సూర్యమండలతో జాతో మనుర్వైవస్వతః స్వయమ్
సూర్య మండలంనుంచి వైవస్వత మనువు స్వయంగా జన్మించాడు.
దివ్యానాం చ యుగానాం చ తజ్జ్ఞేయం చైకసప్తతిః
దివ్య యుగాల సంఖ్య డబ్బై ఒకటి అని తెలుసుకోవాలి.
విష్ణుః పూర్వార్ద్ధతో జాతః పరార్ద్ధాద్వామనః స్వయమ్
విష్ణువు మొదటి భాగం నుండి జన్మించాడు, రెండవ భాగం నుండి వామనుడు స్వయంగా పుట్టాడు.
చతుశ్శతాని వర్షాణి పరమాయుర్నృణాం తదా
అప్పుడు మనుష్యుల గరిష్ఠ ఆయుర్దాయం నూరేళ్లు నాలుగు వందలు ఉండేది.
వర్షాణాం త్రిశతానాం చ నృణామాయుః ప్రకీర్తితమ్
మనుష్యుల ఆయుర్దాయం మూడు వందల సంవత్సరాలు అని చెప్పబడింది.
కలౌ తు మరణం ప్రాప్తో విశ్వరూపో హరిః స్వయమ్
కలియుగంలో మాత్రం విశ్వరూపుడు హరి స్వయంగా మరణాన్ని పొందాడు.
పరార్ద్ధాద్వామనో దేవో మహేన్ద్రావరజో హరిః 3.4.5.
పరార్ధం అనంతరం వామనుడు, మహేంద్రునికి తమ్ముడు అయిన హరిదేవుడు అవుతాడు.
విశ్వరూపహితార్థాయ త్రియుగీ సంబభూవ హ
విశ్వరూపునికి సహాయం చేయడానికి, ఆయన మూడు యుగాల్లో అవతరించాడు.
శ్వేతరూపో హరిః సత్యే హంసాఖ్యో భగవాన్స్వయమ్ ద్వాపరే పీతరూపశ్చ స్వర్ణగర్భో హరిః స్వయమ్
సత్యయుగంలో హరిదేవుడు తెల్లవర్ణంతో హంస అనే రూపంలో స్వయంగా అవతరించాడు. ద్వాపరయుగంలో పసుపు వర్ణంతో స్వర్ణగర్భుడు అనే రూపంలో హరిదేవుడు స్వయంగా అవతరించాడు.
కలికాలే తు సంప్రాప్తే సంధ్యాయాం ద్వాపరే యుగే ఏకీభూతా చ దేవక్యాం జాతో విష్ణుస్తదా స్వయమ్
కలియుగం ప్రారంభమైనప్పుడు, ద్వాపరయుగ సంధికాలంలో, దేవకిలో ఏకరూపంగా విష్ణువు స్వయంగా జన్మించాడు.
వసుదేవగృహే రమ్యే మథురాయాం చ దేవతాః
మథురలోని అందమైన వసుదేవుని ఇంటిలో దేవతలు ఉన్నారు.
తదా ప్రసన్నో భగవాన్దేవానాహ శుభం వచః అహం కలౌ చ బహుధా భవామి సురసత్తమాః
ఆ సమయంలో ప్రసన్నుడైన భగవంతుడు దేవతలకు శుభవాక్యాలు పలికాడు: "కలియుగంలో, ఓ ఉత్తమ దేవతలారా! నేను అనేక రూపాలలో అవతరిస్తాను."
దివ్యం వృందావనం రమ్యం సూక్ష్మం భూతలసంస్థితమ్
దివ్యమైన, అందమైన వృందావనం, సూత్ష్మంగా భూమిపై స్థిరంగా ఉంది.
సర్వే వేదాః కలౌ ఘోరే గోపీభూతాః సమంతతః
భయంకరమైన కలియుగంలో అన్ని వేదాలు ప్రతి చోటా గోపికలుగా మారిపోయాయి.
రాధయా ప్రార్థితోఽహం వై యదా కలియుగాంతకే
కలియుగాంతంలో రాధా నన్ను ప్రార్థించినప్పుడు,
యుగాంతప్రలయం కృత్వా పునర్భూత్వా ద్విధాతనుః
యుగాంతంలో ప్రళయం చేసి, మళ్లీ నేను రెండు రూపాలలో అవతరిస్తాను.
ఇతి శ్రుత్వా తు తే దేవాస్తత్రైవాన్తర్లయం గతాః 3.4.5.
ఇలా విని, అక్కడ ఉన్న ఆ దేవతలు అంతర్లీనమయ్యారు.
యే తు వై విష్ణుభక్తాశ్చ తే హి జానంతి విశ్వగమ్ జానంతి నాపరే విప్ర తథా దాసా హరేః స్వయమ్
విష్ణుభక్తులు మాత్రమే విశ్వవ్యాప్తుడిని తెలుసుకుంటారు; ఇతరులు, బ్రాహ్మణా, అలాగే హరిదాసులు కూడా తెలుసుకోరు.
విష్ణువాంఛానుసారేణ విష్ణుమాయా సనాతనీ
విష్ణువు ఆకాంక్ష ప్రకారం, విష్ణుమాయ అనాది శక్తిగా ఉంది.
కృత్వా కాలమయం సర్వం జగదేచ్చరాచరమ్
కాలమయం చేసి, ఆయన సర్వ జగత్తు, చరాచరమును సృష్టించాడు.
నమస్తస్యై మహాకాల్యై విష్ణుమాయే నమోనమః
ఆ మహాకాళికి నమస్కారం, విష్ణుమాయకి పునఃపునః నమస్కారం.
తాన్నో వద మహాభాగ సర్వజ్ఞోఽస్తి భవాన్సదా
మహాభాగుడా! మీరు ఎల్లప్పుడూ సర్వజ్ఞుడే, మాకు చెప్పండి.
వలీగఢం మహారమ్యం యాదవై రక్షితం పురమ్
వలీగఢం ఎంతో అందమైనది, యాదవులు కాపాడే నగరం.
వీరసేనస్య వై పౌత్రం భూపసేనం నృపోత్తమమ్
వీరసేనుని మనవడు, భూపసేనుడు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడు.
ఏతస్మిన్నంతరే భూపా నానాదేశ్యాః సమాగతాః
అంతలోనే వివిధ ప్రాంతాల నుండి రాజులు అక్కడికి చేరుకున్నారు.
సహోద్దీనస్తు తచ్ఛ్రుత్వా పునరాగత్య దేహలీమ్
సహొద్దీను ఆ మాటలు విని మళ్లీ అక్కడికి వచ్చి తలుపు దగ్గర నిలిచాడు.
తత్పశ్చాద్బహుధా మ్లేచ్ఛా ఇహాగత్య సమన్తతః
అతర్వాత అన్ని దిక్కుల నుండి అన్యదేశీయులు అక్కడికి వచ్చారు.
అద్యప్రభృతి దేశేఽస్మిఞ్ఛతవర్షాన్తరే హి తే
ఈ రోజు నుంచి వంద సంవత్సరాల లోపల ఈ దేశంలో వారు—
మ్లేచ్ఛభూపా మునిశ్రేష్ఠాస్తస్మాద్యూయం మయా సహ
మహర్షులారా, ఆ విదేశ రాజులు— అందరూ మీరు నాతో కలిసి—
ఇతి శ్రుత్వా తు వచనం దుఃఖాత్సంత్యజ్య నైమిషమ్
ఆ మాటలు విని దుఃఖంతో వారు నైమిశారణ్యాన్ని విడిచిపెట్టారు.