యదిచ్ఛసి మహాబాహో! ప్రీతిదం చాద్భుతం శుభమ్ । శ్రవ్యం భరతశార్దూల! సర్వపాపభయాపహమ్
యేవం కోరుకున్నా, సంపాతవంతుని వలా, ఈ ఆనందకరము అద్భుత శుభము—శ్రవణముచ్చు, భారతులలో పులివంకరా!—ఇది పాపభయమంతా తొలగిస్తుంది.
యథా వైశమ్పాయనేన పురా ప్రోక్తం పితుస్తవ । మహాభారతవ్యాఖ్యానం బ్రహ్మహత్యావ్యపోహనమ్
వైశంపాయనుడు ఒకసారిగా నీ తండ్రికోసం చెప్పిన దానినని: మహాభారత విధానం బ్రాహ్మణుని హత్యాబద్ధ పాపమ్ నుంచి విముక్తిని యందు చేస్తుంది.
అథ తమృషయః సర్వే రాజానమిదమబ్రువన్ । సాధు ప్రోక్తం మహాబాహో! వ్యాసేనామితబుద్ధినా
అప్పుడు ఆ ఋషులు అందరూ ఆ రాజునికి పలుకుచున్నరో: "శ్రేయో మాట, సంపాతవ! అటువంటి విజ్ఞానవంతుడైన వైయాసుడిచ్చిన సత్యమైన వాక్యమే ఇది."
సుమన్తుం పృచ్ఛ రాజర్షే! సర్వశాస్త్రవిశారదమ్ । అస్మాకమపి రాజేన్ద్ర! శ్రవణే జాయతే మతిః । అథ వ్యాసో మహాతేజాః సుమన్తుమృషిమబ్రవీత్
రాజా-వేదవేత్త సుమంతుడు సర్వశాస్త్రనిపుణుడైన ఆ ఋషిని అడిగాడు: "హే మహారాజా, వినటం మనకూ పరాక్రమాన్నిస్తుంది." అప్పుడు ప్రఖ్యాతుడు వైయాసుడు సుమంత ఋషిని సమోపాధేశించాడు.
కథయాస్మై కథాస్తాత! యాః శ్రుత్వా మోదతే నృపః । భారతాదికథానాం తు యత్రాస్య రమతే మనః
అయన అన్నాడు: "పవిత్రకథలు చెప్పుము, ప్రియా వందనీయుడా, విని ఏ కథలు రాజుని ఆనందపరుస్తాయో—భరత్ వారితో సహా కలిగిన కథనాలలో మనసుకు సంతృప్తి కలిగే వాటిని చెప్పుము."
అసావపి మహాతేజాః శ్రుత్వా భావం మహామతేః । వ్యాసస్య ద్విజశార్దూల! ఋషీణాం చాపి సర్వశః
ఇది వింటుచున్నప్పుడు, మహామనస్యుడు ఆ ఋషి ఆత్మాభిమానంతో భావోద్వేగమును అనుభవించాడు; ద్విస్త్రజనోత్తముడైన వైయాసుడా, అతను ఇతర ఋషుల హృదయాన్నీ అలాగే... చేయించిన్నాడు.
చకార వక్తుం స మనస్తస్మై రాజ్ఞే మహామతిః । వ్యాసస్య శాసనాద్విప్ర! ఋషీణాం చైవ సర్వశః
ఆమె మనస్సును రాజునికి మాట్లాడించు పరిచేశాడు, ద్విస్త్రజనోత్తమై వైయాసుని ద్వారా; వైయాసుని ఆజ్ఞ ప్రకారం ఇతర ఋషులు సకల దృష్ట్యా కూడా పలికినారు.
అథ రాజా మహాతేజా ఆజమీఢో ద్విజోత్తమమ్ । ప్రణమ్య శిరసాత్యర్థం ప్రవక్తుముపచక్రమే
అప్పుడే మహోద్భాసితుడైన రాజు లేచి ఋషులలో ఉత్తముడైన బ్రాహ్మణుని ఆలింగించి, తలదంటు చేసి తన లక్ష్యమును చెప్పబోతు స్థితిలో అతని సమీపానికి వచ్చాడు.
