ఇతి తే కథితం విప్ర యథా జీవనభాషితమ్
బ్రాహ్మణుడా, జీవనంలో చెప్పినట్టు నేను నీకు ఈ కథను వివరించాను.
కావ్యవిద్యాపరో నిత్యం రసికః కామినీప్రియః
ఆయన ఎప్పుడూ కవిత్వం, విద్యలో నిమగ్నుడై, రసికుడు, స్త్రీలకు ప్రియమైనవాడు.
కుంభరాశిం మయి ప్రాప్తే గంగాద్వారే మహోత్సవః
సూర్యుడు కుంభరాశిలో ప్రవేశించినప్పుడు గంగాద్వారంలో గొప్ప ఉత్సవం జరిగింది.
తత్రోత్సవే నరా నార్య్యో బహుభూషణభూషితాః
ఆ ఉత్సవంలో పురుషులు, స్త్రీలు అనేక ఆభరణాలతో అలంకరించబడి ఉన్నారు.
మిత్రశర్మా తు స ప్రాప్య కామసేనస్య వై సుతామ్
మిత్రశర్మ ఆ ఉత్సవంలో కామసేన కుమార్తెను పొందాడు.
దాక్షిణాత్యస్య భూపస్య తనయాం మధురాననామ్ 3.4.7.
దక్షిణ దేశపు రాజు కుమార్తె, మధురానన అనే పేరు కలిగినవారు.
సా తు తం చిత్రిణీ నామ్నా మిత్రశర్మాణముత్తమమ్
ఆమె, చిత్రిణీ అనే పేరు కలిగి, మిత్రశర్మకు భార్యగా మారింది.
స్వగేహం పునరాగత్య చిత్రిణీ భాస్కరం ప్రభుమ్
తన ఇంటికి తిరిగి వచ్చి, చిత్రిణీ భాస్కరుడైన ప్రభువును పూజించింది.
మిత్రశర్మా తు తత్స్థానే గంగాకూలే మనోహరే
మిత్రశర్మ ఆ గంగా తీరంలోని అందమైన స్థలంలో ఉన్నాడు.
స్తోత్రమాదిత్యహృదయమజపత్సూర్యతత్పరః
సూర్యునికి భక్తితో, ఆదిత్యహృదయ స్తోత్రాన్ని జపించాడు.
మాసాన్తే భగవాన్సూర్యో దదౌ తస్మై హి తం వరమ్
మాసాంతంలో, భగవంతుడు సూర్యుడు అతనికి ఆ వరాన్ని ఇచ్చాడు.
చిత్రిణీ తు వరం ప్రాప్తా వాంఛితం లోకభాస్కరాత్
చిత్రిణీ కూడా లోకాన్ని ప్రకాశించే భాస్కరుని నుండి తాను కోరుకున్న వరాన్ని పొందింది.
మిత్రశర్మాణమాహూయ వరయామాసతుః సుతామ్
మిత్రశర్మను పిలిపించి, వారు అతని కుమార్తెను పెళ్లికి అడిగారు.
తౌ తు చక్రం ముదావిష్టౌ ప్రత్యహం సూర్యదేవతమ్
ఆ ఇద్దరూ ఆనందంతో ప్రతి రోజూ చక్రాన్ని పెట్టి సూర్యదేవుని పూజించారు.
ఈజతూ రక్తకుసుమైర్వ్రతం కృత్వా రవిప్రియమ్
వారు ఎర్ర పువ్వులతో, సూర్యునికి ఇష్టమైన వ్రతాన్ని ఆచరించి పూజ చేశారు.
శతాబ్దవపుషౌ చోభౌ నిర్జరౌ శ్రమవర్జితౌ 3.4.7.
వారిద్దరికీ వందేళ్ళ వయస్సు ఉన్న శరీరాలు ఉండి, వారిలో వృద్ధాప్యమూ అలసటా లేకపోయాయి.
