మృతిమంతౌ చ పితరౌ ప్రేతకృత్యేన తర్పితౌ
తల్లిదండ్రులు మరణించిన తర్వాత, పితృకర్మలు చేసి వారిని సంతృప్తిపరిచారు.
జయదేవస్తదా విప్రో భూత్వా వైరాగ్యవాన్భువి
ఆ సమయంలో జయదేవుడు ఆ బ్రాహ్మణుడు, భూమిపై విరక్తుడైయ్యాడు.
త్రివింశాబ్దే తతః ప్రాప్తే కేనచిన్మధురాననా
తర్వాత, అతడు ముప్పైమూడు సంవత్సరాలు వచ్చినప్పుడు, ఎవరో మధురమైన ముఖం కలవారు—
అర్చావసానే భగవాననిరుద్ధస్సనాతనః 3.4.9.
పూజ అంతంలో, శాశ్వతుడైన అనిరుద్ధుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
శృణు త్వం భోః సత్యవ్రత జయదేవో వపుర్మమ
సత్యవ్రతా! విను, జయదేవుడే నా స్వరూపం.
ఇత్యుక్తస్స ద్విజస్తూర్ణం దృష్ట్వా వైరాగరూపిణమ్
ఇలా చెప్పిన వెంటనే, ఆ బ్రాహ్మణుడు విరక్తి స్వరూపాన్ని చూసాడు.
సా తు పద్మావతీ కన్యా మత్వా తం సుందరం పతిమ్
ఆ పద్మావతి అనే కన్య, అతడిని అందమైన భర్తగా భావించింది.
నిరుక్తం వైదికం చాంగం కృతవాన్స సమాధినా షోడశాదౌ వికారశ్చ వర్ణనాశః పృషోదరే
అతడు ధ్యానంతో నిర్వచనాన్ని, వేదాంగాలను నేర్చుకున్నాడు; పదహారవ సంవత్సర ప్రారంభంలో, పృషోదరులలో మాటల నాశనం, మార్పు సంభవించింది.
వర్ణవికారనాశాభ్యాం ధాతోరతిశయేన యః
ధాతువుల అధిక మార్పు, మాటల నాశనం వల్ల—
ఏవం పంచవిధాన్యేవ నిరుక్తాని స్మృతాని వై
ఇలా, ఐదు విధాల నిర్వచనాలే గుర్తించబడ్డాయి.
జిత్వా ప్రాకృతభాషాయాః కర్తౄన్మూఢాన్కలిప్రియాన్
కలియుగాన్ని ఇష్టపడే, మూర్ఖులైన ప్రాకృత భాష రచయితలను జయించాడు.
ఏకదా తు కలిర్ధూర్తో హృదిస్థశ్చౌరకర్మణామ్
ఒకసారి, కలియుగుడు మాయచేసి, హృదయంలో దొంగ పనులు చేశాడు.
తదా తు దుఃఖితా దేవీ గర్తమధ్యే స్థితం పతిమ్ 3.4.9.
అప్పుడు, బాధపడుతున్న ఆ దేవి, గడ్డిలో ఉన్న తన భర్తను చూసింది.
ఏకస్మిన్దివసే రాజా మృగయార్థముపాగతః స పృష్టస్తేన తత్రైవ కృతం కేన తవేదృశమ్
ఒక రోజు, రాజు వేట కోసం అక్కడికి వచ్చాడు; అక్కడ అతడిని అడిగాడు— 'ఇది నీకు ఎవరు చేశారు?'
స హోవాచ మహారాజ హస్తపాదవిహీనకః
అతడు ఇలా చెప్పాడు: 'మహారాజా! నేను చేతులు, కాళ్లు లేని వాడిని.'
ఇతి శ్రుత్వా ధర్మపాలో నృపతిస్తం ద్విజోత్తమమ్
ఇలా విని, ధర్మపాలుడు అనే రాజు ఆ ఉత్తమ బ్రాహ్మణునికి గౌరవం చేశాడు.