శతానీక ఉవాచ పుణ్యాఖ్యానం మమ బ్రహ్మన్! పావనాయ ప్రకీర్తయ । శ్రుత్వా యద్బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠ! ముచ్యేఽహం సర్వపాతకాత్
సుమత్రి చెప్పాడు: "ఓ బ్రాహ్మణా, శుద్ధి కావడానికి మరియు ప్రశంసార్థంగా ఒక పవిత్రమైన కథని ఉవాచించగురు; నీతోను, బ్రాహ్మణాన్ష్రేష్ఠా, వినగానే నేనెంతైన పాపాల నుండి విముక్తుడవును."
సుమన్తురువాచ నానావిధాని శాస్త్రాణి సన్తి పుష్పాని భారత । యాని శ్రుత్వా నరో రాజన్! ముచ్యతే సర్వకిల్బిషైః
సుమంతు ప్రతిచేసెను: "ఓ భారతా, పుస్తకాలవని అనేక జాతులే ఉన్నాయి, పుష్పాల్లా; ఎవరు ఆవన్నీ వింటారో, రాజా, వారు నిజంగానే అన్ని మలినతల నుంచి విముక్తులైపోతారు."
కిమిచ్ఛసి మహాబాహో! శ్రోతుం యత్త్వాం బ్రవీమి వై । భారతాదికథానాం తు యాసు ధర్మాదయః స్థితాః
ఏమి కోరుకొంటావు, సంపాతవ? ఇప్పుడు నేనని చెప్పేదిని విని ఉంఱవు: భరత్ కథలలో కొన్ని కథలు ఉన్నాయి, అవలో ధర్మాధి మరియు విధానములు స్థాపితముగా ఉంటాయి.
శతానీక ఉవాచ మతాని కాని విప్రేన్ద్ర ! ధర్మశాస్త్రాణి సువ్రత! । యాని శ్రుత్వా నరో విప్ర! ముచ్యతే సర్వకిల్బిషైః
సాతానికుడు అడిగాడు: "పరమకళావంతుడా, ఏ ధర్మశాస్త్రాలను నీవు నిలుపుదలగా తీర్మానిస్తావో చెప్పుము; ఎందుకంటే అవి వినగానే మనుష్యుడు, ద్విస్త్రజన, తన అన్నీ పాపాల నుంచి విముక్తుడవును."
సుమన్తురువాచ శ్రూయన్తాం ధర్మశాస్త్రాణి మనుర్విష్ణుర్యమోఽఙ్గిరాః । వసిష్ఠదక్షసంవర్తశాతాతపపరాశరాః
సుమంతు అన్నాడు: "ధర్మశాస్త్రములను విన్నవుము—మానవ, విష్ణు, యమ, ఆంగిరస; అలాగే వశిష్ఠ, దక్ష, సంవర్త, సతత, తపస, మరియు పరిషర యే వినగలవో."
ఆపస్తమ్బోఽథ ఉశనా కాత్యాయనబృహస్పతీ । గౌతమఃశఙ్ఖలిఖితౌ హారీతోఽత్రిరథాపి వా
అపస్తంబ, ఉషాన, కాట్యాయన, బ్రహస్పతి; గౌతమీ, శాంఖ్యలి, హరిత, ఆత్రేయ మరియు రథో వంటి పేర్లు ఇక్కడ పొందికయ్యేరు.
ఏతాని ధర్మశాస్త్రాణి శ్రుత్వా జ్ఞాత్వా చ భారత! । వృన్దారకపురం గత్వా మోదతే నాత్ర సంశయః
ఈ ధర్మశాస్త్రములను వినిపించి అవగాహనచేసుకొని, ఓ భారతా, వృషిందరక పట్టణానికి వెళ్ళి సంతృప్తితో ఉండుము—ఇందులో సందేహం లేదు.