ఇతి శ్రుత్వా రవేర్గాథాం వైశాఖ్యాం దేవరాట్ స్వయమ్
ఇలా సూర్యుని వైశాఖ గాథను విని, దేవతల అధిపతి తానే స్వయంగా
భక్తినమ్రాన్సురాన్దృష్ట్వా భగవాంస్తిమిరాపహః మమాంశాత్తనయో భూమౌ భవిష్యతి సురోత్తమ
భక్తితో నమిలిన దేవతలను చూసి, అంధకారాన్ని తొలగించే భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: "నా భాగం నుండి భూమిపై ఒక కుమారుడు జన్మిస్తాడు, అతడు ఉత్తమ దేవత అవుతాడు."
సముత్పాద్య కృతః కాశ్యాం రామానందస్తతోభవత్
అతడు జన్మించి, కాశీలో రామానందుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.
దేవలస్య చ విప్రస్య కాన్యకుబ్జస్య వై సుతః పిత్రా మాత్రా పరిత్యక్తో రాఘవం శరణం గతః
కాన్యకుబ్జానికి చెందిన దేవల ముని కుమారుడు, తండ్రి తల్లి వదిలేసినవాడు, రాఘవుని ఆశ్రయించాడు.
తదా తు భగవాన్సాక్షాచ్చతుర్దశకలో హరిః
అప్పుడు భగవంతుడు స్వయంగా, పద్నాలుగు కళలతో కూడిన హరిదేవుడిగా ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
ఇతి తే కథితం విప్ర మిత్రదేవాంశతో యథా
ఇలా మిత్రదేవుని భాగం నుండి జరిగినదాన్ని నీకు చెప్పాను మునివరా.
అర్యమా నామ వై విప్రః పురా సత్యయుగే హ్యభూత్
సత్యయుగంలో ఒకప్పుడు అర్యమా అనే ముని ఉండేవాడు.
తస్య పత్నీ పితృమతీ శ్రాద్ధయజ్ఞస్య భూపతేః అర్యమ్ణో జనయామాస ధర్మశాస్త్రపరాయణన్
ఆయన భార్య పితృమతీ, శ్రాద్ధయజ్ఞాలకు నిబద్ధురాలై, ధర్మశాస్త్రాలలో స్థిరంగా ఉండే అర్యమణిని ప్రసవించింది.
ఏకదా స ద్విజో ధీమాన్విచార్య్య బహుధా హృది
ఒకసారి ఆ జ్ఞానవంతుడు బ్రాహ్మణుడు తన హృదయంలో ఎన్నో విధాల ఆలోచించాడు.
ప్రభాతే శ్వేతకుసుమైశ్చన్దనాదిభిరర్చనైః 3.4.7.
ఉదయాన్నే తెల్ల పువ్వులు, గంధం మొదలైన పదార్థాలతో పూజ చేశాడు.
మాసమాత్రం తు విధినా పూజయామాస భాస్కరమ్
ఒక నెల పాటు నియమంగా భాస్కరుని పూజించాడు.
తన్మణేశ్చ ప్రభావేణ ప్రస్థమాత్రం చ కాంచనమ్
ఆ రత్న ప్రభావంతో అతడు ఒక ప్రస్థ పరిమాణం బంగారం పొందాడు.
వాపీకూపతడాగాన్హి తథా హర్మ్యాణి భూతలే
అతడు చెరువులు, బావులు, కుంటలు, అలాగే భూమిపై భవనాలు నిర్మించాడు.
సహస్రాబ్ద వపుర్భూత్వా నిర్జరో నిరుపద్రవః ఉషిత్వా తత్ర లక్షాబ్దం సూర్యరూపో బభూవ హ
వెయ్యేళ్ళు ఉండే శరీరంతో, వృద్ధాప్యమూ వ్యాధీ లేకుండా, లక్ష సంవత్సరాలు అక్కడ నివసించి, సూర్యునిలా మారిపోయాడు.