ఇత్యేవం వర్తమానస్య గతః కాలో మహాన్స్వయమ్
ఇలా కొనసాగుతూ, అతనికి కాలం చాలా వేగంగా గడిచిపోయింది.
పీడితస్తు రుజా విప్రః శంకరం లోకశంకరమ్ మాసమాత్రేణ భగవాన్దదౌ జ్ఞానం స్వయం హరః
బాధతో పీడితుడైన బ్రాహ్మణుడు లోకానికి శుభాన్ని కలిగించే శంకరుని ఆశ్రయించాడు. కేవలం ఒక నెలలోనే భగవంతుడు హరుడు స్వయంగా అతనికి జ్ఞానం ప్రసాదించాడు.
ధాతృశర్మా తు తత్ప్రాప్య భాస్కరం మోహనాశనమ్
ధాత్రిశర్మా అది పొందిన తరువాత, మోహాన్ని తొలగించే భాస్కరుని చేరాడు.
పంచాబ్దే భగవాన్సూర్యో భక్తిభావేన వత్సలః
ఐదు సంవత్సరాలు, భగవంతుడు సూర్యుడు భక్తితో ప్రేమగా ఉండాడు.
ధాతృశర్మా తు తచ్ఛ్రుత్వా భాస్కరం మోహనాశనమ్
ధాత్రిశర్మా అది విని, మోహాన్ని తొలగించే భాస్కరుని చేరాడు.
రాత్రిరూపా ప్రవృత్తిశ్చ నివృత్తిర్దినరూపిణీ 3.4.7.
రాత్రి అనేది క్రియాత్మకతను సూచిస్తుంది, దినం అనేది నిష్క్రియతను సూచిస్తుంది.
అవ్యక్తే తు స్థితం తేజో భవతో దివ్యసూక్ష్మకమ్
అప్రకటితంలో నీ దివ్యమైన సూక్ష్మ తేజస్సు నిలిచి ఉంది.
రాజసీ యా స్మృతా బుద్ధిస్తత్పతిర్భగవాన్విధిః
రాజసీ అని పిలవబడే బుద్ధికి అధిపతి భగవంతుడు విధి.
సాత్త్వికీ యా తనౌ బుద్ధిస్తత్పతిర్భగవాన్హరిః
శరీరంలో సాత్త్విక బుద్ధికి అధిపతి భగవంతుడు హరి.
తామసీ మోహనా బుద్ధిస్తత్పతిశ్చ స్వయం శివః దేహి మే భగవన్మోక్షం సంజ్ఞాకాంత నమోనమః
తామసీ, మోహాన్ని కలిగించే బుద్ధికి అధిపతి స్వయంగా శివుడు. ఓ భగవంతుడా, నాకు మోక్షాన్ని ప్రసాదించు. సంజ్ఞాకాంతా, నీకు నమస్సులు.
మహేన్ద్రవచనం ప్రాహ తం ద్విజం జ్ఞానకోవిదమ్
మహేంద్రుని వాక్యాన్ని ఆ జ్ఞానాన్ని తెలిసిన ద్విజునికి చెప్పాడు.
మోక్షశ్చతుర్విధో విప్ర సాలోక్యం తపసోద్భవమ్
మోక్షం నాలుగు విధాలుగా ఉంటుంది, బ్రాహ్మణా: తపస్సుతో కలిగే సాలోక్యం.
సాయుజ్యం జ్ఞానతో జ్ఞేయం తేషాం స్వామీ పరః పుమాన్
జ్ఞానంతో తెలిసే సాయుజ్యం; వీటికి అధిపతి పరమపురుషుడు.
దేవానాం చైవ దేహేషు యే మోక్షాః పునరాగతాః
దేవతల శరీరాల్లో, మళ్లీ వచ్చిన మోక్షాలు —
యత్ప్రసన్నేన విప్రేన్ద్ర సాయుజ్యం మే భవేత్తవ ఇత్యుక్త్వాంతర్దధే దేవస్తేన మోక్షీకృతో ద్విజః
బ్రాహ్మణులలో ఉత్తముడా, నువ్వు సంతోషిస్తే నాతో ఏకత్వం పొందుతావు అని దేవుడు చెప్పి అంతరించిపోయాడు. ఆ దేవుని కృపతో ఆ బ్రాహ్మణుడు ముక్తి పొందాడు.
స్వరూపం దర్శయామాస దేవదేవః సనాతనః ।। 3.4.7.
శాశ్వతమైన దేవదేవుడు తన అసలు రూపాన్ని చూపించాడు.
శృణుధ్వం సకలా దేవా యన్నిమితాః సమాగతాః
మీరు అందరూ ఎందుకు వచ్చారో, ఆ దేవతలారా, వినండి.
ఇత్యుక్త్వా స్వముఖాత్తేజః సముత్పాద్య దివాకరః
అలా చెప్పి, తన నోటి నుంచి తేజస్సును ఉద్భవింపజేసి సూర్యుడు ప్రకాశించాడు.
ధాతృశర్మా ద్విజో యో వై సూర్యే మోక్షముపాగతః
ధాత్రిశర్మ అనే బ్రాహ్మణుడు సూర్యునిలో ముక్తిని పొందాడు.
ఈశ్వరో నామ విఖ్యాతః పురీశద్వాన్త ఆత్మవాన్
ఆయన పురీశంలో ఆత్మవంతుడిగా 'ఈశ్వరుడు' అని ప్రసిద్ధి చెందాడు.
ఇతి తే కథితం విప్ర యథా జీవనభాషితమ్
బ్రాహ్మణుడా, జీవనంలో చెప్పినట్టు నేను నీకు ఈ కథను వివరించాను.
కావ్యవిద్యాపరో నిత్యం రసికః కామినీప్రియః
ఆయన ఎప్పుడూ కవిత్వం, విద్యలో నిమగ్నుడై, రసికుడు, స్త్రీలకు ప్రియమైనవాడు.
కుంభరాశిం మయి ప్రాప్తే గంగాద్వారే మహోత్సవః
సూర్యుడు కుంభరాశిలో ప్రవేశించినప్పుడు గంగాద్వారంలో గొప్ప ఉత్సవం జరిగింది.
తత్రోత్సవే నరా నార్య్యో బహుభూషణభూషితాః
ఆ ఉత్సవంలో పురుషులు, స్త్రీలు అనేక ఆభరణాలతో అలంకరించబడి ఉన్నారు.
మిత్రశర్మా తు స ప్రాప్య కామసేనస్య వై సుతామ్
మిత్రశర్మ ఆ ఉత్సవంలో కామసేన కుమార్తెను పొందాడు.
దాక్షిణాత్యస్య భూపస్య తనయాం మధురాననామ్ 3.4.7.
దక్షిణ దేశపు రాజు కుమార్తె, మధురానన అనే పేరు కలిగినవారు.
సా తు తం చిత్రిణీ నామ్నా మిత్రశర్మాణముత్తమమ్
ఆమె, చిత్రిణీ అనే పేరు కలిగి, మిత్రశర్మకు భార్యగా మారింది.
స్వగేహం పునరాగత్య చిత్రిణీ భాస్కరం ప్రభుమ్
తన ఇంటికి తిరిగి వచ్చి, చిత్రిణీ భాస్కరుడైన ప్రభువును పూజించింది.
మిత్రశర్మా తు తత్స్థానే గంగాకూలే మనోహరే
మిత్రశర్మ ఆ గంగా తీరంలోని అందమైన స్థలంలో ఉన్నాడు.
స్తోత్రమాదిత్యహృదయమజపత్సూర్యతత్పరః
సూర్యునికి భక్తితో, ఆదిత్యహృదయ స్తోత్రాన్ని జపించాడు.