ్లీకో నామ విఖ్యాతో నాగపూజనతత్పరః । । ౧౬ తదన్వయే నృపా జాతా బాహ్లీకాశ్చ త్రయోదశ । చతుశ్శతాని వర్షాణి కృత్వా రాజ్యం మృతిం గతాః । । ౧౭ అయోముఖే చ బాహ్లీకే రాజ్యమత్ర ప్రశాసతి । తదా పితృగణాస్సర్వే కృష్ణచైతన్యమాయయుః । । ౧౮ నత్వోచుర్వచనం తత్ర భగవఞ్ఛృణు మే వచః । వయం పితృగణా భూపైర్నాగవంశ్యైర్నిరాకృతాః । । ౧౯ శ్రాద్ధతర్పణకర్మాణి తైర్వయం వర్ద్ధితాస్సదా । పితృవృద్ధాత్సోమవృద్ధిస్తతో దేవాశ్చ వర్ద్ధనాః । । 3.4.23.౨౦ దేవవృద్ధాల్లోకవృద్ధిస్తస్మాద్బ్రహ్మా ప్రజాపతిః । బ్రహ్మవృద్ధాత్పరం హర్షం గేహే గేహే జనే జనే । । ౨౧ అతోఽస్మాన్రక్ష భగవన్ప్రజాః పాహి సనాతనీః । ఇతి శ్రుత్వా వచస్తేషాం యజ్ఞాంశో భగవాన్హరిః । । ౨౨ పుష్యమిత్రం ధర్మపరమార్యవశవివర్ద్ధనమ్ । । ౨౩ జాతమాత్రః స వై బాలః షోడశార్ద్ధవయోఽభవత్ । అయోనిర్యోనిభూతాంస్తానయోముఖ పురస్సరాన్ । । ౨౪ జిత్వా దేశాన్నిరాకృత్య స్వయం రాజ్యం గృహీతవాన్ । యథా శివాంశతో జాతో విక్రమో నామ భూపతిః । । ౨౫ శకాన్గన్ధర్వపక్షీయాఞ్జిత్వా పూజ్యో బభూవ హ । నాగపక్షాంస్తథా భూపాన్గోలకాస్యాన్భయఙ్కరాన్ । । ౨౬ పుష్యమిత్రస్తదా జిత్వా సర్వపూజ్యోఽభవద్భువి । సప్తవింశచ్ఛతం వర్షం ద్విసప్తత్యుత్తరం తథా । । ౨౭ రాజ్యం విక్రమతో జాతం సమాప్తిమగమత్తదా । పుష్యమిత్రే రాజ్యపదం ప్రాప్తే సమభవత్తదా । । ౨౮ శతవర్షం రాజ్యపదం తేన ధర్మాత్మనా ధృతమ్ । అయోధ్యా మథురా మాయా కాశీ కాఞ్చీ హ్యవన్తికా । । ౨౯ పురీ ద్వారవతీ తేన రాజ్ఞా చ పునరుద్ధృతాః । కురుసూకరపద్మాని క్షేత్రాణి వివిధాని చ । । 3.4.23.౩౦ నైమిషోత్పలవృన్దానాం వనక్షేత్రాణి భూతలే । నానాతీర్థాని తేనైవ స్థాపితాని సమన్తతః । । ౩౧ తదా కలిః స గన్ధర్వో దేవతాపితృదూషకః । బ్రాహ్మణం వపురాస్థాయ పుష్యమిత్రముపాగమత్ । । ౩౨ నత్వోవాచ ప్రియం వాక్యం శృణు భూప దయాపర । ఆర్యదేశే పితృగణాః పూజార్హాః శ్రాద్ధతర్పణైః । । ౩౩ అజ్ఞానమితి తజ్జ్ఞేయ భువి యత్పితృపూజనమ్ । మృతా యే తు నరా భూమౌ పూర్వకర్మవశానుగాః । । ౩౪ భవన్తి దేహవన్తస్తే చతురాశీతిలక్షధా । ఛద్మనా మయదేవేన పితృపూజా వినిర్మితా । । ౩౫ వృథా శ్రమం వృథా కర్మ నృణాం చ పితృపూజనమ్ । ఇతి శ్రుత్వా వచో ఘోరం విహస్యాహ మహీపతిః । । ౩౬ భవాన్మూర్ఖో మహామూఢో న జానీష