నమస్తస్యై మహాకాల్యై విష్ణుమాయే నమోనమః
ఆ మహాకాళికి నమస్కారం, విష్ణుమాయకి పునఃపునః నమస్కారం.
తాన్నో వద మహాభాగ సర్వజ్ఞోఽస్తి భవాన్సదా
మహాభాగుడా! మీరు ఎల్లప్పుడూ సర్వజ్ఞుడే, మాకు చెప్పండి.
వలీగఢం మహారమ్యం యాదవై రక్షితం పురమ్
వలీగఢం ఎంతో అందమైనది, యాదవులు కాపాడే నగరం.
వీరసేనస్య వై పౌత్రం భూపసేనం నృపోత్తమమ్
వీరసేనుని మనవడు, భూపసేనుడు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడు.
ఏతస్మిన్నంతరే భూపా నానాదేశ్యాః సమాగతాః
అంతలోనే వివిధ ప్రాంతాల నుండి రాజులు అక్కడికి చేరుకున్నారు.
సహోద్దీనస్తు తచ్ఛ్రుత్వా పునరాగత్య దేహలీమ్
సహొద్దీను ఆ మాటలు విని మళ్లీ అక్కడికి వచ్చి తలుపు దగ్గర నిలిచాడు.
తత్పశ్చాద్బహుధా మ్లేచ్ఛా ఇహాగత్య సమన్తతః
అతర్వాత అన్ని దిక్కుల నుండి అన్యదేశీయులు అక్కడికి వచ్చారు.
అద్యప్రభృతి దేశేఽస్మిఞ్ఛతవర్షాన్తరే హి తే
ఈ రోజు నుంచి వంద సంవత్సరాల లోపల ఈ దేశంలో వారు—
మ్లేచ్ఛభూపా మునిశ్రేష్ఠాస్తస్మాద్యూయం మయా సహ
మహర్షులారా, ఆ విదేశ రాజులు— అందరూ మీరు నాతో కలిసి—
ఇతి శ్రుత్వా తు వచనం దుఃఖాత్సంత్యజ్య నైమిషమ్
ఆ మాటలు విని దుఃఖంతో వారు నైమిశారణ్యాన్ని విడిచిపెట్టారు.
తత్ర సర్వే సమాధిస్థా ధ్యాత్వా సర్వమయం హరిమ్ 3.4.6.౧
అక్కడ అందరూ ధ్యానంలో లీనమై, సర్వమయుడైన హరిని ధ్యానించారు.
వ్యాస ఉవాచ వర్ణితం చ మయా తుభ్యం కిమన్యచ్ఛ్రోతుమిచ్ఛసి
వ్యాసుడు పలికాడు: నేను నీకు ఇదంతా వివరించాను; ఇంకేమి వినాలనుకుంటున్నావు?
అహం మాయాభవో జాతో భవాన్వేదభవో భువి
నేను మాయ నుండి జన్మించాను, నువ్వు భూమిపై వేదం నుండి పుట్టినవాడవు.
అవిద్యయా చ సకలం మమ జ్ఞానం సమాహృతమ్
అజ్ఞానంతో నా జ్ఞానం అంతా పోయింది.
పరం బ్రహ్మైవ కృపయా దృష్ట్వా మాం మందభాగినమ్
పరబ్రహ్మ తన దయతో తక్కువ పుణ్యమున్న నన్ను చూశాడు.
నమస్తస్మై మునీంద్రాయ వేదవ్యాసాయ సాక్షిణే
మహర్షులలో శ్రేష్ఠుడు, సాక్షిగా ఉన్న వేదవ్యాసునికి నమస్కారం.
పునరన్యచ్చ మే బ్రూహి సూతాద్యైః కిం కృతం మునే
మహర్షీ, సూతుడు మరియు ఇతరులు ఏమి చేసారో మళ్లీ నాకు చెప్పు.
అహంకారో హి జీవాత్మా సర్వః స్యాత్కోటిహీనకః
అహంకారమే జీవాత్మ; అందరూ లెక్కకు మించిపోయినవారు.
పురాణోఽణోరణీయాంశ్చ షోడశాత్మా సనాతనః
పురాణం అత్యంత సూక్ష్మమైనది, పదహారు రూపాలతో, శాశ్వతమైనది.
జ్ఞేయో జీవః శరీరేఽస్మిన్స ఈశగుణబంధితః
ఈ శరీరంలో జీవుడు తెలుసుకోవాల్సినవాడు; అతడు భగవంతుని గుణాలకు బంధించబడ్డాడు.
బుద్ధిర్మనశ్చ విషయా ఇంద్రియాణి తథైవ చ 3.4.6.
బుద్ధి, మనస్సు, విషయాలు, అలాగే ఇంద్రియాలు—
జీవో నారాయణస్సాక్షాచ్ఛంకరేణ విమోహితః
జీవుడు నారాయణుడే అయినా, శంకరుని మాయ వల్ల మోహించిపోతాడు.
కాలాత్మా భగవానీశో మహాకల్పస్వరూపకః ఈశనేత్రాణి తాన్యేవ బన్ధకల్పశ్చతుర్థకః
కాలమే స్వరూపంగా ఉన్న భగవంతుడు, మహాకల్పానికి రూపం. ఆయన శక్తులు అన్నీ నియంత్రణ చేసే శక్తులే. నాలుగవది బంధన కల్పం.
వాయుకల్పో వహ్నికల్పో బ్రహ్మాండో లింగకల్పకః
వాయు కల్పం, అగ్ని కల్పం, బ్రహ్మాండం, లింగ కల్పం ఉన్నాయి.
భవిష్యకల్పశ్చ తథా తథా గరుడక ల్పకః
అలాగే భవిష్యత్ కల్పం, గరుడ కల్పం కూడా ఉన్నాయి.
వామనశ్చ నృసింహశ్చ వరాహో మత్స్యకూర్మకౌ
వామన కల్పం, నరసింహ కల్పం, వరాహ కల్పం, మత్స్య కల్పం, కూర్మ కల్పం ఉన్నాయి.
అష్టాదశదినేష్వేవ బ్రహ్మణోఽవ్యక్తజన్మనః
బ్రహ్మ దేవుడు, అవ్యక్తంగా జన్మించినవాడు, ఆయనకి పద్దెనిమిది రోజులు మాత్రమే ఉన్నాయి.
కూర్మకల్పశ్చ తత్రాద్యో మత్స్యకల్పో ద్వితీయకః
అక్కడ మొదట కూర్మ కల్పం, రెండవది మత్స్య కల్పం.
ద్విధా చ భగవాన్బ్రహ్మా సూక్ష్మః స్థూలోఽగుణో గుణీ
భగవంతుడు బ్రహ్మ రెండు రూపాల్లో ఉంటాడు: సూక్ష్మంగా, స్థూలంగా; గుణాలు లేని రూపంలో, గుణాలు ఉన్న రూపంలో.
నిర్గుణోవ్యయరూపశ్చావ్యక్తజన్మా స్వభూః స్వయమ్
ఆయన గుణాలు లేని వాడు, నశించని రూపంలో ఉన్నవాడు, అవ్యక్తంగా జన్మించినవాడు, స్వయంగా పుట్టినవాడు, స్వయంగా ఉన్నవాడు.