తాం సమాలోక్య బలవాన్బలిః కామవిమోహితః
ఆమెను చూసి, బలవంతుడు అయిన బలి, కామంతో మోహితుడయ్యాడు.
తదా క్రోధాతురా దేవా రురుధుర్దైత్యసత్తమమ్
అప్పుడు దేవతలు, కోపంతో బాధపడి, ఆ గొప్ప దైత్యుని కోసం విలపించారు.
దానవాశ్చ తదా దైత్యా నానావాహనసంస్థితాః
ఆ సమయంలో దానవులు, దైత్యులు ఎన్నో రకాల వాహనాలపై సిద్ధంగా నిలిచారు.
దానవైశ్చ హతా దేవాః సురైర్దైత్యా వినాశితాః
ఆ దానవుల చేత దేవతలు సంహరించబడ్డారు; దేవతల వల్ల దైత్యులు నాశనం చేయబడ్డారు.
పక్షమాత్ర మభూద్యుద్ధం దివ్యం దానవదేవయోః
దానవులు, దేవతల మధ్య ఆ యుద్ధం పక్షి రెక్క ఊపినంత కాలమే కొనసాగింది.
అఘాసురోఽర్యమా చైవ బలః శక్రస్తథైవ చ
అఘాసురుడు, అర్యమా, బలుడు, అలాగే ఇంద్రుడు అక్కడ ఉన్నారు.
వత్సాసురో భగశ్చైవ వివస్వాంశ్చ బలిః స్వయమ్
వత్సాసురుడు, భగుడు, వివస్వాన్, బలి కూడా అక్కడే ఉన్నారు.
విశ్వకర్మా మయశ్చైవ కాలనేమిర్హరిః స్వయమ్ పరాజితాశ్చ తే దైత్యా యుద్ధం త్యక్త్వా ప్రదుద్రువుః
విశ్వకర్మ, మయుడు, కాలనేమి, హరిః కూడా అక్కడ ఉన్నారు. ఆ దైత్యులు ఓడిపోయి, యుద్ధాన్ని వదిలేసి పారిపోయారు.
వివస్వాఁశ్చ తదా సంజ్ఞాం గృహీత్వా రథసంస్థితామ్ 3.4.18.
ఆ సమయంలో వివస్వాన్, రథంపై నిలిచిన సంజ్ఞను తీసుకున్నాడు.
వివస్వంతం సురశ్రేష్ఠం దృష్ట్వా సంజ్ఞా వచోఽబ్రవీత్
దేవతల్లో శ్రేష్ఠుడైన వివస్వాంతుని చూసి సంజ్ఞ ఇలా పలికింది.
త్వయా జితాహం భగవన్బలేర్విప్రియకారిణః
ప్రభూ! బలికి విరుద్ధంగా నీవు చేసిన కార్యాల వల్ల నేను నీ చేతిలో ఓడిపోయాను.
వీరభుక్తా సదా నారీ స్త్రీరత్నం మునిభిః స్మృతమ్ ఏకా సా ప్రకృతిర్మాతా గుణసామ్యాత్సనాతనీ
పరాక్రమవంతుల చేత ఎప్పుడూ ఆనందించబడే స్త్రీని మునులు స్త్రీమణిగా పిలుస్తారు. ఆమె ఒక్కతే ప్రకృతి, గుణ సమత్వంతో శాశ్వతమైన తల్లి.
సత్త్వభూతా చ భగి నీ రజోభూతా చ గేహినీ
సత్త్వగుణంతో ఉన్నప్పుడు ఆమె భగిని, రజోగుణంతో ఉన్నప్పుడు ఆమె గేహిని అని పిలవబడుతుంది.
బహవః పురుషా యే వై నిర్గుణాశ్చైకరూపిణః
ఎక్కువ మంది పురుషులు రూపరహితులుగా, ఒకే స్వభావంతో ఉంటారు.