పరం ఫలమ్ । భువర్లోకే న యే దృష్టాః శూన్యభూతాశ్చ భాస్వరాః । । ౩౭ యే తు తే వై పితృగణాః పిణ్డరూపవిమానగాః । సత్పుత్రైశ్చ విధానేన పిణ్డదానం చ యత్కృతమ్ । । ౩౮ తద్విమానం నభోజాతం సర్వానన్దప్రదాయకమ్ । అబ్దమాత్రం స్థితిస్తేషాం పిణ్డపాయసరూపిణామ్ । । ౩౯ గీతాష్టాదశకాధ్యాయైః సప్తశత్యాశ్చరిత్రకైః । పావితం యత్తు వై పిణ్డం త్రిశతాబ్దం చ తత్స్థితిః । । 3.4.23.౪౦ శ్రాద్ధతర్పణహీనా యే దృశ్యన్తే మానవా భువి । తే సర్వే నారకా జ్ఞేయాః కులమేకోత్తరం శతమ్ । । ౪౧ శ్రాద్ధకర్మ మహాన్ధర్మః శ్రాద్ధోఽయం సర్వకారణమ్ । ఇతి శ్రుత్వా స గన్ధర్వః కలీరాజోఽత్ర దేహినామ్ । । ౪౨ నత్వోవాచ నృపశ్రేష్ఠం ప్రసన్నవదనో హి సః । సదా భవ మమాశు త్వం తవాహం నృప కిఙ్కరః । । ౪౩ కలిమిత్రః పుష్యమిత్రో భవాన్భువి భవేత్సదా । యథా విక్రమరాజస్య వైతాలస్య చ వై సఖా ।।౪౪ సర్వకార్యకరోఽహం వై తథా తవ న సంశయః । ఇత్యుక్త్యా చ నృపం ధీరం సమాదాయ స వై కలిః ।।౪౫ సప్తద్వీపాంస్తథా ఖణ్డాన్నభోమార్గాననేకశః । స్వపృష్ఠస్థాయ రాజ్ఞే చ దర్శయామాస వీర్యవాన్ ।।౪౬ ఆర్యధర్మం కలౌ స్థాప్య నష్టభూతం స వై నృపః । త్యక్త్వా ప్రాణాంశ్చ యజ్ఞాంశే తేజస్తస్య సమాగమత్ ।।౪౭ ఆన్ధ్రదేశోద్భవో రాజా సుగదో నామ వీర్యవాన్ । వినా భూపం చ తం దేశం దృష్ట్వా రాజ్యమచీకరత్ ।।౪౮ వింశదబ్దం పదం తేన కర్మభూమ్యాం చ సత్కృతమ్ । తదన్వయే షష్టినృపా బభూవుర్బహుమార్గిణః ।।౪౯ పుష్యమిత్రగతే రాజ్యే దశోత్తరశతత్రయమ్ । తస్మిన్కాలే లయం జగ్ముశ్చాన్ధ్రదేశనివాసినః ।।3.4.23.౫౦ శతార్ద్ధాబ్దం తతో భూమిర్వినా రాజ్ఞా బభూవ హ । తదా క్షుద్రా నరా లుబ్ధా లుణ్ఠితాశ్చౌరదారుణైః ।।౫ ౧ దారిద్రమగమన్ఘోరం వినా స్వర్ణం చ భూరభూత్ । పునర్దేవశ్చ భగవాన్ప్రార్థితస్తానువాచ హ ।।౫౨ దేశే కౌశలకే జాతః సూర్య్యాంశాచ్య మహీపతిః । రాక్షసారిరితి ఖ్యాతో దేవమార్గపరాయణః ।।౫౩ మమాజ్ఞయా స వై రాజా భవిష్యతి మహీతలే । ఇత్యుక్త్వాన్తర్దధే విష్ణుర్దేవలోకానుపాగమత్ ।।౫౪ రాక్షసారిమయోధ్యాయాం స్థాపయామాసురేవ తమ్ । ఆన్ధ్రరాష్ట్రే చ యద్ద్రవ్యం రాక్షసైశ్చ సమాహృతమ్ ।।౫౫ తద్ద్రవ్యం రాక్షసాఞ్జిత్వా గ్రామే గ్రామే చకార సః । తారధాతోరష్టమూల్యం సువర్ణం భువి తత్కృతమ్ ।।౫౬ ఆరధా(ధ?)