తస్య దీక్షాం నృపః ప్రాప్య ధర్మశాలామకారయ త్ ధర్మపాలగృహం ప్రాప్య రాజానమిదమబ్రువన్
అతని దీక్షను స్వీకరించిన రాజు, ధర్మశాల నిర్మించాడు; ధర్మపాలుని ఇంటికి వెళ్లి, రాజుతో ఇలా అన్నారు:
వయం హి శాస్త్రనిపుణాస్తవ గేహముపాగతాః సంభుంక్తే ప్రత్యహం ప్రీత్యా తత్పశ్య నృపసత్తమ
మేము శాస్త్రాలలో నిపుణులం, నీ ఇంటికి వచ్చాము; అతడు ప్రతి రోజు ఆనందంగా ఇక్కడ భోజనం చేస్తాడు—ఇది చూడుము, ఓ ఉత్తమ రాజా!
ఇత్యుక్త్వా కలిభక్తాస్తే విష్ణురూపం చతుర్భుజమ్
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, కలియుగ భక్తులు విష్ణువు నాలుగు చేతులతో ఉన్న రూపాన్ని చూశారు.
విస్మితో ధర్మపాలశ్చ జయదేవమువాచ హ అదీదృశన్హరిం సాక్షాత్తస్మాత్త్వం శీఘ్రమావ్రజ
ధర్మపాలుడు ఆశ్చర్యపడి, జయదేవునితో ఇలా అన్నాడు: 'నీవు స్వయంగా హరిని చూశావు. అందుకే త్వరగా ఇక్కడికి రా.'
ఇతి శ్రుత్వా ద్విజః ప్రాప్తో విస్మితోఽభూత్తథా నృపః
ఇలా విని, ఆ ద్విజుడు అక్కడికి వచ్చి ఆశ్చర్యపడ్డాడు. రాజు కూడా అలాగే ఆశ్చర్యపోయాడు.
అసౌ విప్రశ్చ నృపతే గౌడదేశే నివాసినః
ఆ బ్రాహ్మణుడు, రాజు ఇద్దరూ గౌడదేశంలో నివసించేవారు.
గరలం మిశ్రితం భక్ష్యే తేన పాఖండరూపిణా 3.4.9.
ఒక మాయవాది విషం కలిపిన భోజనం అతడు తిన్నాడు.
ఏతస్మిన్నంతరే రాజన్వయం తత్ర సమాగతాః శూలాత్తం హి సముత్తార్య హస్తౌ పాదౌ నృపోఽచ్ఛినత్
ఈలోపులో రాజా, మేము అక్కడికి వచ్చాము. అతన్ని శూలం నుంచి దించి, రాజు అతని చేతులు, కాళ్లు కోశాడు.
అస్మాకం శిష్యభూతో హి రాజాస్మాభిః ప్రబోధితః
రాజు మా శిష్యుడై, మేము అతనికి బోధించాము.
చౌరాఁస్తాన్సా హి పాతాలే చకార సురరక్షితాన్
ఆమె దేవతలు కాపాడిన దొంగలను పాతాళంలో పడేసింది.
క్రందమానే ద్విజే తస్మిన్హస్తాంఘ్రీ ప్రకృతిం గతౌ
ఆ బ్రాహ్మణుడు అరుస్తుండగా, అతని చేతులు, కాళ్లు మళ్లీ సహజ స్థితికి వచ్చాయి.
శ్రుత్వా రాజా ప్రసన్నాత్మా జయదేవముఖోద్భవమ్
జయదేవుని అద్భుతమైన కోలుకు గురించిన వార్త విని, రాజు హర్షంతో మనసు పరవశించిపోయాడు.
ఇతి తే కథితం విప్ర జయదేవో యథాభవత్
ఇలా, బ్రాహ్మణా! జయదేవుడు ఎలా అయ్యాడో నీకు చెప్పబడింది.
సర్వదేవమయం విష్ణుం పూజయిత్వా ప్రసన్నధీః
అన్ని దేవతల స్వరూపమైన విష్ణువును పూజించి, అతడు మనసు ప్రశాంతంగా మారాడు.