శతానీక ఉవాచ యాన్యేతాని త్వయోక్తాని ధర్మశాస్త్రాణి సువ్రత! । నేచ్ఛామి శ్రోతుం విప్రేన్ద్ర! శ్రుతాన్యేతాని హి ద్విజ!
సాతనికుడు అన్నాడు: నీవు పేరుచేసిన ఆ ధర్మశాస్త్రాలు, ఓ శ్రద్ధావంతా, నేను వినదున్నాను కాదు, ఓ ద్విజా; నిజమే, ఓ బ్రాహ్మణా, నేను ఈ శ్రుతి విద్యలను శ్రవించను.
త్రయాణామపి వర్ణానాం ప్రోక్తానామపి పణ్డితైః । శ్రేయసే న తు శూద్రాణాం తత్ర మే వచనం శృణు
మూడు వర్గాల కోసం మరియు పండితులచే వివర్థింపబడినవైనవే కావున మంచిదైనాయన్నా, శుద్రులకోసం కాదని — ఆ విషయముపై నా మాటలు విను.
చతుర్ణామిహ వర్ణానాం శ్రేయసే యాని సువ్రత! । భవన్తి ద్విజశార్దూల! శ్రుతాని భువనత్రయే
నాలుగు వర్ణాల సంక్షేమార్థమే, ఓ శ్రద్ధావంతా, ఈ ఉపాయాలు ప్రకాశించబడ్డాయి; ఓ ద్విజులలో పులి సర్కారు, ఈ శ్రుతి నియమాలు త్రిలోకంలో ప్రాచుర్యమున్నవి.
విశేషతశ్చతుర్థస్య వర్ణస్య ద్విజసత్తమ!
ప్రత్యేకంగా నాల్గవ వర్ణానికి ఈ విషయం ముఖ్యమైనది, ఓ ద్విజాములో ప్రత్యక్షతమగైనవ!
బ్రాహ్మణాదిషు వర్ణేషు త్రిషు వేదాః ప్రకల్పితాః । మన్వాదీని చ శాస్త్రాణి తథాఙ్గాని సమన్తతః
బ్రాహ్మణుడితో మొదలైన వర్ణాలలో మూడు వేదాలు వ్యాక్యపరచబడ్డాయి; అదేవిధంగా మను మొదలైన ధర్మశాస్త్రాలు మరియు వాటి అన్ని అర్ధ భాగాలు కూడా.
శూద్రాశ్చైవ భృశం దీనాః ప్రతిభాన్తి ద్విజప్రభో । ధర్మార్థకామమోక్షస్య శస్తాః స్యురవనే కథమ్
శ్లోకము ప్రకటిస్తుంది శుద్రలు తీవ్రముగా దుఃఖిస్తున్నారనీ, ఇంకా వారు ద్విజాధిపులకు హాజరువుతుంటారని; వారు ఎలా ఆ నాలుగు లక్ష్యాల కోసం—ధర్మం, అభయం, కామం, మోక్షం—యోగ్య సాధనాలు కావచ్చు?
ఆగమేన విహీనా హి అహో కష్టం మతం మమ్ । కశ్చైషామాగమః ప్రోక్తః పురా ద్విజమనీషిభిః । త్రివర్గప్రాప్తయే బ్రహ్మఞ్ఛ్రేయసే చ తథోభయోః
వოః — నాకు దుర్దశగా అనిపిస్తుంది వారు ఆాగమ సంప్రదాయములకి నిర్లక్ష్యమయ్యారని; ద్విజమతి రిషులచే ఒకసులక్షణ ఫలాలందించమునకు, బ్రహ్మత్వమును సాధింపకునకు ఏ పవిత్ర శాసనాలు వారికి ఒకప్పుడు చెప్పబడినవా?