తోః శతం మూల్యం రాజతం తేన వై కృతమ్ । తామ్రధాతోః పఞ్చమూల్యమారధాతోశ్చ తత్కృతమ్ ।।౫౭ నాగధాతోః పఞ్చమూల్యం భువి తేనైవ నిర్మితమ్ । తామ్రం పవిత్రమధికం నాగో వఙ్గస్తథోత్తమః । । ౫౮ లౌహధాతోః శతం మూల్యం వఙ్గోఽసౌ తేన సత్కృతః । శతార్ద్ధాబ్దం మహీం భుక్త్వా సూర్యలోకముపాయయౌ । । ౫౯ తదన్వయే షష్టినృపా జాతా వేదపరాయణాః । పుష్యమిత్రగతే రాజ్యే చాబ్దే సప్తశతే గతే । । 3.4.23.౬౦ కౌశలాన్వయసమ్భూతా భూపాః స్వర్గముపాయయుః । శతార్ద్ధాబ్దం తతో భూమిర్మణ్డలీకం నృపం వినా । । ౬౧ క్షుద్రభూపాశ్చ బుభుజే దేశే దేశే చ భార్గవః । తతో బైదరదేశీయో నామ్నా భూపో విశారదః । । ౬౨ ఆర్యదేశముపాగమ్య లక్షసైన్యసమన్వితః । క్షుద్రభూపాన్వశీకృత్య మణ్డలీకో బభూవ హ । । ౬౩ నానాకలైశ్చ కర్మాణి విచిత్రాణి మహీతలే । గ్రామే గ్రామే నరాశ్చకుర్వర్ణసఙ్కరకారకాః । । ౬౪ బ్రహ్మక్షత్రమయో వర్ణో నామమాత్రేణ దృశ్యతే । వైశ్యప్రాయా నరా ఆర్యాః శూద్రప్రాయాశ్చ కారిణః । । ౬౫ తద్రాష్ట్రే మనుజాశ్చాసన్నామమాత్రం సురార్చకాః । షష్టివర్షం పదం తేన కర్మభూమ్యాం చ సత్కృతమ్ । । ౬౬ తతో నృపా మహీం ప్రాప్తాః షట్సఙ్ఖ్యాస్తు తదన్వయాః । పుష్యమిత్రగతే రాష్ట్రే శతషోడశహాయనీ । । ౬౭ వైదూరా నిధనం జగ్ముః కలికాలే భయానకే । చతుశ్శతాని వర్షాణి క్షుద్రరూపా చ భూరభూత్ । । ౬౮ తత్పశ్చాన్నైషధే రాష్ట్రం కాలమాలీ నృపోఽభవత్ । క్షుద్రభూపాన్వశీకృత్య స్వయం రాజా బభూవ వై । । ౬౯ యమాభూయా భువి త్వష్ట్రా నగరీ యమునాతటే । నిర్మితా యోజనాయాతు కాలకాలేతి విశ్రుతా । । 3.4.23.౭౦ తత్రార్యదేశ భూపానాం పూజ్యో రాజా స చాభవత్ । దేవాన్పితౄంస్తిరస్కృత్య ప్రేతపూజాం జనే జనే । । ౭౧ కాలమాలీ చ కృతవాన్దేశనైషధసంస్థితః । ద్వాత్రింశద్వర్షరాజ్యం తద్బభూవ జనపీడనమ్ । । ౭౨ తదన్వయే షష్టినృపా బభూవుః ప్రేతపూజకాః । శతాబ్దాంతమభూద్రాజ్యం తేషాం నైషధదేశినామ్ । । ౭౩ సహస్రాబ్దం తు తత్పశ్చాత్క్షుద్రభూపా మహీ హ్యభూత్ । సురార్చనం వేదమార్గః శ్రుతమాత్రశ్చ దృశ్యతే । । ౭౪ పుష్యమిత్రగతే రాజ్యే చైకత్రింశచ్ఛతే కలౌ । ద్వాత్రింశదుత్తరే చైవ తదా దేవాశ్చ దుఃఖితాః । । ౭౫ కృష్ణచైతన్యమాగమ్య నత్వోచుర్వచనం ప్రియమ్ । భగవన్కలికాలేఽద్య వర్ణాశ్చత్వారిభూతలే
కలియుగీయేతిహాససముచ్చయవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ చతుర్థచరణే జాతైర్మనుజైరేకవింశతిః । అజీర్ణభూతా నరకా యాస్యన్తి చ యమాలయమ్ । । ౧ నమస్తే ధర్మరాజాయ నశ్చ తృప్తికరాయ చ । వచనం శృణు సర్వజ్ఞ నశ్చ జాతమజీర్ణకమ్ । । ౨ యథా భజామ ప్రకృతిం తథా కురు సురోత్తమ । ఇతి శ్రుత్వా ధర్మరాజశ్చిత్రగుప్తేన సంయుతః । । ౩ బ్రహ్మాణం చ గమిష్యన్తి సన్ధ్యాయాం చ కలౌ యుగే । చతురశ్చ యమాన్దృష్ట్వా పరమేష్ఠీ పితామహః । । ౪ తదీరితం స్వయం జ్ఞాత్వా క్షీరాబ్ధిం ప్రతి యాస్యతి । పూజయిత్యా జగన్నాథం దేవదేవం వృషాకపిమ్ । । ౫ సాఙ్ఖ్యశాస్త్రమయైః స్తోత్రైః సంస్తోష్యతి పరమ్ ప్రభుమ్ । । ౬ జయ జయ జయ నిర్గుణ గుణధారిన్రగజగజీవతత్త్వశుభకారిన్ । సారభూతసద్గుణమయ తత్త్వైర్దేవాన్రచయతి పాతి గుణసత్త్వైః । । తస్మై నమో నమో గుణరాశే దేవవృన్దహృది కృష్ణవికాశే । । ౭ రజోభూతతత్త్వేభ్య ఉతాశు విరచతి భువి చ నరాన్స్వయమాశు । పాతి హన్తి యో దేవ ఉదారస్తస్య శిరసి సంస్థితజగభారః । । పాహి నాథ నో దైత్యవినాశిన్కాలజనితలీలాగుణభాసిన్ । । ౮ తేషామితి వచనం ప్రభుః శ్రుత్వా హ్యవనిమివాశు । యథా జనిష్యతి స ప్రభుస్తచ్ఛృణు వై మన ఆశు । । ౯ ? నమ్రీభూతాన్తురాన్విష్ణుర్నమోవాక్యేన తాన్ప్రతి । వదిష్యతి వచో రమ్యం లోకమఙ్గలహేతవే । । 3.4.25.౧౦ భోః సురాః సమ్భలగ్రామే కశ్యపోఽయం జనిష్యతి । నామ్నా విష్ణుయశాః ఖ్యాతో విష్ణుకీర్తిస్తు తత్ప్రియా । । ౧౧ కృష్ణలీలామయం గ్రన్థం నరాంస్తాఞ్ఛ్రావయిష్యతి । తదా తే నన్దినో భూత్వా చైకీభూయ సమన్తతః । । ౧౨ తం ద్విజం విష్ణుయశసం గృహీత్వా నిగడైర్దృఢైః । బద్ధ్వా సర్వే సపత్నీకం కారాగారే దృఢాయసే । । ౧౩ కరిష్యన్తి మహాధూర్తా నారకా ఇవ దారుణాః । విష్ణుకీర్త్యా స భగవాన్పూర్ణో నారాయణో హరిః । । ౧౪ జనిష్యతి మహావిష్ణుః సర్వలోకశివఙ్కరః । నిశీథే తమసోద్భూతే మార్గకృష్ణాష్టమీదినే । । ౧౫ బ్రహ్మాణ్డం మఙ్గలం కుర్వన్సురాః ప్రాదుర్భవిష్యతి । బ్రహ్మ విష్ణుర్హరశ్చైవ గణేశో వాసవో గురుః । । ౧౬ వహ్నిః పితృపతిః పక్షో వరుణః సవిభీషణః । చిత్రో వాయు్ర్ధ్రువో విశ్వే రవిః సోమః కుజో బుధః । । ౧౭ గురుః శుక్రః శనిః రాహుః కేతుస్తత్ర గమిష్యతి । పద్యైకైకేన తే దేవాః స్తోష్యన్తి పరమేశ్వరమ్ । । ౧౮ మహత్తమా మూర్తిమయీ తవాజా తదాస్య పూర్వాజ్జనితోహఽమాదౌ । మయా తతం విశ్వమిదం సదైవ యతో నమస్తత్పురుషోత్తమాయ । । ౧౯ అజస్య యామ్యాజ్జనితోఽహమాదౌ విష్ణుర్మహాకల్పకరోఽధికారీ । స్వకీయనామ్నా తు మయా తతం తద్విశ్వే సదైవం చ నమో నమస్తే । । 