బృహస్పతిరువాచ తపసా తోషయామాస బర్హిష్మతిపురే స్థితః
బృహస్పతి చెప్పాడు — బర్హిష్మతి నగరంలో ఉండి, తపస్సుతో ప్రభువును సంతుష్టిపర్చాడు.
పంచమాబ్దే తు భగవాన్సంతుష్టశ్చ ప్రజాపతిః
ఐదవ సంవత్సరంలో ప్రభువు, ప్రజాపతి సంతుష్టుడయ్యాడు.
వర్షాంతరే జనయిత్వా త్ర్యపత్య స ద్విజోత్తమః
కొన్ని సంవత్సరాల తర్వాత, ఆ ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడు ముగ్గురు పిల్లలను కలిగించాడు.
వివాహాశ్చ కథం తేషాం భవితవ్యా మహోత్తమాః
వారి వివాహాలు ఎలా జరుగుతాయో, అవి ఎంతో గొప్పగా ఉంటాయి.
హవనైస్తోషయామాస వర్షమాత్రవిధానతః
వారు సంవత్సరానికి అనుగుణంగా హవనాలతో దేవతలను సంతుష్టిపర్చాడు.
ప్రసన్నస్తు తదా విప్రో వధూర్జామాతరం ముదా 3.4.7.
అప్పుడు బ్రాహ్మణుడు సంతోషంగా తన కుమార్తెను, జామాతను ఇచ్చాడు.
భూషణాని చ వాసాంసి ధనాని వివిధాని చ
అలంకారాలు, వస్త్రాలు, వివిధ రకాల సంపదలు,
షష్టివర్షమయో భూత్వా చందనాద్యైర్ధనాధిపమ్
అరవై ఏళ్ల వయస్సు చేరిన తరువాత, సాందనంతో మరియు ఇతర పూజా పదార్థాలతో ధనాధిపతిని గౌరవించాడు.
తదా ప్రసన్నో భగవాన్దదౌ తస్మై ధనం బహు
అప్పుడు, ప్రసన్నుడైన భగవంతుడు అతనికి విస్తారమైన ధనం ఇచ్చాడు.
సహస్రజాపీ సంపూజ్య హవనం తద్దశాంశకమ్
వెయ్యి సార్లు జపం చేసి, పూజ చేసి, దాని పదవ భాగాన్ని హవనంలో సమర్పించాడు.
ఇత్యేవం వర్తమానస్య గతః కాలో మహాన్స్వయమ్
ఇలా కొనసాగుతూ, అతనికి కాలం చాలా వేగంగా గడిచిపోయింది.
పీడితస్తు రుజా విప్రః శంకరం లోకశంకరమ్ మాసమాత్రేణ భగవాన్దదౌ జ్ఞానం స్వయం హరః
బాధతో పీడితుడైన బ్రాహ్మణుడు లోకానికి శుభాన్ని కలిగించే శంకరుని ఆశ్రయించాడు. కేవలం ఒక నెలలోనే భగవంతుడు హరుడు స్వయంగా అతనికి జ్ఞానం ప్రసాదించాడు.
ధాతృశర్మా తు తత్ప్రాప్య భాస్కరం మోహనాశనమ్
ధాత్రిశర్మా అది పొందిన తరువాత, మోహాన్ని తొలగించే భాస్కరుని చేరాడు.
పంచాబ్దే భగవాన్సూర్యో భక్తిభావేన వత్సలః
ఐదు సంవత్సరాలు, భగవంతుడు సూర్యుడు భక్తితో ప్రేమగా ఉండాడు.
ధాతృశర్మా తు తచ్ఛ్రుత్వా భాస్కరం మోహనాశనమ్
ధాత్రిశర్మా అది విని, మోహాన్ని తొలగించే భాస్కరుని చేరాడు.
రాత్రిరూపా ప్రవృత్తిశ్చ నివృత్తిర్దినరూపిణీ 3.4.7.
