జిత్వా ప్రాకృతభాషాయాః కర్తౄన్మూఢాన్కలిప్రియాన్
కలియుగాన్ని ఇష్టపడే, మూర్ఖులైన ప్రాకృత భాష రచయితలను జయించాడు.
ఏకదా తు కలిర్ధూర్తో హృదిస్థశ్చౌరకర్మణామ్
ఒకసారి, కలియుగుడు మాయచేసి, హృదయంలో దొంగ పనులు చేశాడు.
తదా తు దుఃఖితా దేవీ గర్తమధ్యే స్థితం పతిమ్ 3.4.9.
అప్పుడు, బాధపడుతున్న ఆ దేవి, గడ్డిలో ఉన్న తన భర్తను చూసింది.
ఏకస్మిన్దివసే రాజా మృగయార్థముపాగతః స పృష్టస్తేన తత్రైవ కృతం కేన తవేదృశమ్
ఒక రోజు, రాజు వేట కోసం అక్కడికి వచ్చాడు; అక్కడ అతడిని అడిగాడు— 'ఇది నీకు ఎవరు చేశారు?'
స హోవాచ మహారాజ హస్తపాదవిహీనకః
అతడు ఇలా చెప్పాడు: 'మహారాజా! నేను చేతులు, కాళ్లు లేని వాడిని.'
ఇతి శ్రుత్వా ధర్మపాలో నృపతిస్తం ద్విజోత్తమమ్
ఇలా విని, ధర్మపాలుడు అనే రాజు ఆ ఉత్తమ బ్రాహ్మణునికి గౌరవం చేశాడు.
తస్య దీక్షాం నృపః ప్రాప్య ధర్మశాలామకారయ త్ ధర్మపాలగృహం ప్రాప్య రాజానమిదమబ్రువన్
అతని దీక్షను స్వీకరించిన రాజు, ధర్మశాల నిర్మించాడు; ధర్మపాలుని ఇంటికి వెళ్లి, రాజుతో ఇలా అన్నారు:
వయం హి శాస్త్రనిపుణాస్తవ గేహముపాగతాః సంభుంక్తే ప్రత్యహం ప్రీత్యా తత్పశ్య నృపసత్తమ
మేము శాస్త్రాలలో నిపుణులం, నీ ఇంటికి వచ్చాము; అతడు ప్రతి రోజు ఆనందంగా ఇక్కడ భోజనం చేస్తాడు—ఇది చూడుము, ఓ ఉత్తమ రాజా!
ఇత్యుక్త్వా కలిభక్తాస్తే విష్ణురూపం చతుర్భుజమ్
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, కలియుగ భక్తులు విష్ణువు నాలుగు చేతులతో ఉన్న రూపాన్ని చూశారు.
విస్మితో ధర్మపాలశ్చ జయదేవమువాచ హ అదీదృశన్హరిం సాక్షాత్తస్మాత్త్వం శీఘ్రమావ్రజ
ధర్మపాలుడు ఆశ్చర్యపడి, జయదేవునితో ఇలా అన్నాడు: 'నీవు స్వయంగా హరిని చూశావు. అందుకే త్వరగా ఇక్కడికి రా.'
ఇతి శ్రుత్వా ద్విజః ప్రాప్తో విస్మితోఽభూత్తథా నృపః
ఇలా విని, ఆ ద్విజుడు అక్కడికి వచ్చి ఆశ్చర్యపడ్డాడు. రాజు కూడా అలాగే ఆశ్చర్యపోయాడు.
అసౌ విప్రశ్చ నృపతే గౌడదేశే నివాసినః
ఆ బ్రాహ్మణుడు, రాజు ఇద్దరూ గౌడదేశంలో నివసించేవారు.
గరలం మిశ్రితం భక్ష్యే తేన పాఖండరూపిణా 3.4.9.
ఒక మాయవాది విషం కలిపిన భోజనం అతడు తిన్నాడు.
ఏతస్మిన్నంతరే రాజన్వయం తత్ర సమాగతాః శూలాత్తం హి సముత్తార్య హస్తౌ పాదౌ నృపోఽచ్ఛినత్
ఈలోపులో రాజా, మేము అక్కడికి వచ్చాము. అతన్ని శూలం నుంచి దించి, రాజు అతని చేతులు, కాళ్లు కోశాడు.
అస్మాకం శిష్యభూతో హి రాజాస్మాభిః ప్రబోధితః
రాజు మా శిష్యుడై, మేము అతనికి బోధించాము.