3.4.25.౨౦ అవ్యక్తపాశ్చాత్యముఖాత్సుజన్మా శివోఽహమాదౌ సురతత్త్వకారీ । మయా మహాకల్పకరస్తృతీయా త్వదాజ్ఞయా దేవ నమో నమస్తే । । ౨౧ ప్రధానవక్త్రోత్తరతోఽహమాదౌ జాతో గణేశః కిల కల్పకర్తా । మయా తతం విశ్వమిదం సదైవ తస్మై నమః కారుణికోత్తమాయ । । ౨౨ అజార్ద్ధవక్త్రాజ్జనితోఽహమాదౌ మరున్మహాకల్పకరో మహేన్ద్రః । మయా తతం విశ్వమిదం స్వకల్పే యదాజ్ఞయా దేవ నమో నమస్తే । । ౨౩ ప్రథానభాలాక్షిసముద్భవోఽహం వహ్నేర్మహాకల్పకరో గుహాఖ్యః । వినిర్మితం విశ్వమిదం మయా తద్యదాజ్ఞయా నాథ నమో నమస్తే । । ౨౪ అజాముఖాత్పూర్వగతాచ్చ జాతశ్చాదౌ మహాకల్పకరోఽహమగ్నిః । బ్రహ్మాణ్డమేతచ్చ మయా తతం వై బ్రహ్మాణ్డకల్పాయ నమో నమస్తే । । ౨౫ అజాభుజాద్దక్షిణతోఽహమాదౌ జాతో మహాకల్పకకరః సధర్మః । మయా సదేవై రచితం సమగ్రం లిఙ్గాఖ్యకల్పాయ నమో నమస్తే । । ౨౬ అజాభుజాత్పశ్చిమతోఽహమాదౌ జాతో మహాకల్పకరః స యజ్ఞః । మయా తతం విశ్వమిదం సమగ్రం మత్స్యాఖ్యకల్పాయ నమో నమస్తే । । ౨౭ ప్రధానబాహూత్తరతోఽహమాదౌ జాతో మహాకల్పకరః ప్రచేతాః । మయా తతం నాథ తవాజ్ఞయేదం కర్మాఖ్యకల్పాయ నమో నమస్తే । । ౨౮ బ్రహ్మాణ్డతమసో జాతస్త్వద్దాసోఽహం విభీషణః । మయా తతం త్రిలోకం చ నమస్తే మనురూపిణే । । ౨౯ బ్రహ్మాణ్డసద్గుణాజ్జాతశ్చిత్తోఽహం మనుకారకః । మయా తతం చ త్రైలోక్యం స్వాయమ్భువ నమోఽస్తు తే । । 3.4.25.౩౦ బ్రహ్మాణ్డరజసో జాతో వాయుర్మన్వన్తరం తతమ్ । మయా స్వారోచిషం స్వామిన్నమస్తే మనురూపిణే । । ౩౧ బ్రహ్మాణ్డమనసో జాతో ధ్రువోఽహం మనుకారకః । మయోత్తమం చ రచితం నమస్తేఽస్తు తవాజ్ఞయా । । ౩౨ బ్రహ్మాణ్డశ్రవణాజ్జాతో విశ్వకర్మాహమీశ్వరః । మయా తతం రైవతం చ నమో దేవ తవాజ్ఞయా । । ౩౩ బ్రహ్మాణ్డదేహతో జాతస్సూర్యోఽహం చాక్షుషప్రదః । తవాజ్ఞయా తతం విశ్వం మనురూపాయ తే నమః । । ౩౪ బ్రహ్మాణ్డనేత్రతో జాతః సోమోఽహం తు మయా తతమ్ । వైవస్వతాన్తరం రమ్యం నమస్తే మనురూపిణే । । ౩౫ బ్రహ్మాణ్డరసనాజ్జాతో మోహోఽహం మనుకారకః । నమస్తే మనురూపాయ మయా సావర్ణికం తతమ్ । । ౩౬ బ్రహ్మాణ్డఘ్రాణతో జాతో బుధోఽహం నాథ కిఙ్కరః । నిర్మితం బ్రహ్మసావర్ణం మయా తాత నమో నమః । । ౩౭ బ్రహ్మాణ్డవక్త్రతో జాతో జీవోఽహం మనుకారకః । మయా వై దక్షసావర్ణం తతం తత్తే నమో నమః । । ౩౮ బ్రహ్మాణ్డకరతో జాతః శుక్రోహం తవ కిఙ్కరః । నిర్మితం రుద్రసావర్ణం మయా తుభ్యం నమో నమః । । ౩౯ బ్రహ్మాణ్డపదతో జాతోమన్దోఽహం నాథ తేఽనుగః । తతం వై ధర్మసావర్ణం ప్రభాతేస్మై నమో నమః । । 3.4.25.౪౦ బ్రహ్మాణ్డలిఙ్గతో జాతో రాహుశ్చాహం తవ ప్రియః । మయా భౌమం కృతం నాథ నమస్తే మనురూపిణే । । ౪౧ బ్రహ్మాణ్డగుహ్యతో జాతః కేతుశ్చాహం తవానుగః । భౌతం మన్వతరం సృష్టం తస్మై దేవాయ తే నమః । । ౪౨ వ్యాస ఉవాచ ఇతి తేషాం స్తవాన్స్వామీ శ్రుత్వా దేవాన్వదిష్యతి । వరం బ్రూహీతి వచనం తతం ప్రతి మనుః క్రమాత్ । ।౪ ౩ ఇతి కృత్వా తు తే దేవా బాలరూపం హరిం స్వయమ్ । నమస్కృత్య వదిష్యన్తి వాఞ్ఛితం లోకహేతవే । । కేయం భవాన్బ్రూహి లోకానాం కల్పే కల్పే తముద్భవమ్ । తథా మన్వన్తరే చైవ శ్రోతుమిచ్ఛామహే వయమ్ । ।౪౫ కల్క్యువాచ అష్టాదశ మహాకల్పాః ప్రకృతేశ్చ తనౌ స్థితాః । ఆద్యో బ్రహ్మమహాకల్పస్తత్ర బ్రహ్మా పరః పుమాన్ । ।౪౬ తత్పూర్వార్ద్ధాత్సముద్భూతాస్త్రయస్త్రింశచ్చ దేవతాః । పరార్ద్ధాద్భగవాన్బ్రహ్మా యోగిధ్యేయో నిరఞ్జనః । ।౪౭ తస్మిన్కల్పే తు యా లీలా బ్రహ్మపౌరాణికైః స్మృతా । శతకోటిప్రవిస్తారో బ్రహ్మపౌరాణికస్య వై । ।౪౮ పురాణపురుషస్యాన్తే మహాకల్పః స్మృతో బుధైః । బ్రహ్మాణ్డప్రలయే కల్పో యుగదైవసహస్రకః । ।౪ ౯ కల్పాశ్చాష్టాదశ ఖ్యాతాస్తేషాం నామాని మే శృణు । కూర్మకల్పో మత్స్య కల్పః శ్వేతవారాహకల్పకః । । 3.4.25.౫౦ నృసింహకల్పశ్చ తథా తథా వామనకల్పకః । స్కన్దకల్పో రామకల్పః కల్పో భాగవతస్తథా । । ౫౧ తథా మార్కణ్డకల్పశ్చ తథా భవిష్యకల్పకః । లిఙ్గకల్పస్తథా జ్ఞేయస్తథా బ్రహ్మాణ్డకల్పకః । । ౫౨ అగ్నికల్పో వాయుకల్పః పద్మకల్పస్తథైవ చ । శివకల్పో విష్ణుకల్పో బ్రహ్మకల్పస్తథా క్రమాత్ । । ౫౩ ద్విసహస్రమితావర్తైరేషాం కల్పో మహాన్స్మృతః । సహస్రయుగపర్యన్తం బ్రహ్మాణ్డాయుః ప్రకీర్తితమ్ । । ౫౪ యన్నామ్నా చ స్మృతః కల్పస్తస్మాజ్జాతో విరాడయమ్
స్వాయంభువాంతరే యద్వై జాంతంజాతం చతుర్యుగమ్
స్వాయంభువ మంతరంలో, ఏది జన్మించిందో, ప్రతి ఒక్కటి నాలుగు యుగాల్లో జన్మించింది.
