నమ్రీభూతశ్చ తాన్దృష్ట్వా మహేన్ద్రస్తైః సమన్వితః
వారు వినయంగా ఉన్నట్టు చూసి, మహేంద్రుడు వారితో కలిసిపోయాడు.
ప్రసన్నా సా దితిర్దేవాన్మహేన్ద్రాయ చ తాన్దదౌ
దితి సంతోషంతో ఆ దేవతలను మహేంద్రునికి అప్పగించింది.
ఇలో నామ స వేదజ్ఞో యథేలో నృపతిస్తదా
ఇలా అనే పేరు గల వేదపండితుడు, యథెల అనే రాజు అక్కడ ఉండేవాడు.
ఏకదా బలవాన్రాజా మనుపుత్ర ఇలః స్వయమ్
ఒకసారి, శక్తివంతుడైన మను కుమారుడు ఇలుడు తనంతట తానే పని చేసాడు.
మేరోరధః స్థితః ఖణ్డః స్వర్ణగర్భో హరిప్రియః
మేరుపర్వతానికి దక్షిణంగా ఉన్న భాగాన్ని స్వర్ణగర్భం అంటారు, అది హరికి ఎంతో ప్రియమైనది.
ఇలేనావృతమేవాపి కృతం తత్ర స్థలే సురాః
ఆ ప్రాంతాన్ని ఇళా చుట్టుముట్టింది, అక్కడ దేవతలు దానిని స్థాపించారు.
భారతే యే స్థితా లోకా ఇలావృతముపాగతాః 3.4.17.
భారతదేశంలో ఉన్న లోకాలు అన్నీ ఇలావృతానికి చేరుకున్నాయి.
ఆరోహణం నరైస్తస్మిత్కృతం స్వర్ణమయం శుభమ్
అక్కడ మనుషులు బంగారు మెరుపుతో కూడిన శుభ్రమైన ఎక్కుపోతు నిర్మించారు.
తాన్దృష్ట్వా మనుజాన్ప్రాప్తాన్సదేహాన్స్వర్గమణ్డలే
ఆ స్వర్గలోకంలో శరీరంతో వచ్చిన మనుషులను చూసి,
జ్ఞాత్వా స భగవాన్రుద్రో భవాన్యా సహ శంకరః
దీనిని గ్రహించిన భగవంతుడు రుద్రుడు, భవానితో కలిసి శంకరుడు,
ఏతస్మిన్నన్తరే ప్రాప్తో వైవస్వతసుతో మహాన్
ఈలోపులో వివస్వత్పుత్రుడు, గొప్పవాడు అక్కడికి వచ్చాడు.
నగ్నభూతం సమాలోక్య నేత్రే సంమీల్య సంస్థితః
తాను నగ్నుడైపోయినదాన్ని గమనించి, కన్నులు మూసుకుని అక్కడే నిలిచిపోయాడు.
అస్మిన్ఖణ్డే సదా నార్యో భవిష్యంతి చ మాం వినా
ఈ ప్రాంతంలో ఎప్పుడూ స్త్రీలు ఉంటారు, కాని నాతో మాత్రం ఉండరు.
ఇలా బభూవ నృపతే కన్యా జనమనోహరా
ఓ రాజా, ఇళా అద్భుతమైన అందంతో కూడిన కన్యగా మారింది.
ఇలాసమాధిభూతాయాః సప్తవింశచ్చతుర్యుగమ్ బుధం దేవం పతిం కృత్వా చంద్రవంశమజీజనత్
ఇళా రూపంలో ఏకాగ్రతతో ఉన్న ఆమె, ఇరవై ఏడూ నాలుగు యుగాలు బుధుడిని భర్తగా తీసుకుని చంద్రవంశాన్ని ప్రసవించింది.
అయోధ్యాధిపతిః శ్రీమాన్యదేలావృతమాగతః
అయోధ్యాధిపతి అయిన మహాశయుడు కూడా ఇలావృతానికి వచ్చాడు.
తదా ప్రాప్త ఇలో విప్రస్తస్యా రూపేణ మోహితః 3.4.17.
ఆ సమయంలో, పండితురాలైన ఇళా తన రూపంతో ఆకర్షితురాలై అక్కడికి చేరింది.
ఏతస్మిన్నంతరే తత్ర వాగువా చాశరీరిణీ
అప్పట్లో అక్కడ శరీరం లేని వాణి వినిపించింది.
అనిలో నామ తత్రైవ విఖ్యాతోఽభూద్ద్విజస్య వై
అక్కడ అనిల అనే వ్యక్తి ద్విజులలో ప్రసిద్ధి పొందాడు.
ఛిత్త్వాఛిత్త్వా శిరో రమ్యం తస్మై జాతం పునః పునః
ఆ అందమైన తలను మళ్లీ మళ్లీ కోసినా, అది అతనికి మళ్లీ మళ్లీ పుట్టేది.
ప్రాహ త్వమూనపంచా శద్విభేదాఞ్జనయిష్యసి
ఆమె, 'నీవు ఈ అయిదు, ఆరు వర్గాలను సృష్టించబోతున్నావు,' అని చెప్పింది.
యథా కుబేరో భగవాన్షడ్వింశద్వరుణప్రియః
ఎలా అంటే, వరుణునికి ప్రియమైన కుబేరుడు యిరవై ఆరు విధాలుగా ఉన్నట్టు.
ఇత్యుక్తే వచనే తస్మిన్దితికుక్షౌ ద్విజోత్తమః
ఈ మాటలు చెప్పిన వెంటనే, ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణా, ఆ సమయంలో—
ధాన్యపాలస్య వై గేహే మృలగండాన్తజః సుతః
ధాన్యాల సంరక్షకుడి ఇంట్లో, మట్టి గడ్డ నుంచి ఒక కుమారుడు జన్మించాడు.
అలికో నామ వై మ్లేచ్ఛస్తత్ర స్థానే సమాగతః
అక్కడ, ఆsame స్థలంలో, అలిక అనే విదేశీయుడు వచ్చాడు.
అనపత్యో వస్త్రకారీ సుతం ప్రాప్య గృహం యయౌ
పిల్లలు లేని వస్త్రకారుడు, కుమారుడిని పొందిన తరువాత, తన ఇంటికి వెళ్లాడు.
స సప్తాబ్దవపుర్భూత్వా గోదుగ్ధపానతత్పరః 3.4.17.
ఆ బాలుడు ఏడేళ్ళ వయస్సు వచ్చిన తరువాత, గోవు పాలు తాగడంలో ఆసక్తి చూపించాడు.
స్వహస్తేనైవ సంస్కృత్య భోజనం హరయేఽపర్యత్
తన చేతులతోనే భోజనం తయారు చేసి, హరికి సమర్పించాడు.
పితృమాతృపరిత్యక్తః స బాలః పంచహాయనః
తండ్రి తల్లి వదిలేసిన ఆ బాలుడు ఐదేళ్ళ వయస్సులో ఉన్నాడు.
గోవర్ద్ధనగిరౌ ప్రాప్య నారదస్యోపదేశతః
గోవర్ధన గిరిని చేరి, నారదుని ఉపదేశంతో—