రాత్రి అనేది క్రియాత్మకతను సూచిస్తుంది, దినం అనేది నిష్క్రియతను సూచిస్తుంది.
అవ్యక్తే తు స్థితం తేజో భవతో దివ్యసూక్ష్మకమ్
అప్రకటితంలో నీ దివ్యమైన సూక్ష్మ తేజస్సు నిలిచి ఉంది.
రాజసీ యా స్మృతా బుద్ధిస్తత్పతిర్భగవాన్విధిః
రాజసీ అని పిలవబడే బుద్ధికి అధిపతి భగవంతుడు విధి.
సాత్త్వికీ యా తనౌ బుద్ధిస్తత్పతిర్భగవాన్హరిః
శరీరంలో సాత్త్విక బుద్ధికి అధిపతి భగవంతుడు హరి.
తామసీ మోహనా బుద్ధిస్తత్పతిశ్చ స్వయం శివః దేహి మే భగవన్మోక్షం సంజ్ఞాకాంత నమోనమః
తామసీ, మోహాన్ని కలిగించే బుద్ధికి అధిపతి స్వయంగా శివుడు. ఓ భగవంతుడా, నాకు మోక్షాన్ని ప్రసాదించు. సంజ్ఞాకాంతా, నీకు నమస్సులు.
మహేన్ద్రవచనం ప్రాహ తం ద్విజం జ్ఞానకోవిదమ్
మహేంద్రుని వాక్యాన్ని ఆ జ్ఞానాన్ని తెలిసిన ద్విజునికి చెప్పాడు.
మోక్షశ్చతుర్విధో విప్ర సాలోక్యం తపసోద్భవమ్
మోక్షం నాలుగు విధాలుగా ఉంటుంది, బ్రాహ్మణా: తపస్సుతో కలిగే సాలోక్యం.
సాయుజ్యం జ్ఞానతో జ్ఞేయం తేషాం స్వామీ పరః పుమాన్
జ్ఞానంతో తెలిసే సాయుజ్యం; వీటికి అధిపతి పరమపురుషుడు.
దేవానాం చైవ దేహేషు యే మోక్షాః పునరాగతాః
దేవతల శరీరాల్లో, మళ్లీ వచ్చిన మోక్షాలు —
యత్ప్రసన్నేన విప్రేన్ద్ర సాయుజ్యం మే భవేత్తవ ఇత్యుక్త్వాంతర్దధే దేవస్తేన మోక్షీకృతో ద్విజః
బ్రాహ్మణులలో ఉత్తముడా, నువ్వు సంతోషిస్తే నాతో ఏకత్వం పొందుతావు అని దేవుడు చెప్పి అంతరించిపోయాడు. ఆ దేవుని కృపతో ఆ బ్రాహ్మణుడు ముక్తి పొందాడు.
స్వరూపం దర్శయామాస దేవదేవః సనాతనః ।। 3.4.7.
శాశ్వతమైన దేవదేవుడు తన అసలు రూపాన్ని చూపించాడు.
శృణుధ్వం సకలా దేవా యన్నిమితాః సమాగతాః
మీరు అందరూ ఎందుకు వచ్చారో, ఆ దేవతలారా, వినండి.
ఇత్యుక్త్వా స్వముఖాత్తేజః సముత్పాద్య దివాకరః
అలా చెప్పి, తన నోటి నుంచి తేజస్సును ఉద్భవింపజేసి సూర్యుడు ప్రకాశించాడు.
ధాతృశర్మా ద్విజో యో వై సూర్యే మోక్షముపాగతః
ధాత్రిశర్మ అనే బ్రాహ్మణుడు సూర్యునిలో ముక్తిని పొందాడు.
ఈశ్వరో నామ విఖ్యాతః పురీశద్వాన్త ఆత్మవాన్
ఆయన పురీశంలో ఆత్మవంతుడిగా 'ఈశ్వరుడు' అని ప్రసిద్ధి చెందాడు.