లక్షాబ్దం వై సత్యయుగే త్రేతాయామయుతాబ్దకమ్
సత్యయుగంలో జీవితకాలం లక్ష సంవత్సరాలు; త్రేతాయుగంలో పదివేలు సంవత్సరాలు.
స్వారోచిషేఽన్తరే ఐవ జాతంజాతం చతుర్యుగమ్
స్వరోచిష మంతరంలో కూడా, ఏది జన్మించిందో, ప్రతి ఒక్కటి నాలుగు యుగాల్లో జన్మించింది.
త్రేతాయాం చ తదర్ద్ధాబ్దం ద్వాపరే తు తదర్ద్ధకమ్
త్రేతాయుగంలో జీవితకాలం సత్యయుగంలో ఉన్నదాని అరవంతు; ద్వాపరయుగంలో మళ్లీ దాని అరవంతు.
ఔత్తమస్యాన్తరే చైవ సత్యే షష్టిసహస్రకమ్ 3.4.25.
ఉత్తమ మంతరంలో, సత్యయుగంలో జీవితకాలం అరవై వేల సంవత్సరాలు.
కలౌ సార్ద్ధసహస్రాబ్దం నృణామాయుః ప్రకీర్తితమ్
కలియుగంలో మనుషుల జీవితకాలం వెయ్యి ఐదు వందలు సంవత్సరాలు అని చెప్పబడింది.
నృణామాయుః సత్యయుగే త్రేతాయాం చ తదర్ద్ధకమ్
సత్యయుగంలో మనుషుల జీవితకాలం, త్రేతాయుగంలో దాని అరవంతు.
రైవతాన్తరకే చైవ సత్యే త్రింశత్సహస్రకమ్
రైవత మంతరంలో, సత్యయుగంలో జీవితకాలం ముప్పై వేల సంవత్సరాలు.
కలౌ చాష్టశతాబ్దాయుర్నృణాం వేదైః ప్రకీర్తితమ్
కలియుగంలో మనుషుల జీవితకాలం ఎనిమిది వందలు సంవత్సరాలు అని వేదాలు ప్రకటించాయి.
త్రేతాయాం త్రిసహస్రాబ్దం ద్వాపరే ద్విసహస్రకమ్
త్రేతాయుగంలో మూడు వేల సంవత్సరాలు; ద్వాపరయుగంలో రెండు వేల సంవత్సరాలు.
వైవస్వతేన్తరే చైవ సత్యే తుర్యసహస్రకమ్
వైవస్వత మంతరంలో, సత్యయుగంలో నాలుగు వేల సంవత్సరాలు.
కలౌ శతాబ్దకం ప్రోక్తమాయుర్వేదైస్తథా నృణామ్
కలియుగంలో మనుషుల జీవితకాలం వంద సంవత్సరాలు అని వేదాలు చెప్పాయి.
ఆయుః సత్యే తదర్ద్ధం తు త్రేతాయాం చ ప్రకీర్తితమ్
సత్యయుగంలో జీవితకాలం దాని అరవంతు; త్రేతాయుగంలో కూడా అలాగే ప్రకటించబడింది.
బ్రహ్మసావర్ణికే చైవ సత్యే దశసహస్రకమ్
బ్రహ్మసావర్ణి మంతరంలో, సత్యయుగంలో జీవితకాలం పదివేలు సంవత్సరాలు.
కలౌ చైవ తదర్ద్ధాబ్దం నృణామాయుః ప్రకీర్తితమ్ 3.4.25.
కలియుగంలో, మానవుల ఆయుర్దాయం ముందుగా చెప్పినదాని సగం అని చెప్పబడింది.
రుద్రసావర్ణికే చైవ సత్యే చాష్టసహస్రకమ్
రుద్రసావర్ణి మరియు సత్యయుగాల్లో, మానవుల ఆయుర్దాయం ఎనిమిది వేల సంవత్సరాలు అని చెప్పబడింది.
జగన్నాథుని మహాత్మ్యం వివరించబడింది.
సూతుడు పలికెను: రాజ్యం తగ్గిన కాలంలో భూతనంది అనే రాజు ఇరవై రెండు సంవత్సరాలు పాలించాడు.
వ్యాసుడు పలికెను: నాలుగవ భాగంలో జన్మించిన మనుషుల్లో ఇరవై ఒక్కరు అజీర్ణంగా మారి, యమలోకానికి, నరకానికి వెళ్తారు.