చౌరాఁస్తాన్సా హి పాతాలే చకార సురరక్షితాన్
ఆమె దేవతలు కాపాడిన దొంగలను పాతాళంలో పడేసింది.
క్రందమానే ద్విజే తస్మిన్హస్తాంఘ్రీ ప్రకృతిం గతౌ
ఆ బ్రాహ్మణుడు అరుస్తుండగా, అతని చేతులు, కాళ్లు మళ్లీ సహజ స్థితికి వచ్చాయి.
శ్రుత్వా రాజా ప్రసన్నాత్మా జయదేవముఖోద్భవమ్
జయదేవుని అద్భుతమైన కోలుకు గురించిన వార్త విని, రాజు హర్షంతో మనసు పరవశించిపోయాడు.
ఇతి తే కథితం విప్ర జయదేవో యథాభవత్
ఇలా, బ్రాహ్మణా! జయదేవుడు ఎలా అయ్యాడో నీకు చెప్పబడింది.
సర్వదేవమయం విష్ణుం పూజయిత్వా ప్రసన్నధీః
అన్ని దేవతల స్వరూపమైన విష్ణువును పూజించి, అతడు మనసు ప్రశాంతంగా మారాడు.
అన్యైస్సురైశ్చ సంపూజ్యో బభూవ హరిపూజనాత్
హరిని పూజించినందుకు, ఇతనిని ఇతర దేవతలు కూడా గౌరవించారు.
కదాచిత్తస్య గేహే వై వ్రతీ కశ్చిత్సమాగతః దృష్ట్వోవాచ మహాభాగః స స్పర్శాఢ్యో దయాపరః
ఒకసారి, వ్రతధారి ఎవరో అతని ఇంటికి వచ్చాడు. అతడిని చూసి, అదృష్టవంతుడైన అతను, దయతో నిండినవాడు, ఇలా అన్నాడు.
అనేన స్పర్శమణినా లోహధాతుశ్చ కాంచనమ్
ఈ పరస్మణితో ఇనుపను బంగారంగా మార్చవచ్చు.
స్నాత్వా తావత్సరయ్వాం చాయాస్యామి తేంతికం ముదా కృత్వా లక్ష్మీం సమాప్యాసీద్విష్ణుశర్మా తదాగమత్
నేను సరయూలో స్నానం చేసి, ఆనందంగా నీ దగ్గరకు వస్తాను. లక్ష్మీ పూజ చేసి, విష్ణుశర్మ అక్కడికి వచ్చాడు.
బహుస్వర్ణయుతాం పత్నీం దృష్ట్వోవాచ హరిప్రియః
తన భార్యను బంగారం ఆభరణాలతో అలంకరించి చూసి, హరిని భక్తితో పూజించే వాడు ఇలా అన్నాడు.
అహం విష్ణుపరో దీనశ్చౌరభీతః సదైవ హి
నేను విష్ణువు భక్తిని చేసేవాడిని, దరిద్రుడిని, ఎప్పుడూ దొంగల భయంతో ఉండేవాడిని.
ఇతి శ్రుత్వా వచో ఘోరం పతిభీతా పతివ్రతా
ఆ భయంకరమైన మాటలు విని, భర్తను చూసి భయపడిన ఆ పతివ్రత భార్య భయంతో నిలిచింది.
ద్విజోఽపి ఘర్ఘరామధ్యే తద్ద్రవ్యం బలతోఽక్షిపత్ ఉవాచ బ్రాహ్మణీం దీనాం స్వర్ణం కిం న కృతం త్వయా
ఆ కలహం మధ్యలో, ఆ ద్విజుడు ఆ వస్తువును బలవంతంగా నేలపై పడేశాడు. బాధతో ఉన్న బ్రాహ్మణిని చూసి, "నీవు బంగారం ఎందుకు చేయలేదని" అడిగాడు.
సాహ భో మత్పతిశ్శుద్ధో గృహీత్వా స్పర్శకం రుషా నిర్లోహో వర్తతే విప్రస్తతః ప్రభృతి హే గురో ।। 3.4.10.
ఆమె చెప్పింది, "స్వామీ, నా భర్త పవిత్రుడు. ఆయన కోపంతో ఆ వస్తువును తాకిన తర్వాత, ఆ స్పర్శకము ఇక బంగారం చేయడం మానేసింది, గురువుగారూ, అప్పటి నుంచి అలా జరుగుతోంది."
ఇతి శ్రుత్వా తు వచనం స యతిర్విస్మయాన్వితః
ఆమె మాటలు విని, ఆ యతి ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు.