తస్య మాతా తథా పత్నీ భగినీ ప్రేమదుఃఖితాః న బోధితస్తదా వీరశ్చిత్రమాయావిమోహితః ।। 3.3.23.
అతని తల్లి, భార్య, అక్కాచెల్లెళ్లు ప్రేమతో, బాధతో ఉన్నా, ఆ వీరుడు మాయలో మునిగి వారిని ఏమి చెప్పలేదు.
తదా పుష్పవతీ దేవీ స్వపతిం భ్రాతృపీడితమ్
అప్పుడు పుష్పవతి దేవి, తన భర్తను అన్నయ్య వల్ల బాధపడుతున్నాడని చూసింది.
వినాపరాధం కృష్ణాంశో మహానిందామవాప్తవాన్
ఏ తప్పు చేయకపోయినా, కృష్ణాంశుడు గొప్ప అపవాదం ఎదుర్కొన్నాడు.
వధస్త్యాగః సమో జ్ఞేయో యోగ్యం బుద్ధ్యా విచారయ
మరణం, విడిపోవడం రెండూ సమానమేనని భావించాలి; ఏది తగినదో బుద్ధితో ఆలోచించు.
చాండాలాంశ్చ సమాహూయ బద్ధ్వా తం పుత్రఘాతినమ్
చాండాళులను పిలిపించి, తన కుమారుణ్ని చంపిన వాడిని కట్టేశారు.
అస్య నేత్రే సముత్పాట్య మాం దర్శయత సంయుతాః
ఇవన్నీ కలిసి, అతని కన్నులు తీసి, నాకొచ్చి చూపించండి.
దేవసింహస్తతో గత్వా దత్త్వా తేభ్యో మహద్ధనమ్
అప్పుడే దేవసింహుడు వెళ్లి వారికి గొప్ప ధనం ఇచ్చాడు.
బలఖానేస్తు యా పత్నీ గజముక్తా పతివ్రతా
బలఖానుని భార్య గజముక్తా, భర్తకు అతి విధేయురాలిగా ఉండేది.
చాండాలాస్తే తు సంగత్య మృగనేత్రే చ తం దదుః ధిక్త్వాం పాపం దురాచారం త్వయా మే హింసితః సఖా
ఆ చాండాళులు కలసి, అతన్ని మృగనేత్రుని వద్దకు తీసుకెళ్లి, 'నీవు పాపి, దుర్మార్గుడవు! నా స్నేహితుడికి నీవు హాని చేసావు,' అని తిడుతూ అప్పగించారు.
జీవితస్త్వత్సుతో భూమౌ తదన్వేషణహేతవే ఇత్యుక్త్వా ప్రయయౌ వీరః శిరీషాఖ్యపురం శుభమ్
'నీ కుమారుడు ఇంకా బతికే ఉన్నాడు. వెళ్ళి అతడిని వెతకండి,' అని చెప్పి, ఆ వీరుడు శిరీష అనే పవిత్ర నగరానికి వెళ్లిపోయాడు.
గజముక్తామనుజ్ఞాప్య దంపతీ ప్రాప్య నిర్భయః 3.3.23.
గజముక్తా అనుమతి తీసుకుని, ఆ దంపతులు భయమేమీ లేకుండా వెళ్లారు.
మకరందస్తు బలవాన్జ్ఞాత్వా తత్సర్వకారణమ్
అప్పుడు బలమైన మకరందుడు, ఆ సంగతులన్నీ తెలుసుకున్నాడు.
ధర్మమారాధయామాస యజ్ఞైర్నానావిధైః స్తవైః
వివిధ యజ్ఞాలు, స్తోత్రాలతో ధర్మాన్ని ఆరాధించాడు.
అభినందనభూపస్య సుతా చిత్రప్రపూజినీ
అభినందన మహారాజు కుమార్తె చిత్రప్రపూజినీ.
కేసరిణ్యా గురుర్జ్ఞేయః కుతుకో యోగురూపధృక్
కేసరిణికి గురువు కుతుకుడు, యోగి రూపంలో కనిపించేవాడు.