సుమన్తురువాచ సాధు సాధు మహాబాహో! శృణు మే పరమం వచః । చతుర్ణామపి వర్ణానాం యాని ప్రోక్తాని శ్రేయసే
సుమంతుడు అన్నాడు: బాగుందని చెప్పావు, ఉత్తమ శస్త్రవంతా! నా అత్యుత్తమ వాక్యమును విను: నాలుగు వర్ణాల్లో సంక్షేమానికి నడిపించే ఆ నిబంధనలు ఇక్కడ ప్రకటించబడున్నవి.
ధర్మశాస్త్రాణి రాజేన్ద్ర! శృణు తాని నృపోత్తమ । విశేషతశ్చ శూద్రాణాం పావనాని మనీషిభిః
ఓ ప్రధాన్ రాజా, ఆ ధర్మశాస్త్రాలను శ్రద్ధగా వినుము; వర్ణాల్లో శుద్రుల కోసం శుద్ధి నియమాలు ముఖ్యంగా శాస్త్రవేత్తలు ప్రక‌రించుచున్నారండీ.
అష్టాదశపురాణాని చరితం రాఘవస్య చ । రామస్య కురుశార్దూల! ధర్మకామార్థసిద్ధయే
రాఘవుని కార్యములను పధించెను ఎేడు పది ఎనభై ఓపంబైపద గంటల కొడవయ్యెను పదివి — పర్ధ్వీ పాండిత్యమునందా? నట్లయితే, ఓ కురు-పులి, ఇవి ధర్మం, కోమలమునకు మరియు అర్థార్థానికి సాధ్యమవుతూ వున్నవి.
తథోక్తం భారతం వీర! పారాశర్యేణ ధీమతా । వేదార్థసకలం యోజ్య ధర్మశాస్త్రాణి చ ప్రభో!
ఇలా చెప్పబడుచున్నది, ఓ భరత! పరిషద్ పరాశరుడు చెప్పినదానుగా: వేదార్ధములన్నీని ధర్మశాస్త్రముల సహాయంతో కలిపి ఆలకించు, ఓ ప్రభుమా.
కృపాలునా కృతం శాస్త్రం చతుర్ణామిహ శ్రేయసే । వర్ణానాం భవమగ్నానాం కృతం పోతో హ్యనుత్తమమ్
నాలుగు వర్ణాల సంక్షేమార్థం ఈ దయామయ శాస్త్రము ఇక్కడ స్థాపించబడింది; అగ్నిజాతులయిన ద్విజులకు ఇది అత్యుత్తమ, సంపూర్ణ మార్గదర్శకము.
అష్టాదశపురాణాని అష్టౌ వ్యాకరణాని చ । జ్ఞాత్వా సత్యవతీసూనుశ్చక్రే భారతసంహితామ్
పదకొండు పురాణములు, ఎనిమిది వ్యాకరణగ్రంథములు ఉన్నాయి; అవి తెలిసిన తరువాత సత్యవతికి జన్మజాతుడు భరతసంహితను రచించాడు.
యాం శ్రుత్వా పురుషో రాజన్! ముచ్యతే బ్రహ్మహత్యయా । ప్రథమం ప్రోచ్యతే బ్రాహ్మం ద్వితీయం చైన్ద్రముచ్యతే
ఇవి వింటే, ఓ రాజా, ఒక మనిషి బ్రాహ్మణ వధ పాపముకుండా విముక్తుడవుతాడు: మొదట బ్రహ్మమంత్రం వికృతమవుతుంది, రెండవదిగా ఇంద్రమంత్రం ఇవ్వబడును.
యామ్యం ప్రోక్తం తతో రౌద్రం వాయవ్యం వారుణం తథా । సావిత్రం చ తథా ప్రోక్తమష్టమం వైష్ణవం తథా
తరువాత రాత్రిళ్లలో ఘోరమైన మంత్రం, ఉత్తరవాయు మంత్రం, వరుణమంత్రం, సవిత్రీమంత్రం అనుసరించి చివరికి ఎనిమిదవమైన వైష్ణవ మంత్రం ఉంటుంది.