తదవర్యసుతే నైవ విష్ణునా సురపాలినా
ఆమె తక్కువ స్థాయిలో పుట్టిన కుమారులను దేవతల రక్షకుడైన విష్ణువు కాపాడటం లేదు.
దేహి మే తనయం స్వామిన్ద్వాదశాదిత్యనాశనమ్
స్వామీ, నాకు పన్నెండు ఆదిత్యులను నాశనం చేసే కుమారుడిని ప్రసాదించండి.
బ్రహ్మణా నిర్మితౌ లోకే ధర్మాధర్మౌ పరాపరౌ
బ్రహ్మా సృష్టించిన లోకంలో ధర్మం, అధర్మం, ఉన్నతమైనవి, తక్కువైనవి రెండూ ఉన్నాయి.
అధర్మపక్షాస్తు నరా వైరిణస్తస్య ధీమతః
అధర్మపు వైపు ఉండే మనుషులు ఆ జ్ఞానవంతునికి శత్రువులవారు.
అతో ధర్మప్రియే శుద్ధం కురు తస్మాన్మహాబలః
కాబట్టి, ధర్మాన్ని ప్రేమించేవాడివి, నీవు పవిత్రుడవిగా ఉండు. ఎందుకంటే అతడు మహాబలుడు.
ఇతి శ్రుత్వా దితిర్దేవీ కశ్యపాద్గర్భముత్తమమ్
ఇలా విని, దేవత అయిన దితి కశ్యపుని నుండి ఉత్తమమైన గర్భాన్ని పొందింది.
తస్యా గర్భగతే పుత్రే మహేన్ద్రశ్చ భయాన్వితః 3.4.17.
ఆమె గర్భంలో కుమారుడు ప్రవేశించినప్పుడు, మహేంద్రుడు భయంతో నిండిపోయాడు.
సప్తమాసి స్థితే గర్భే శక్రమాయావిమోహితా
ఏడవ నెలలో గర్భం ఉన్నప్పుడు, శక్రుడు మాయతో ఆమెను మోసగించాడు.
అంగుష్ఠమాత్రో భగవాన్మహేన్ద్రో వజ్రసంయుతః
వజ్రాయుధంతో కూడిన మహేంద్రుడు అంగుళ పరిమాణంలో మారిపోయాడు.
జీవభూతానతిబలాన్దృష్ట్వా సప్త మహారిపూన్
బలహీనమైన ఏడుగురు శత్రువులను జీవుల రూపంలో చూసాడు.
నమ్రీభూతశ్చ తాన్దృష్ట్వా మహేన్ద్రస్తైః సమన్వితః
వారు వినయంగా ఉన్నట్టు చూసి, మహేంద్రుడు వారితో కలిసిపోయాడు.
ప్రసన్నా సా దితిర్దేవాన్మహేన్ద్రాయ చ తాన్దదౌ
దితి సంతోషంతో ఆ దేవతలను మహేంద్రునికి అప్పగించింది.
ఇలో నామ స వేదజ్ఞో యథేలో నృపతిస్తదా
ఇలా అనే పేరు గల వేదపండితుడు, యథెల అనే రాజు అక్కడ ఉండేవాడు.
ఏకదా బలవాన్రాజా మనుపుత్ర ఇలః స్వయమ్
ఒకసారి, శక్తివంతుడైన మను కుమారుడు ఇలుడు తనంతట తానే పని చేసాడు.
మేరోరధః స్థితః ఖణ్డః స్వర్ణగర్భో హరిప్రియః
మేరుపర్వతానికి దక్షిణంగా ఉన్న భాగాన్ని స్వర్ణగర్భం అంటారు, అది హరికి ఎంతో ప్రియమైనది.
ఇలేనావృతమేవాపి కృతం తత్ర స్థలే సురాః
ఆ ప్రాంతాన్ని ఇళా చుట్టుముట్టింది, అక్కడ దేవతలు దానిని స్థాపించారు.
భారతే యే స్థితా లోకా ఇలావృతముపాగతాః 3.4.17.
భారతదేశంలో ఉన్న లోకాలు అన్నీ ఇలావృతానికి చేరుకున్నాయి.
ఆరోహణం నరైస్తస్మిత్కృతం స్వర్ణమయం శుభమ్
అక్కడ మనుషులు బంగారు మెరుపుతో కూడిన శుభ్రమైన ఎక్కుపోతు నిర్మించారు.
తాన్దృష్ట్వా మనుజాన్ప్రాప్తాన్సదేహాన్స్వర్గమణ్డలే
ఆ స్వర్గలోకంలో శరీరంతో వచ్చిన మనుషులను చూసి,
జ్ఞాత్వా స భగవాన్రుద్రో భవాన్యా సహ శంకరః
దీనిని గ్రహించిన భగవంతుడు రుద్రుడు, భవానితో కలిసి శంకరుడు,
ఏతస్మిన్నన్తరే ప్రాప్తో వైవస్వతసుతో మహాన్
ఈలోపులో వివస్వత్పుత్రుడు, గొప్పవాడు అక్కడికి వచ్చాడు.
నగ్నభూతం సమాలోక్య నేత్రే సంమీల్య సంస్థితః
తాను నగ్నుడైపోయినదాన్ని గమనించి, కన్నులు మూసుకుని అక్కడే నిలిచిపోయాడు.
అస్మిన్ఖణ్డే సదా నార్యో భవిష్యంతి చ మాం వినా
ఈ ప్రాంతంలో ఎప్పుడూ స్త్రీలు ఉంటారు, కాని నాతో మాత్రం ఉండరు.
ఇలా బభూవ నృపతే కన్యా జనమనోహరా
ఓ రాజా, ఇళా అద్భుతమైన అందంతో కూడిన కన్యగా మారింది.
ఇలాసమాధిభూతాయాః సప్తవింశచ్చతుర్యుగమ్ బుధం దేవం పతిం కృత్వా చంద్రవంశమజీజనత్
ఇళా రూపంలో ఏకాగ్రతతో ఉన్న ఆమె, ఇరవై ఏడూ నాలుగు యుగాలు బుధుడిని భర్తగా తీసుకుని చంద్రవంశాన్ని ప్రసవించింది.
అయోధ్యాధిపతిః శ్రీమాన్యదేలావృతమాగతః
అయోధ్యాధిపతి అయిన మహాశయుడు కూడా ఇలావృతానికి వచ్చాడు.
తదా ప్రాప్త ఇలో విప్రస్తస్యా రూపేణ మోహితః 3.4.17.
ఆ సమయంలో, పండితురాలైన ఇళా తన రూపంతో ఆకర్షితురాలై అక్కడికి చేరింది.
ఏతస్మిన్నంతరే తత్ర వాగువా చాశరీరిణీ
అప్పట్లో అక్కడ శరీరం లేని వాణి వినిపించింది.
అనిలో నామ తత్రైవ విఖ్యాతోఽభూద్ద్విజస్య వై
అక్కడ అనిల అనే వ్యక్తి ద్విజులలో ప్రసిద్ధి పొందాడు.
ఛిత్త్వాఛిత్త్వా శిరో రమ్యం తస్మై జాతం పునః పునః
ఆ అందమైన తలను మళ్లీ మళ్లీ కోసినా, అది అతనికి మళ్లీ మళ్లీ పుట్టేది.