శత్రుభిర్దుర్గమా భూమిః శత్రుపాషాణకారిణీ
ఆ భూమి శత్రువుల వల్ల చేరదగినది కాదు, శత్రువుల రాళ్లతో ప్రమాదకరంగా మారింది.
చిత్రరేఖాభూపసుతా జయంతస్తు తయా హృతః ఇన్దులశ్చ స్థితో దుఃఖీ చిత్రమాయావిమోహితః
చిత్రరేఖ అనే రాజకుమార్తె జయంతుడిని పట్టుకుంది. ఇందులుడు అక్కడే ఉండి, ఆమె మాయ వల్ల ముంచిపోయి, దుఃఖంతో ఉన్నాడు.
కృష్ణాంశశ్చ భవాన్దేవః సహితః సూర్యవర్మణా చిత్రరేఖాం సమాగత్య నృత్యాదీంస్తైః సమం కురు
కృష్ణాంశుడైన దేవా! నీవు సూర్యవర్మతో కలిసి, చిత్రరేఖను చేరి, వారితో కలిసి నాట్యాలు మొదలైనవి చేయు.
మోహయిత్వా చ తాం దేవీం పఠిత్వా తన్మతం శుభమ్
ఆ దేవిని మాయలో పడేసి, ఆమె పవిత్రమైన మతాన్ని పఠించు.
ఇత్యుక్త్వాన్తర్దధే దేవస్స రాజా విస్మయాన్వితః
ఇలా చెప్పి ఆ దేవుడు అంతర్ధానమయ్యాడు. రాజు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు.
ఫాల్గునే మాసి సంప్రాప్తే త్రయస్తే యోగిరూపిణః 3.3.23.
ఫాల్గుణ మాసం వచ్చినప్పుడు, వారు ముగ్గురూ యోగుల రూపాలు ధరించారు.
మృదంగాంకస్తదా దేవో మకరందో విపంచిమాన్
ఆ సమయంలో దేవుడు మృదంగం వాయించాడు, మకరందుడు వీణ వాయించాడు.
మోహయిత్వా చ నగరం తథా గజపతిం నృపమ్
ఆ నగరాన్ని, అలాగే గజపతిని కూడా మాయలో పడేసి,
వాంఛితం బ్రూహి మే యోగిన్స శ్రుత్వా ప్రాహ నమ్రధీః
“ఓ యోగి, నీ కోరిక ఏమిటో చెప్పు,” అని వినగానే, అతడు వినయంగా సమాధానం ఇచ్చాడు.
కృత్వా కార్యమహం శీఘ్రం పునర్దాస్యమి తే సుతమ్
నేను పని త్వరగా పూర్తిచేసి, నీ కుమారుణ్ని మళ్లీ నీకు ఇచ్చేస్తాను.
ఇతి శ్రుత్వా గజపతిర్దత్త్వా తేభ్యః స్వకం సుతమ్
అది విని, గజపతి తన కుమారుణ్ని వారికి అప్పగించాడు.
పక్షమాత్రేణ బాహ్లీకం నగరం ప్రయయుర్ముదా
పదిహేను రోజుల్లో, వారు ఆనందంగా బాహ్లీక నగరానికి చేరుకున్నారు.
ఆయయుర్లాస్యతత్త్వజ్ఞా నృపమోహనతత్పరాః
నాట్యరహస్యాన్ని తెలిసినవారు, రాజును మాయలో పడేయాలని ఉత్సాహంగా, అక్కడికి వచ్చారు.
మోహితాస్తైశ్చ తే సర్వే గీతనృత్యవిశారదైః
పాట, నాట్యంలో నిపుణులైన వారిచేత అందరూ మంత్ర ముగ్ధులయ్యారు.
తానాదాయ పునర్భూపః స్వగేహమభినందనః
వారిని తీసుకుని, రాజు ఆనందంతో తన ఇంటికి వెళ్లాడు.