అలోకే పాపజాస్సర్వే దేవబ్రహ్మసముద్భవాః కోఽపి పుత్రః పితా భ్రాతా స చ తస్యాః పతిర్భవేత్
చీకటిలో పాపంతో జన్మించినవారు, దేవతలు, బ్రహ్మ నుండి ఉద్భవించినవారు — వారిలో ఎవరు అయినా కుమారుడు, తండ్రి, అన్నయ్య, లేదా ఆమెకు భర్త కావచ్చు.
స్వకీయాం చ సుతాం బ్రహ్మా విష్ణుదేవః స్వమాతరమ్
బ్రహ్మ తన కుమార్తెను, విష్ణువు తన తల్లిని భార్యగా స్వీకరించారు.
ఇతి శ్రుత్వా వేదమయం వాక్యం చాదితిసంభవః
వేదమయమైన ఆ మాటలు విని, అదితి కుమారుడు—
సుతాః కన్యాస్తయోర్జాతా మనుర్వైవస్వతస్తథా
వారికి కుమార్తెలు, అలాగే వివస్వంతుని కుమారుడు మనువు జన్మించారు.
తదా సంజ్ఞా సతీ సాక్షాత్తేజోభూతం పతిం స్వకమ్ 3.4.18.
అప్పుడు నిజమైన సంజ్ఞ, తన తేజోమయమైన భర్తను స్వీకరించింది.
సావర్ణిశ్చ మనుస్తస్యాం శనిశ్చ తపతీ తథా
ఆమెకు సావర్ణి మనువు, శని, అలాగే తపతీ జన్మించారు.
పుత్రభేదేన తాం నారీం మత్వా మాయాం రుషాన్వితః
కొడుకు దూరమైన బాధతో, ఆ మహిళను మాయ అని అనుకొని, అతడు కోపంతో నిండిపోయాడు.
తదా శనిశ్చ సావర్ణిర్వివస్వతం రుషాన్వితమ్
ఆ సమయంలో శని, సావర్ణి ఇద్దరూ కోపంతో వివస్వంతుని దగ్గరకు వచ్చారు.
కియతో చైవ కాలేన భగ్నభూతౌ వివస్వతా
కొంతకాలం గడిచిన తర్వాత, వివస్వంతుడు ఎంతో విచారంగా, బలహీనంగా మారిపోయాడు.
త్రివర్షాన్తే చ సా దేవీ మహాకాలీ సమాగతా
మూడు సంవత్సరాలు పూర్తయ్యాక, ఆ మహాకాళి దేవి ప్రత్యక్షమయ్యింది.
పునస్తౌ చ సమాగమ్య యుయుధాతే వివస్వతా
తర్వాత, వారు మళ్లీ కలిసినప్పుడు, వివస్వంతునితో యుద్ధం చేశారు.
తత్ర స్థితా ప్రియా సంజ్ఞా వడవారూపధరిణీ
అక్కడ అతని ప్రియమైన సంజ్ఞా, కుదిరిన రూపంలో నిలిచింది.
గత్వా దదర్శ భగవాన్సజ్ఞాం సంబోధకారిణీమ్
అక్కడికి వెళ్లి, భగవంతుడు జ్ఞానాన్ని కలిగించే సంజ్ఞను చూశాడు.
పంచవర్షాన్తరే సంజ్ఞా గర్భం తస్మాద్దధౌ స్వయమ్
ఐదు సంవత్సరాల తర్వాత, సంజ్ఞ తనకు తానే గర్భం ధరించింది.
పితుర్దుఃఖం సమాలోక్య జగ్మతూ రవిమణ్డలమ్ 3.4.18.
తండ్రి బాధను చూసి, వారు సూర్య మండలానికి వెళ్లారు.
బద్ధ్వా తౌ స్వపితుః పార్శ్వమ సంప్రాప్తౌ వడవాసుతౌ
వడవా కుమారులు ఇద్దరూ, తండ్రి పక్కనికి వచ్చారు.